Адкрыты ліст намесніку старшыні Мінгарвыканкама Ігару Карпенку.
МеркаванніПрафесар Лемцюгова: Не перавяліся дзяржаўныя чыноўнікі, якім не дае спакою ўсё беларускаеАдкрыты ліст намесніку старшыні Мінгарвыканкама Ігару Карпенку.
Паколькі я з’яўляюся ініцыятарам стандартызацыі беларускай тапаніміі па міжнародных стандартах, кіраўніком тэмы «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь», навуковым рэдактарам і адным з сааўтараў нарматыўнага тапанімічнага даведніка з той жа назвай, лічу сваім абавязкам сказаць сваё слова ў адказ на намеры І. Карпенкі, пазбаўленыя ўсялякай логікі і сэнсу. Чыноўніку не падабаецца загалоўная роля беларускай арыгінальнай формы тапонімаў, і яму не церпіцца замяніць яе на рускамоўную, а значыць арыгінал на копію. У сувязі з гэтым варта нагадаць, што тапанімія — гэта калектыўны твор карэннага этнасу краіны. Разам з помнікамі старадаўняга дойлідства, руінамі гарадзішчаў і замчышчаў мы ўспадкавалі ад мінулых пакаленняў і ўласныя геаграфічныя назвы — своеасаблівы летапіс нашай зямлі. Яшчэ дзвесце гадоў таму выдатны вучоны І. П. Філевіч трапна назваў тапанімію «мовай зямлі». «Мова зямлі, — пісаў ён, — значыць для нас больш, чым творы старажытных і сярэднявечных аўтараў, больш, чым сведчыць пра сваю гісторыю сам народ… Яна не паддаецца фальсіфікацыі. Тут нічога не прыдумаеш, нічога не сачыніш. Мінулыя эпохі, зніклыя народы і культуры даверылі „мове зямлі“ берагчы памяць пра сябе. І яна свята і сумленна зберагла і пранесла яе праз вялікія перасяленні, праз стагоддзі эвалюцый і трансфармацый, праз зрушэнні і перавароты». Такая Таму ў цывілізаваных краінах нацыянальнай тапаніміі ўжо даўно прысвоены статус І. Карпенку раздражняе таксама і традыцыйная нацыянальная лацінка, якую ён прапануе замяніць на «англамоўны пераклад» (?) ці нешта падобнае. Перш чым заводзіць размову пра непрыдатнасць беларускай лацінкі, трэба было б раней займець хаця б элементарнае ўяўленне пра яе сутнасць і гістарычныя карані, а таксама навучыцца адрозніваць лацінку і лацінскую мову, транслітарацыю і пераклад. На лацінцы пісалі, яе ўдасканальвалі і адшліфоўвалі нашыя творчыя аўтарытэты — Я. Чачот, Я. Баршчэўскі, А. Рыпінскі, В. лацінка — важны духоўны фрагмент і прадмет гонару нацыі. Да ведама тав. Карпенкі, стандартызацыя беларускай тапаніміі праведзена не па прынцыпе Не трэба забывацца, што Беларусь — даўні член ААН і адзін з яе стваральнікаў і адпаведна абавязана прытрымлівацца міжнародных нормаў, у тым ліку пры афармленні ўласных назваў. За вынікамі стандартызацыі стаіць больш за 20 гадоў няспынных намаганняў і пошукаў, 50 гадоў уласнага вопыту даследчай працы па самых розных пытаннях тапаніміі. Тапанімія ніводнай краіны не аказалася ў такім занядбаным стане, як беларуская. З першых жа крокаў давялося сутыкнуцца з такой з’явай, як адсутнасць беларускага арыгіналу тапонімаў. Усе наяўныя афіцыйныя спіскі былі цалкам у рускамоўным афармленні, без указання націску, а значыць без усякіх вымаўленчых асаблівасцяў. Напрыклад, паспрабуй здагадацца, што Ольница, Ожики гэта беларускія тапонімы Вольніца, Вожыкі ў рускамоўнай перадачы. Хтосьці прыняў пачатковы гук за прыстаўны і вырашыў яго «адставіць». На шчасце тым жа шляхам не пайшлі гродзенцы і не «адставілі» гук в у тапоніме Волахі. Такім жа чынам вялася рэгістрацыя беларускіх тапонімаў у Нацыянальным кадастры толькі з яшчэ большай колькасцю памылак і скажэнняў рознага роду. Нават там, дзе ўжывалася беларуская форма, усталяваўся страшэнны разнабой. Адна і тая ж назва пісалася Трэба было арганізаваць работу так, каб любымі сродкамі ўзнавіць увесь нацыянальны фонд тапаніміі, сфарміраваць годны імідж краіны і не адкінуць яе на абочыну цывілізацыі. Не ўсё было сцёрта з памяці простых людзей. На дапамогу прыйшлі краязнаўчыя музеі, абласныя і раённыя выканаўчыя камітэты, асобныя энтузіясты. Былі актыўна задзейнічаны ВНУ і школы. Сабраныя звесткі супастаўляліся, звяраліся, неаднаразова ўзгадняліся. Такім чынам па крупіцы пры шырокай падтрымцы мясцовых уладаў і грамадскасці былі адроджаны самабытныя формы беларускай тапаніміі. Сумесна з Камітэтам па маёмасці стваралася Але праца, на жаль, ішла марудна, паколькі і на той стадыі хапала апанентаў. Напрыклад, зацята змагалася супраць адраджэння беларускай тапаніміі сямейная пара Лопухаў ( Пратаколы пасяджэнняў Тапанімічнай камісіі пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь сведчаць, з якой напорыстасцю Прыняцце ў якасці асноўнай (загалоўнай) рускамоўнай формы тапонімаў звычайна матывавалася тым, што «ў нас дзве дзяржаўныя мовы». Так, дзве. Але іх магло быць і больш у залежнасці ад грамадскай сітуацыі. Дзяржаўная мова — гэта катэгорыя палітычная. А нацыянальная мова ў нас адна — беларуская і вяршэнства належыць ёй. Пасля «рэцэнзавання» Пераклад тапонімаў — гэта ўласна нашае «вынаходніцтва». У іншых славянскіх краінах да такога не дадумаліся. Вядомыя рускія анамасты ( У Кіеве, напрыклад, нават за савецкім часам плошча мела адну назву і
Перакладаць назвы населеных пунктаў тое самае, што рабіць пераклад прозвішчаў (Трусаў — Кроликов, Бурак — Свекла, Кавалёў — Кузнецов). А колькі часу было змарнавана, каб даказаць такія элементарныя рэчы! З асабліва ўпартай непрымальнасцю была сустрэта беларуская традыцыйная лацінка. Галоўным аргументам наконт таго, ужываць ці не ўжываць нацыянальную лацінку, з’явіліся патрабаванні Групы экспертаў ААН па стандартызацыі нацыяльнай тапаніміі, згодна з якімі кожная нелацінапішучая краіна павінна распрацаваць сваю нацыянальную лацінку, якая не была б прывязана да Па сваёй сутнасці нацыянальная сістэма лацінізацыі мусіць быць зарыентаваная на дакладную перадачу зыходнага нацыянальнага графічнага аблічча ўласнага імя, а не яго гучання. Выходзіць, што беларуская лацінка цалкам адпавядае міжнародным патрабаванням і стандартам. Довад, што нашу традыцыйную лацінку трэба замяніць на нейкі Сапраўдны турыст і госць у любой краіне шукае нешта адметнае, непаўторнае, самабытнае, іншымі словамі не трафарэтнае, а экслюзіўнае. Наколькі вядома, ніхто яшчэ не заблукаў у Польшчы, Чэхіі, Кітаі таму, што там карыстаюцца сваёй графікай. Іншая справа, што ў нас саміх, на жаль, не перавяліся дзяржаўныя чыноўнікі, якім не дае спакою ўсё беларускае. Нягледзячы на ўсе цяжкасці і перашкоды, у сферы беларускай тапаніміі нарэшце быў наведзены ідэальны парадак, як у фактычнай, так і нарматыўнай частцы, што прызнана і ўнутры краіны, і на міжнародным узроўні. Да вялікага нашага сораму сёння тут зноў замаячыў прывід хаосу.
падпіска на каментары
каментары праз RSS
94
каментары
паказаць менш каментароў »
каментаваць
гисторыя напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 14:57
шчырабор напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:01
Vital напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:01
фронтавец напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:02
Тутэйшы напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:07
Іван напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:09
Валеры Мазынскі напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:10
Ігар напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:10
рагачовец напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:15
Васiль напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:16
ajsa напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:19
вася напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:23
бабка Ганна напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:29
Прастой напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:38
Кнехт напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:39
Guinness напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:46
Егер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:49
Несцераў напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:57
Ivan(texanminguk) напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:02
Зося напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:07
зорка напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:09
wert напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:12
Андруш напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:13
Зміцер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:13
галина напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:17
Usevalad напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:19
ласло напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:24
Гамяльчанка напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:33
Таццяна Ш. напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:46
henadzy напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:50
мінчук напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:51
ОК напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:53
Дзякуй напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:58
Нейкі чалавек напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 17:00
Анатоль напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 17:04
Валентина напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 17:50
Алесь Ількевіч. напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 18:43
Зміцер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 18:53
Ёпрст напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:07
Вінцэсь напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:29
gervasij напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:35
ну-ну напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:36
Маланка напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:42
Z напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:56
Лявон Баршчэўскі напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:56
БР напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 20:34
adva-belarus напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 20:45
angela напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:07
Віт напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:19
Яўген напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:26
Юзік напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:32
БР напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:43
Ліхтар напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:46
Delik61 напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:50
Алесь Беларус напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:00
Zmicer напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:07
Kus напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:29
Балканскі Башта напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:30
Зміцер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:47
П. Садоўскі напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:58
Ihar Baranouski напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 23:57
mirror напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 0:18
незнаёмка напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 0:22
Minak напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 0:34
2 БР напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 8:01
абазнаны напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 8:24
belariy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 9:22
вёска напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 10:01
lazy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 10:39
таццяна напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 10:56
wowenciy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 11:02
віКніК напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 11:37
Уладзімір Сіўчыкаў напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 12:33
Ірына напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 14:36
Ірына напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 14:37
Usevalad напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 19:45
Да слова напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 21:14
Максім напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 22:12
wowenciy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 22:26
Ірына напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 23:10
axx97 напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 23:37
Ірына напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 8:34
Сьцепаніда напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 13:37
гаспадар лiтоускi напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 20:14
анатоль напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 21:09
SR напiсаў(ла) 8 сакавiка 2013 у 17:59
Ф Кепскі напiсаў(ла) 10 сакавiка 2013 у 0:39
Якуб напiсаў(ла) 10 сакавiка 2013 у 9:21
Чырвоны араты напiсаў(ла) 10 сакавiка 2013 у 23:31
Юстынка напiсаў(ла) 11 сакавiка 2013 у 1:27
Нхт напiсаў(ла) 11 сакавiка 2013 у 14:34
Ганна напiсаў(ла) 11 сакавiка 2013 у 20:23
Валянціна Лемцюгова напiсаў(ла) 19 сакавiка 2013 у 10:57
Владимир напiсаў(ла) 2 красавiка 2013 у 15:39
падпіска на каментары
каментары праз RSS
паказаць менш каментароў »
каментаваць
Апошнія ў рубрыцы
|
Галоўнае
Данія выйграла Еўрабачанне, Ланская — 16-я — відэа + усе месцы краін
Дашлі сваю навіну
Самае чытанаеСамае лайканаеАбмеркаванні
(11) Виталий напiсаў(ла)
Сначала кахеистов домой отправили, а теперь и ланскую.
19 мая 2013 у 1:53 Еўрабачанне: Расія не дала ніводнага бала Беларусі
(10) Niemand напiсаў(ла)
"Das ist fantastisch..."
--
Нічога фантастычнага. Ужо пасля 3-х гульняў у групе...
19 мая 2013 у 1:52 Das ist fantastisch: Швейцарыя выйшла ў фінал чэмпіянату свету
(10) рамона напiсаў(ла)
Россия не поставила не одного балла...Вот вам и старший брат......
19 мая 2013 у 1:44 Еўрабачанне: перамагла Данія, Беларусь на 16-м месцы - анлайн фіналу АнекдотыТэхналогііСпортАдукацыяЗдароўеКарысная інфаНадвор'еНерухомасцьЭканомікаФінансыАўтоКрыміналЗдарэнніУсяго патрохуАдпачынакЕжаГісторыяНа старонках «НН» 10 і 100 гадоў тамуАрхітэктураМоваРэлігіяЛітаратураКіноНавукаПрыватныя абвесткіПадзякіАфіша МінскАфіша БеларусьЗ Масквы. Блог Алеся Чайчыца |
Фінал еўракубка: мінскаму СКА застаўся маленькі крок
Марын Ле Пен зламала хрыбет, зваліўшыся ў пусты басейн
Das ist fantastisch: Швейцарыя выйшла ў фінал чэмпіянату свету
+1: На волю пасля 12-суткавага арышту выйшаў журналіст Аляксандр Ярашэвіч
Памёр кінарэжысёр Аляксей Балабанаў
Беларусы распрацавалі эксперыментальны бранявік «Барс» — фотафакт
ЦСКА ў чацвёрты раз стаў чэмпіёнам Расіі
Пяць фактаў пра Алёну Ланскую
|
© ПУП «Суродзічы». Усе правы абароненыя. Выкарыстанне матэрыялаў дазваляецца пры ўмове спасылкі (для інтэрнэт-рэсурсаў - гiперспасылкi) на «НН» Кантакт з Рэдакцыяй: пошта: nn@nn.by; тэлефоны: +375 17 284-73-29 (тэл./факс), +375 29 613-32-32 (Velcom), +375 29 707-73-29 (МТС). Skype: nashaniva |
|
Дызайн сайта ТО «Brama»
www.brama.by
brama.art@gmail.com
|