Прафесар Лемцюгова: Не перавяліся дзяржаўныя чыноўнікі, якім не дае спакою ўсё беларускае

Адкрыты ліст намесніку старшыні Мінгарвыканкама Ігару Карпенку.

Прафесар Лемцюгова: Не перавяліся дзяржаўныя чыноўнікі, якім не дае спакою ўсё беларускае

Паколькі я з’яўляюся ініцыятарам стандартызацыі беларускай тапаніміі па міжнародных стандартах, кіраўніком тэмы «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь», навуковым рэдактарам і адным з сааўтараў нарматыўнага тапанімічнага даведніка з той жа назвай, лічу сваім абавязкам сказаць сваё слова ў адказ на намеры І. Карпенкі, пазбаўленыя ўсялякай логікі і сэнсу.

Чыноўніку не падабаецца загалоўная роля беларускай арыгінальнай формы тапонімаў, і яму не церпіцца замяніць яе на рускамоўную, а значыць арыгінал на копію.

У сувязі з гэтым варта нагадаць, што

тапанімія — гэта калектыўны твор карэннага этнасу краіны. Разам з помнікамі старадаўняга дойлідства, руінамі гарадзішчаў і замчышчаў мы ўспадкавалі ад мінулых пакаленняў і ўласныя геаграфічныя назвы — своеасаблівы летапіс нашай зямлі.
Яшчэ дзвесце гадоў таму выдатны вучоны І. П. Філевіч трапна назваў тапанімію «мовай зямлі». «Мова зямлі, — пісаў ён, — значыць для нас больш, чым творы старажытных і сярэднявечных аўтараў, больш, чым сведчыць пра сваю гісторыю сам народ… Яна не паддаецца фальсіфікацыі. Тут нічога не прыдумаеш, нічога не сачыніш. Мінулыя эпохі, зніклыя народы і культуры даверылі „мове зямлі“ берагчы памяць пра сябе. І яна свята і сумленна зберагла і пранесла яе праз вялікія перасяленні, праз стагоддзі эвалюцый і трансфармацый, праз зрушэнні і перавароты».

Такая гістарычна-культурная спадчына недатыкальная і ніхто не ў праве маніпуляваць народным скарбам.
Таму ў цывілізаваных краінах нацыянальнай тапаніміі ўжо даўно прысвоены статус гістарычна-культурных помнікаў. Пара было б ужо і нам пераняць гэты каштоўны вопыт і надаць нашай тапаніміі аналагічны статус. Дык ці наступіць калі-небудзь такі час, калі кожны дзяржаўны чыноўнік будзе паважаць духоўную спадчыну сваіх продкаў, абараняць і цаніць нацыянальныя каштоўнасці, а не ўпадабняцца той хатняй птушцы, што грабе ад сябе?

І. Карпенку раздражняе таксама і традыцыйная нацыянальная лацінка, якую ён прапануе замяніць на «англамоўны пераклад» (?) ці нешта падобнае. Перш чым заводзіць размову пра непрыдатнасць беларускай лацінкі, трэба было б раней займець хаця б элементарнае ўяўленне пра яе сутнасць і гістарычныя карані, а таксама навучыцца адрозніваць лацінку і лацінскую мову, транслітарацыю і пераклад.
На лацінцы пісалі, яе ўдасканальвалі і адшліфоўвалі нашыя творчыя аўтарытэты — Я. Чачот, Я. Баршчэўскі, А. Рыпінскі, В. Дунін-Марцінкевіч, Ф. Багушэвіч, К. Каліноўскі, Якуб Колас, Янка Купала, Змітрок Бядуля і іншыя беларускія пісьменнікі, друкаваліся першыя беларускія газеты «Naša Niva», «Homan», «Biełarus». Таму
лацінка — важны духоўны фрагмент і прадмет гонару нацыі.

Да ведама тав. Карпенкі,

стандартызацыя беларускай тапаніміі праведзена не па прынцыпе «цапу-лапу», а згодна з нацыянальнымі і міжнароднымі законамі і правіламі, адпаведна з прынцыпамі, выпрацаванымі Групай экспертаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па стандартызацыі нацыяльнай тапаніміі.
Не трэба забывацца, што Беларусь — даўні член ААН і адзін з яе стваральнікаў і адпаведна абавязана прытрымлівацца міжнародных нормаў, у тым ліку пры афармленні ўласных назваў.

За вынікамі стандартызацыі стаіць больш за 20 гадоў няспынных намаганняў і пошукаў, 50 гадоў уласнага вопыту даследчай працы па самых розных пытаннях тапаніміі.

Тапанімія ніводнай краіны не аказалася ў такім занядбаным стане, як беларуская.

З першых жа крокаў давялося сутыкнуцца з такой з’явай, як адсутнасць беларускага арыгіналу тапонімаў. Усе наяўныя афіцыйныя спіскі былі цалкам у рускамоўным афармленні,
без указання націску, а значыць без усякіх вымаўленчых асаблівасцяў. Напрыклад, паспрабуй здагадацца, што Ольница, Ожики гэта беларускія тапонімы Вольніца, Вожыкі ў рускамоўнай перадачы. Хтосьці прыняў пачатковы гук за прыстаўны і вырашыў яго «адставіць». На шчасце тым жа шляхам не пайшлі гродзенцы і не «адставілі» гук в у тапоніме Волахі. Такім жа чынам вялася рэгістрацыя беларускіх тапонімаў у Нацыянальным кадастры толькі з яшчэ большай колькасцю памылак і скажэнняў рознага роду. Нават там, дзе ўжывалася беларуская форма, усталяваўся страшэнны разнабой. Адна і тая ж назва пісалася па-рознаму: Старадумка і Старадубка, Гарусты і Гарысты, Гарбанаўка і Урбанаўка, Качан і Качанова.

Трэба было арганізаваць работу так, каб любымі сродкамі ўзнавіць увесь нацыянальны фонд тапаніміі, сфарміраваць годны імідж краіны і не адкінуць яе на абочыну цывілізацыі. Не ўсё было сцёрта з памяці простых людзей. На дапамогу прыйшлі краязнаўчыя музеі, абласныя і раённыя выканаўчыя камітэты, асобныя энтузіясты. Былі актыўна задзейнічаны ВНУ і школы.

Сабраныя звесткі супастаўляліся, звяраліся, неаднаразова ўзгадняліся. Такім чынам па крупіцы пры шырокай падтрымцы мясцовых уладаў і грамадскасці былі адроджаны самабытныя формы беларускай тапаніміі.
Сумесна з Камітэтам па маёмасці стваралася нарматыўна-прававая база стандартызацыі: інструкцыі, кодэксы, праспекты.

Але праца, на жаль, ішла марудна, паколькі і на той стадыі хапала апанентаў. Напрыклад,

зацята змагалася супраць адраджэння беларускай тапаніміі сямейная пара Лопухаў (Р. М. Лопух — супрацоўніца Картфонда і П. С. Лопух — выкладчык геаграфічнага факультэта БДУ).
Пратаколы пасяджэнняў Тапанімічнай камісіі пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь сведчаць, з якой напорыстасцю Р. М. Лопух дамагалася замены беларускамоўнай формы тапонімаў на рускамоўную.
Прыняцце ў якасці асноўнай (загалоўнай) рускамоўнай формы тапонімаў звычайна матывавалася тым, што «ў нас дзве дзяржаўныя мовы».
Так, дзве. Але іх магло быць і больш у залежнасці ад грамадскай сітуацыі.
Дзяржаўная мова — гэта катэгорыя палітычная. А нацыянальная мова ў нас адна — беларуская і вяршэнства належыць ёй.

Пасля «рэцэнзавання» Р. М. Лопух макета першага тома шасцітомнага нарматыўнага даведніка «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь» ад яго ранейшых структуры і зместу засталіся толькі шматкі: яна зноў вярнула пераклады тапонімаў (Красный Пахарь — Чырвоны Араты, Луч — Прамень), выкрасліла рубрыку «Варыянты назваў населеных пунктаў», «Страчаныя назвы» і ўсё іншае, што прыйшлося ёй недаспадобы.

Пераклад тапонімаў — гэта ўласна нашае «вынаходніцтва». У іншых славянскіх краінах да такога не дадумаліся.
Вядомыя рускія анамасты (А. В. Суперанская, З. В. Рубцова) асуджальна ставіліся да двухназоўя ў тапаніміі.
У Кіеве, напрыклад, нават за савецкім часам плошча мела адну назву і па-ўкраінску і па-рускуЖовтневой (а не Октябрьской) революции.
Перакладаць назвы населеных пунктаў тое самае, што рабіць пераклад прозвішчаў (Трусаў — Кроликов, Бурак — Свекла, Кавалёў — Кузнецов). А колькі часу было змарнавана, каб даказаць такія элементарныя рэчы!

З асабліва ўпартай непрымальнасцю была сустрэта беларуская традыцыйная лацінка. Р. М. Лопух і яе аднадумцы чапляліся за кожную дробязь (перадача асобных літар, надрадковыя значкі, гачакі). Р. М. Лопух то заяўляла, што беларуская лацінка не існавала ўвогуле, то, што яна запазычаная ў палякаў. Многія відавочныя рэчы даводзілася даказваць з фактамі ў руках.

Галоўным аргументам наконт таго, ужываць ці не ўжываць нацыянальную лацінку, з’явіліся патрабаванні Групы экспертаў ААН па стандартызацыі нацыяльнай тапаніміі, згодна з якімі кожная нелацінапішучая краіна павінна распрацаваць сваю нацыянальную лацінку, якая не была б прывязана да якой-небудзь адной замежнай мовы з лацінскай графікай.
Па сваёй сутнасці нацыянальная сістэма лацінізацыі мусіць быць зарыентаваная на дакладную перадачу зыходнага нацыянальнага графічнага аблічча ўласнага імя, а не яго гучання. Выходзіць, што беларуская лацінка цалкам адпавядае міжнародным патрабаванням і стандартам.

Довад, што нашу традыцыйную лацінку трэба замяніць на нейкі англа-беларускі гібрыд, паколькі яе не могуць расчытаць асобныя турысты, наіўны і смешны.
Сапраўдны турыст і госць у любой краіне шукае нешта адметнае, непаўторнае, самабытнае, іншымі словамі не трафарэтнае, а экслюзіўнае. Наколькі вядома,
ніхто яшчэ не заблукаў у Польшчы, Чэхіі, Кітаі таму, што там карыстаюцца сваёй графікай.
Іншая справа, што ў нас саміх, на жаль, не перавяліся дзяржаўныя чыноўнікі, якім не дае спакою ўсё беларускае.

Нягледзячы на ўсе цяжкасці і перашкоды,

у сферы беларускай тапаніміі нарэшце быў наведзены ідэальны парадак, як у фактычнай, так і нарматыўнай частцы, што прызнана і ўнутры краіны, і на міжнародным узроўні. Да вялікага нашага сораму сёння тут зноў замаячыў прывід хаосу.

Доктар філалагічных навук, прафесар Валянціна Лемцюгова

Наша Ніва / NN.BY – незалежная газета. Яна існуе на ахвяраванні і грошы з продажаў. Таму яна адлюстроўвае інтарэсы беларускага грамадства, а не дзяржавы. Наша Ніва была заснаваная ў 1906, адноўленая ў 1991.
Ахвяраваць грошы на НН праз WebMoney
Ваша імя (неабавязкова):
Сума (WMB):
гисторыя напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 14:57
Падобна на дыялог Вазнесенскага з Хрушчовым.
шчырабор напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:01
аж на душы пацяплела...
Vital напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:01
Брава, спадарыня праферасар Лемцюгова!!! Толькі ён усе разумее, але яму нас..ць на нашу мову, так як ён ресеец і галоўнае дзеля яго каб і тут была Расея, а не незалежная краіна са сваёй мовай і народам.
фронтавец напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:02
ПАВАГА, спадарыня Валянціна.
Тутэйшы напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:07
Шчыры дзякуй спадарыні Лемцюговай.
Іван напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:09
Акупанты дзейнічаюць.
Валеры Мазынскі напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:10
Вялікі дзякуй,Спадарыня!!! Як жа горка, што на такім узроўні (гарадзкія галовы і напоў-галовы!) даводзіцца тлумачыць зусім відавочныя рэчы. Але думаю, што тут справа не ў адсутнасьці ведаў, а ў мэтанакіраваным зьнішчэньні ўсяго беларускага.
Ігар напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:10
Ігару Карпенка — ганьба!
рагачовец напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:15
павага!
Васiль напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:16
Дзякуй, спадарыня Валянціна Лемцюгова !
ajsa напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:19
Нашай лацінскай традыцыі - 500 гадоў, бо першыя рукапісы на старабеларускай мове, напісаныя лацінкай, з'явіліся ў час рэформы вялікакняскай канцылярыі, якую ў 1550-х гадах праводзіў Сапега. На жаль, пакуль што ніводнай палеаграфічнай працы (за выключэннем маленькага артыкульчыка Т.Біндзіч) па гэтай тэме няма. А варта б было спаслацца на гэтую акалічнасць. У архівах ляжаць стосы актавых дакументаў на беларускай лацінцы 17-18 стст. Дастаць бы гэтае багацце, ды шырока прадставіць! Во быў бы аргумент!
вася напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:23
што шчэ чужынцу тлумачыць, хай едзе, адкуль прыеўхаў, а калi на зямлi беларускай жыве, дык сядзi моўчкi й не вучы нас мове, гiсторыi
бабка Ганна напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:29
Шчыры дзякуй спадарыні прафесару Валянціне Лемцюговай. Зразумела і вельмі пераканаўча. Добрага Вам здароўя!
Прастой напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:38
Таварышча Карпенку ў пекле на тым сьвеце пашлют в Кітай, чтобы он там перэвадзіл кітайскіе названія на англійкую трансліцерацыю чэраз рускі язык.
Кнехт напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:39
Бальзам для душы - расповяд Валянціны Лемцюговай. Ганьба намесніку старшыні Мінгарвыканкама Ігару Карпенка!
Guinness напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:46
Шчыры дзякуй спадарыні прафесару! Дажылі - парафесара невукам тлумачаць. Хай Карпенка пакажа вынікі сваёй апошняй пера-атэстацыі і дыпломы. Ён не адпавядае пасадзе па адукацыйнаму ўзроўню. Узровень дзяжчыноўніка якога класа ён мае?
Егер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:49
Толькi так, аргументавана i напорыста можна паставiць на места гарвыканкамауска чыноунiка-невуча. Якому няма чаго рабiць, акрамя як замагацца з беларускай мовай на схемах метро. Брава спадарыня Валянціна Лемцюгова!
Несцераў напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 15:57
Гэта магутная, смелая заява, шчыры дзякуй спадарыні Лемцюговай за яе.
Ivan(texanminguk) напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:02
ТАК ! Куды напісаць ліст падзякі прафесару ?
Зося напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:07
велькi дзякуй ... "А нацыянальная мова ў нас адна — беларуская і вяршынства належыць ёй." I яе трэба падтрымлiваць - гэта скарб якi мацнее ад таго што iм карыстаюцца
зорка напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:09
Дарэчы, спадарыня Лемцюгова - таксама руская, але зрабіла для Беларусі столькі, што і 10 беларусаў могуць пазайздросціць. Маё шанаванне
wert напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:12
выдатна!!!
Андруш напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:13
Дзякуй
Зміцер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:13
Дзякуй вялікі за артыкул!! А Карпенку - ганьба, бо ён не памятае ў якой краіне жыве і нават дзе нарадзіўся
галина напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:17
малайчына....
Usevalad напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:19
Валянціна Пятроўна не руская, проста нарадзілася яна ў Расіі, у Ленінградскай вобласці, таму і запісалі рускай.
ласло напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:24
Игорь Карпенко. Родился 28 апреля 1964 года в г. Новокузнецке Кемеровской области. ----------------------------- Вось прычына. Таму не дойдзе да ягонай свядомасці ліст ад беларускага навукоўца.
Гамяльчанка напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:33
Вялікі дзякуй прафесару Лемцюговай за то, што яна бароніць гістарычныя каштоўнасці беларускага народа і вялікі дзякуй рэдакцыі за надрукаваны артыкул. Гэта праўда, што абасалютная большасць беларускіх чыноўнікаў ненавідзіць ўсё беларускае. Але за што яны так ненавідзяць беларусаў? Беларуская тапаніміка – гэта найвялікшая гістарычная духоўная каштоўнасць беларускага народа, носіць сакральны характар, паказвае годнасць народа сярод народаў свету. Ліквідацыя ўсяго беларускага – гэта ператварэнне беларусаў ў недзеяздольную масу, адным словам ў сялянскую нацыю без культуры, мовы, дзядоў, гісторыі, ў людзей без годнасці. Хто ў свеце будзе паважаць такі народ? Ў Сарбоне цэлы семестр вывучаюць гісторыю ВКЛ, але ўсе лічаць што гэта гісторыя сёняшняй Летувы, а не Беларусі. Як можна называць беларусаў сялянскай нацыяй, калі тысячы людзей вядуць свой радавод ад шляхцічаў ВКЛ. Такія адносіны да беларускага народа, да яго духоўнай спадчыны вельмі абразлівы, яны прыніжаюць чалавечую годнасць на нацыянальнаму прызнаку, яны ставяць беларусаў ў прыніжанае становішча сярод народаў свету. І на якую трасцу нам патрэбны такія чыноўнікі? Якая нам ад іх карысць?
Таццяна Ш. напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:46
Дарагая Валянціна Пятроўна! Толькі скажыце - прыедзем, падпішамся, пойдзем з плакатамі, калі трэба. Ведаю, колькі нерваў і здароўя каштавала Вам гэтае процістаянне. Вельмі хочацца дапамагчы. Калі не зрабіць гэта зараз і сёння, не адстаяць нацыянальную тапанімію, - будзе вялікая ганьба нам усім.
henadzy напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:50
Вялікі дзякуй за шчырую працу
мінчук напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:51
Вось прычына. Таму не дойдзе да ягонай свядомасці ліст ад беларускага навукоўца. ============================================ Я думаю ён не дойдзе па прычыне таго, што гуглаўскі перакладчык не вельмі добра і дакладна перакладае...
ОК напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:53
Вот эта женщина! По сценке размазала!
Дзякуй напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 16:58
Вялікі дзякуй!
Нейкі чалавек напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 17:00
Дзякуй Вам, спадарыня Валянціна!
Анатоль напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 17:04
Брава, спадарыня Валянцiна! Толькi так!
Валентина напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 17:50
Автор образованный и умнейший человек,честно говоря,для меня это стало приятной неожиданностью,Конкретика и знание предмета не оставят равнодушным даже оппонентов из чиновников,Им следует изучить вопрос прежде чем выдвигать абсурдные по своему невежеству идеи,прикрываясь двумя гос,языками,Мы живем в Беларуси,Беларусь - наше государство, Добавлю - я этническая русская,но гражданка Беларуси и патриотка,Мову таксама ведаю и валодаю и спадабаецца усе беларускае,
Алесь Ількевіч. напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 18:43
Дзякуй вялікі спадарыня!!! Такія як Вы - даруюць нам надзею, што не усе інтэлегенты-навукоўцы сталі канфармістамі.
Зміцер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 18:53
Паважаная Валянціна Пятроўна! Абсалютна выдатна! Спляжылі гэтага недавучку ўшчэнт!.. Аргументавана, глыбока, пераканаўча, з болем за сваю працу і нашу радзіму. Раіў бы спадару Карпенку або крыху падвучыцца, або не лезці туды, дзе ён поўны дылетант.
Ёпрст напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:07
Прафесар Валянціна Лемцюгова, гэта прафесіянал і Грамадзянін краіны, менавіта так, з вялікай літары. Даўно не бачыў такога навуковага узроўня аргументацыю у гуманітарных навуках ад нашых афіцыйных навукоўцаў. Рэспект!
Вінцэсь напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:29
Разумнаю галованьку аніякі меч не сячэ... Тое, што зрабіла праф. Лемцюгова - належала зрабіць афіцыйным навуковым структурам Акадэміі навук ! Ды мовазнаўства нашае - як пры здохлым Сталіне. Засьмярдзела. І вось калі моцна дадзела - ЖАНЧЫНА, ЯК ЕЎФРАСІНЬНЯ, паднялася й абараніла сьвятую мову. Бо сказаў яшчэ наш Караткевіч - "Не давайце сьвятыню псам..." І калі гэты годны адказ перакупіць сабе ТУТ. БАЙ ды выставіць у воьнай павуціне навінаў - тады шматлікая павучыная расейскамоўная чыноўніцкая шваль зразумее, наколькі страціла клёк у галаве дый грунт пад нагамі. Зь вясною нашага Адраджэньня - паважаная праф. Валянціна. Вы - зорка нашая ў пустыні невуцтва...
gervasij напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:35
Сапраўды, вельмі моцна! Дзякую, спадарыня Валянціна!
ну-ну напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:36
не перавяліся дзяржаўныя чыноўнікі, якім не дае спакою ўсё беларускае _______________________ "...кто-то кое-где у нас порой..."
Маланка напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:42
Паважаная Валянціна! Вялікае Вам дзякуй за вашу працу па абароне беларускай мовы . Вы бачыце, як мала сярод нас людзей з такімі глябокімі ведамі беларускамоўя, таму ад усяго беларускага народа просім не пакідаць гэту справу,
Z напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:56
Спадарыні Лемцюговай - вялікі дзякуй! А калі таварышу Карпенку не падабаецца беларуская мова ў Беларусі, дык калі ласка- назад ў Расію, яго тут ніхто гвалтоўна не трымае.
Лявон Баршчэўскі напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 19:56
Некалі, дваццаць гадоў таму, Пётра Лопух прыходзіў уладкоўвацца на працу ў Беларускі гуманітарны ліцэй завучам. Неяк ён нам не падышоў, але ў размове слоў пра сваю любоў да беларушчыны спадар Лопух не шкадаваў. Пазьней ён стаў адным з аўтараў падручніка па геаграфіі для 8 кляса, і, у адрозьненьне ад таго ж Мікалая Страхі, свае разьдзелы пісаў па-расійску. Заўважце: гэта не прысланы з Расіі ці адкуль яшчэ чалавек. Так што сьпісваць усё на прыхадняў не даводзіцца: сярод беларусаў Зносакаў хоць гаць гаці.
БР напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 20:34
Пётр Степанович Лопух - председатель Белорусского географического общества. Он избирался два раза подряд тайным голосованием на альтернативной основе на съездах БГО. И обараза выигрывал. Это один из наиболее авторитетнейших и уважаемых белорусских географов, раз оба раза делегаты съезда организации, объединяющей всех белорусских географов (и я в том числе) избрали Петра Степановича председателем. Доктор географических наук, профессор, заведующий кафедрой общего землеведения и гидрометеорологии БГУ.
adva-belarus напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 20:45
Падпісваюсь пад кожным словам.
angela напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:07
Брава, спадарыня! І наконт Акадэміі навук у каментах дакладна сказана: абараняйце гонар мундзіра!
Віт напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:19
Ох, як прыемна было прачытаць вас, Валянціна. Сапраўдны прафесар! Дзякуй вялікі!
Яўген напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:26
Дзякуй!
Юзік напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:32
Дзякуй. спн. В.Лемцюгова, а таксама дзякуй сп. І.Капылову і іншым мовазнаўцам, супрацоўнікам Акадэміі навук Беларусі.
БР напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:43
Кстати, в "Советской Белоруссии" товарищ Лемтюгова на вполне нормальном человеческом языке вела рубрику: http://www.sb.by/blog/105184/
Ліхтар напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:46
Як тут часта пішуць, гэты артыкул зрабіў мой дзень. Нізкі паклон спадарыні за працу і "наведзены ідэальны парадак". І зараз наш сумесны клопат не дазволіць яго парушыць. Калі таварыш Карпенка і надалей будзе ўзнікаць -- бамбіць яго пісьмамі, збіраць подпісы.
Delik61 напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 21:50
Я українець. І все викладене вище для мене дуже зрозуміло. Його можна окреслити прости виразом - Росія імперія
Алесь Беларус напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:00
Не перавялiся у Беларусi годныя людзi. Вялiкi дзякуй спадарынi Лемцюговай.
Zmicer напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:07
Treba arhanizavana zavalic' spadara I.Karpenku. Pišyce skarhi, Panovie! Našto nam tupyja čynoūniki? Redakcyja, padkažycie kali laska kantakty načalnika i pracadaūcy hetaha niaūdalaha čalavieka
Kus напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:29
Трэ пісаць у Адміністрацыю, пытанне вырашаецца там цяпер
Балканскі Башта напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:30
Пад гэтым выбітным артыкулам спадарыні Лемцюговай найперш мусіць усё кіраўніцтва істыту мовазнаўства падпісацца.
Зміцер напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:47
Сябры! Валянціна Пятроўна - не толькі сапраўдны прафесіянал, але і неабыякавы чалавек. Нізкі паклон за самааданую працу!.. Наконт мовазнаўства. Хопіць грысціся. Хопіць ва ўсіх грахах смяротных абвінавачваць Акадэмію. Там многа глыбокіх даследчыкаў і вартых людзей (Цыхун, Булыка, Капылоў і іншыя). Гэтыя людзі за капейкі працуюць на беларусістыку. Прыйдуць нашы да ўлады, арганізуем грамадскую акадэмію ці дзве. А пакуль - дзякуй усім, хто працуе на агульную справу.
П. Садоўскі напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 22:58
Валянціна Пятроўна, дзякуй Вам за баявы дух. Дай Вам Бог здароўя. Узгадваю час нашай сумеснай працы ў Інстытуце. Вы былі заўсёды сціплая, усмешлівая. Так было радасна чытаць Вашае разумнае і перакананае слова.
Ihar Baranouski напiсаў(ла) 5 сакавiка 2013 у 23:57
Шчыра далучаюся да шматлікіх падзяк спадырыні прафесару за такі адказ чыноўнікам. Але што да аднаго прыведзенага ёю прыкладу... "Напрыклад, паспрабуй здагадацца, што Ольница, Ожики гэта беларускія тапонімы Вольніца, Вожыкі ў рускамоўнай перадачы". Баюся, што гэтыя Вожыкі-Ожікі (не ўдакладняецца р-н) насамрэч на заходнепалескай некалі былі "Йіжыкі" і этымалогія тут зусім іншая, ад слова "ежа" або ад пана на імя Ежы... "Вожыкі" - суседняя вёска на радзіме маёй маці. Перадача тапонімаў з Заходняга Палесься - гэта яшчэ адна бяда: спапчатку іх скалечылі і перавялі на расейскую мову, а потым, з гэтых калек - на беларускую. Гэтак, прыкладам, у Маларыцкім р-не, вёсачка з "утульнай" мясцовай назвай "Кубэлко" ("гнёздышко") стала... "Кабёлкай"...
mirror напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 0:18
Брава!
незнаёмка напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 0:22
Спадзяюся, што ўзважаныя і мудрыя словы прафесіянала будуць пачутыя. Таксама далучаюся да словаў удзячнасці і павагі на адрас Валянціны Пятроўны!
Minak напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 0:34
Дуамаю, што трэба падтрымаць сп. Валянціну і саміх сябе хаця б лістамі да старшыні гарвыканкама Ладуцькі. Хопіць моўчкі пераносіць абразы і знявагі.
2 БР напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 8:01
Вы яшчэ раскажыце, ляўрэатам якіх прэмій і акадэмікам якіх акадэмій ёсьць вядомы фюрэр. Той, што выхоўваўся на вершах Быкава і чытаў пра Скарыну ў Піцеры. Валянціна Лемцюгова, дарэчы, толькі пацьвердзіла тое, што ёсьць у Законе аб мовах, прычым нават у лукашэнкаўскай вэрсіі. Праўда, карпенкам нават такія законы ня пісаныя.
абазнаны напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 8:24
У дадзеным пытанні прарасейския чыноўнікі розных узроўняў будуць моцна ўпірацца. Узгадаце адменены пераход на лацінку ў Татарстане. Так яна муляе расейскай імпэрыі. Мяркую, што лацінка стане чарговым элементам гандлю Беларусі з крамлём. Як то было з беларускай моваю.
belariy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 9:22
вялікі рэспект спадарыне Валянціне
вёска напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 10:01
Трэба аддаць належнае працоўнаму і духоўнага подзвігу прафесара сп. В. Лемцюговай. А з чым застанемся, беларусы? З трактарамі і бульбай, хоць гэта таксама трэба, але наша гістарычная памяць - наш попел продкаў, ён стукае ў кожнае сэрца
lazy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 10:39
Дзякуй!
таццяна напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 10:56
Усё гэта ідзе ў рамках знішчэння беларускай мовы.Яны проста заўважылі, што людзі пачынаюць ужываць назвы па беларуску, як напісана так і кажуць.Напісана Вялікая Ухалода , будуць гаварыць па расейску, а назву вёскі так і скажуць -Вялікая Ухолада.Тое самае з назвамі ў метро, з прыпынкамі электрычак.Як аб'яўляюць так і кажуць. А гэта неяк не уваходзіць у іх планы.Планы ў іх, цалкам знішчыць беларускую мову і беларусаў , як нацыю
wowenciy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 11:02
Со всем практически согласен. Помню в 1983 году купил уникальный словарь" Украинско-белорусский" .Автор Лемцюгова. Не согласен только с транслитерацией без перевода типа Жовтневая площадь. Дело во внутренней форме, то есть в смысле названия. Если человек не знает, что жовтень-это октябрь, то это просто словесный знак, набор звуков.Может, для иностранцев и сойдет, но у нас несколько иная языковая ситуация. Поэтому думаю, на английский надо транслитерировать "Площа незалежнасци", а по-русски все-таки " Площадь независимости". Еще не очень я понял насчет идеального порядка в названиях. Возможен ли он? Как быть с топонимами типа " Акцябрски"?
віКніК напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 11:37
Дзякуй сп. Валянціна за грамадзянскі ўчынакэ БР. вы ўжо навучыліся правільна слова "ВООБЩЕМ"?
Уладзімір Сіўчыкаў напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 12:33
Дзякуй за матэрыял і за мужнысьць, шаноўная Валянціна Пятроўна!
Ірына напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 14:36
Для wowenciy. Вы и правы и не правы одновременно. Собственное имя - это действительно знак для обозначения единичного индивидуального объекта. Он должен быть неизменным при передаче на любой язык, чтобы не утратить свою идентифицирующую функцию. А разгадка его смысла - это задача для специалистов. Обычному носителю языка главное - единообразие названий в нашей языковой ситуации в том числе. Наличие двух названий для одного объекта вносит путаницу и создаёт массу пробем практического характера.
Ірына напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 14:37
Для wowenciy. Што датычыць тапонімаў тыпу Актябрскі, чытайце прадмову да любога з тамоў нарматыўнага даведніка "Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь". У кнігарні даведнікі не паступалі, але ў цэнтральных бібліятэках яны павінны быць. Трапляюцца часам у букіністычных аддзелах. Для БР. Пра мову рубрыкі В.Лемцюговай у СБ у вас не зусім правільнае ўяўленне. Па-першае, яна не вяла, а па-ранейшаму яе вядзе. Па-другое, ЧАЛАВЕЧЫМІ ў гэтай рубрыцы прызнаюцца дзве мовы - руская і беларуская. На якой мове звяртаецца чытач, на такой яму і адказваюць, як і павінна быць пры наяўнасці дзвюх дзяржаўных моў.
Usevalad напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 19:45
to wowenciy Менавіта так, "Акцябрскі". Хаця з улікам таго, што першапачатковай формай любой нашай назвы з'яўляецца беларуская, то "Кастрычніцкі", а па-руску - "Кастричницкий", ці правільней нават "Каcтрычницкий"
Да слова напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 21:14
Прашу прабачэння ў паважанай грамады, але ў папярэнім допісу я знянацку ды за даўніной часу крыху пераблытаў. Вёска, якую я прыгадаў, на самой справе звалася не Красный але Юный Пахарь. А на мясцовай гаворцы людзі часта казалі наўпрост Юнный. Гэта той калгас у гэтым жа раёне, але ў іншым месцы мабыць мяне крыху збіў з панталыку. Але сэнс допісу ад гэтага істотна не мяняецца.
Максім напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 22:12
Цудоўны артыкул, дзякуй спадарыня прафэсар
wowenciy напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 22:26
Беда, коль пироги начнет печи сапожник. Ну кто так называет: Акцябрски? Топонимы советской эпохи -это исключительно достать чернил и плакать. То улицу назовут Беды( достойный человек, фамилия подкачала), то деревню назовут Роза Люксембург. Так деревенские и спрашивают друг друга: Ты у Рози была? Я все-таки считаю, что раз у нас два языка, то надо учитывать значения слов в каждом из них, да плюс фоносемантику. Это я специально для Ирины, которая мне из лучших побуждений хочет помочь понять кое-что. Давайте уже к консенсусу что ли придем? Прерогатива называть только за учеными, да и то только консилиумом!
Ірына напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 23:10
Для wowenciy. Пра тое і гаворка! За савецкім часам называлі населеныя пункты, як у галаву страляла. І называлі, вядома, па-руску (Октябрьский яшчэ палова бяды. А як вам Лучезарный, Сиреневка?). А паколькі ўласныя найменні па нормах ўсё ж не перакладаюцца, нічога не застаецца, як перадаць іх палітарна па-беларуску. І выходзіць самі разумееце што. Былі ініцыятывы па перайменаванні такіх аб'ектаў. Часта для таго, каб населены пункт стаў называцца нармальна, трэба было проста вярнуць гістарычную назву. Але прабіць гэта зусім не проста. як можна здагадацца. Вось і засталіся пакуль гэтыя монстры ў нашай тапаніміі. Больш падрабязна пра гэта ў той самай прадмове, якую я згадвала. І я цалкам згодна, што справа наіменавання аб'ектаў павінна вырашацца спецыялістамі (у множным ліку). У нашай сітуацыі заўсёды ёсць магчымасць даць такую назву, якая пры пераходзе з мовы ў мову ўвогуле не выклікала б патрэбы перакладу і нармальна гучала б і па-беларуску і па-руску. Большасць даўніх найменняў такімі і з'яўляюцца (МІхалова - Михалово і няма праблем). А ўся бяда ад розных "саветызмаў", ад якіх паступова трэба пазбаўляцца.
axx97 напiсаў(ла) 6 сакавiка 2013 у 23:37
паперня, а як вы хацелі, каб мы некаму тут рэспект выказвалі за тое, што ён нашу мову душыць?
Ірына напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 8:34
І яшчэ для wowenciy Пры ўсёй павазе да аўтара, які абсалютна відавочна чалавек неабыякавы і дасведчаны, вымушана з ім не пагадзіцца. Пераклад – не выйсце. Вуліцы Крынічная і Родниковая, Чыгуначная і Железнодорожная, Шпалерная і Обойная, Яравая і Овражная (ёсць і такія паралелі) – гэта розныя вуліцы. І нават з беларусам пры такім двуназоўі можа атрымацца сітуацыя “шёл в комнату – попал в другую”. З перакладамі можна далёка зайсці. Напрыклад, Гута па-беларуску павінна стаць Стеклозаводом, а Паперня – Бумажной Фабрикой. Гэта тое самае, што чалавек у дакументах па-беларуску быў бы Шпакам, а па-руску Скворцовым.
Сьцепаніда напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 13:37
Зьдзівіла мяне пра " ідэальнае становішча" ў тапаніміцы. Якое ж яно ідэальнае, калі мапаў дагэтуль німа на нашае мове, усё на расейшчыне. Назвы вёсак перакручаныя па ўсёй Беларусі: па-беларуску БРУХАВА, а побач на расейшчыне БрЮхово, нават на прыпынках аўтобусаў назвы вёсак на расейшчыне: замест Астравец - ОстрОвец, замест Окана - ОКОНО, замест Багрынава - Богриново, .замест КАВАЛЕВІЧЫ ( Лепельскі раён) - Коволевічі і гэткіх прыкладаў - мільён. Недалёка ад Талачына нейки грамацей перакрэсьліў літару І ў слове Ільнозавод. А ў пашпартах што рабілася за савецкімі часамі! У маёй знаёмай па фаміліі БАРАЗНА на расейскае старонцы было напісана БОрОзна, у жанчыны па фаміліі Муха было напісана МухО, замест Сапега - Сопего.Зьдзек. Вялікі дзякуй людзям, якія змагаюцца супроць гэтага вар'яцтва.
гаспадар лiтоускi напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 20:14
Вы маеце вялікую рацыю ў беларускай тапаніміцы,і за гэта вам нізкі паклон! А ворагам беларушчыны ганьба!!!
анатоль напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 21:09
Хацеў бы засведчыць, што ў Санкт-Пецярбургу назвы вуліц дубліруюцца з рускай па-руску лацініцай -- не перакладаюцца на англійскую. Нават у цэнтры, ля Смольнага, і гэта нікога не шакуе, не бянтэжыць і не замінае замежнікам трапіць туды, куды ім трэба. Шкада, што я не магу даслаць фота такой назвы -- я не ўмею сюды яго прымацаваць. А вуліца "Улица Пролетарской диктатуры" названа вось так: Ulitsa Proletarskoy diktatury". Што гэта не мая прыдумка, сведчыць фота.
SR напiсаў(ла) 8 сакавiка 2013 у 17:59
Сьцепаніда напiсаў(ла) 7 сакавiка 2013 у 13:37 Зьдзівіла мяне пра " ідэальнае становішча" ў тапаніміцы. Якое ж яно ідэальнае, калі мапаў дагэтуль німа на нашае мове, усё на расейшчыне. _____________________- У 2011 упершыню за доўгі час выйшла мапа па-беларуску. З Мёрамі, Лёзнам, Крулеўшчынай і г.д.
Ф Кепскі напiсаў(ла) 10 сакавiка 2013 у 0:39
Хай бы гэты Карпенка сядзеў бы сабе ціха Лопухамі прыкрыўшыся. А не то: чамадан, вакзал, Расія. Каб не ганіў слаўнае прозвішча.
Якуб напiсаў(ла) 10 сакавiка 2013 у 9:21
Пэўна першапрычына ўпадыходзе да пытаньня спадарства Лопухаў у перакручанасьці напісаньня іх прозьвішча. У беларускай мове існуе слова "лапух", слова "лопух" не сустракаецца нават у дыялектах.
Чырвоны араты напiсаў(ла) 10 сакавiка 2013 у 23:31
Мяркую, калі вярнуць савецкую назву, як прапануе шаноўная спня Лемцюгова(я так яе зразумеў) "Красны пахар". Дык трэба паўсюль перапісаць: Чырвоная армія - Красная армія, чырвонаармеец -краснаармеец і г.д. Але ўзгаданыя назвы з "чырвоны" моцна замацаваліся. Красны ж прыдатны для назвы "Красны бераг" ("прыгожы бераг") Таму, калі на шыльдзе вёскі на Пухавіччынне чытаеш "Чырвоны пахар", адчуваеш - нешта ненатуральнае. Лепш усё ж назва "Чырвоны араты".
Юстынка напiсаў(ла) 11 сакавiка 2013 у 1:27
Выдатны артыкул прафесіянала! Брава, прафесар Лемцюгова!!!! Цікава было б пачытаць, што напісаў бы ў адказ.... гэты ... доктар геаграфічных навук... лопух
Нхт напiсаў(ла) 11 сакавiка 2013 у 14:34
Сп. Чырвоны араты, а можа лепш называць тую вёску па-беларуску не гэтак як удумаюць высокалобыя знаўцы ў Мінску, а так як яе спрадвеку ці ад адносна нядаўніх часоў узнікнення тапоніма называлі САМІ мясцовыя БЕЛАРУСЫ? Не магу сцвярджаць дакладна, але хутчэй за ўсё гэта Красный пахарь. А то ці не будзем мы ўдаўбліваць тым жа пухавіцкім беларусам, што іхнія сапраўдныя словы ды назвы - гэта тыя, якія ні яны, ні іх дзяды ніколі не вымаўлялі, а потым бедаваць, што несвядомыя тутэйшыя не хочуць прымаць так ладна складзеную дыплямаванымі філёлягамі для іх мову?
Ганна напiсаў(ла) 11 сакавiка 2013 у 20:23
Спадару Нхт: зуб даю, што "мясцовыя БЕЛАРУСЫ не маглі назваць сваю вёску рускім найменнем. Маглі так зрабіць толькі рускія перасяленцы. Таму патрэбна прывясці ўсё да беларускага кораня, каб беларускі народ, яго мова і культура захаваліся на Беларусі. Інакш - АКУПАЦЫЯ праз усё рускае - што цяпер і робіцца з поспехам рускімі акупантамі. Калі ўжо яны будуць кітайцамі асіміляваныя? Хутчэй бы!!!!!
Валянціна Лемцюгова напiсаў(ла) 19 сакавiка 2013 у 10:57
Усім неабыякавым да лёсу нашай духоўнай спадчыны мая сардэчная падзяка і нізкі паклон. Вельмі спадзяюся, што і надалей мы будзем разам.
Владимир напiсаў(ла) 2 красавiка 2013 у 15:39
В Украине для транслитерации имен и топонимов используют английскую модель: ш - sh, ч - ch и т.д. И никто там не называет это "англо-украинским гибридом", никто там не изобретает велосипед с никому не понятными значками, вместо нормальных букв. Английский язык - международный язык, и если мы хоть быть не глухой деревней, а хотим быть частью мира, нужно пойти этому миру навстречу. А "лацiнка" - это по-моему продукт для внутреннего потребления, иностранцам наше изобретение не нужно. Рэд. Украінцы гістарычна не мелі сваёй лацінкі, а вось беларусы мелі. Вось у чым адрозненне.
Ярослав напiсаў(ла) 30 снежня 2013 у 1:21
Что касается латиницы, то белорусские писатели вынуждены были на ней писать, так как Западная Белоруссия была занята поляками, которые ненавидели всё белорусское и считали белорусов частью своего этноса. Вот и сейчас идёт попытка вернуть Белоруссию под свою власть.
Дадаць каментар (прэмадэрацыя)

Націсканьне кнопкі «Дадаць каментар» азначае згоду з рэкамендацыямі па абмеркаванні.

Спам-фільтр: падлічыце, колькі будзе...

не бачу сімвалы
Галоўнае
Дашлі сваю навіну
© ПУП «Суродзічы». Усе правы абароненыя. Выкарыстанне матэрыялаў дазваляецца пры ўмове спасылкі (для інтэрнэт-рэсурсаў - гiперспасылкi) на «НН»
Кантакт з Рэдакцыяй: пошта: nn@nn.by; тэлефоны: +375 17 284-73-29 (тэл./факс), +375 29 613-32-32 (Velcom), +375 29 707-73-29 (МТС). Skype: nashaniva
Дызайн сайта ТО «Brama»
www.brama.by
brama.art@gmail.com
Сістэма Orphus RATING ALL.BY