Мова як прынцып: у сям’і, на вуліцы, у зоне

Упершыню мне стала сорамна за няведанне мовы ў 12 гадоў. Піша Алесь Кіркевіч.

У 2001-м, падчас акцыі са знічкамі на Савецкай вуліцы ў Гродне, на «Дзяды». Тады я прыйшоў з маці, трымаючы ў руках паўлітровы слоік з агеньчыкам унутры. Нейкі студэнт побач не быў такім абачлівым і ягоная свечка на вятрыску ўвесь час гасла. Кожнага разу ён прасіў запаліць яе ў мяне. Прасіў па-беларуску. Я гугніва спрабаваў яму нешта адказаць, але нічога не выходзіла. У школе ж нас вучылі арфаграфічным правілам, але не вучылі размаўляць па-беларуску.

У першым гродзенскім ліцэі ў 2005-м ад пачатку мы з парай хлопцаў нават дамаўляліся на перапынках размаўляць выключна па-беларуску.

Гэта быў больш пафасна-дэманстратыўны крок, як, напрыклад, стоячы з рукой на сэрцы, слухаць «Пагоню» Багдановіча на занятках беларускай літаратуры. Зразумела, надоўга нас не хапіла…

Першых прынцыпова-беларускамоўных аднагодкаў я пабачыў толькі на гродзенскім гістфаку.

Хлопец і дзяўчына, двое на ўвесь курс, якія стойка трымаліся сваёй пазіцыі. Тады яны мяне нават злавалі, як злавала «апазіцыя», Беларусь, беларусы наогул і я сам, што даволі заканамерна ў 18 год.

Толькі пасля прыйшло ўсведамленне, што іншай краіны не будзе, а з гэтай трэба нешта рабіць, калі ўжо давялося ў ёй нарадзіцца. Пачынаючы, вядома, з сябе.
Ланцужок насамрэч просты: спачатку ты чытаеш ці слухаеш па-беларуску, пасля спяваеш, час-почас пішаш (калі спатрэбіцца), адказваеш беларускамоўным знаёмым на іх мове… Калі такіх знаёмых шмат — ты ўжо вымушаны падзяліць сваю моўную прастору на дзве часткі.
Далей — самае цяжкае: пачаць размаўляць у хаце, з роднымі.

Калі цябе выгналі з універа і ты раздзяўбай без працы ды яшчэ з дзіркай на джынсах, ясная справа, беларуская мова, як і што-кольвек, зыходзячае з тваіх вуснаў, будзе ўспрымацца крытычна. Таму варта мець больш-менш «роўныя» адносіны з блізкімі, прынамсі плаціць за кватэру, калі хочаце без праблемаў размаўляць за сталом у сямейным коле.

Калі выпрабаванне сям’ёй пройдзенае рэшта ўжо будзе неістотнай: знаёмыя, мянты, мілыя цётухны на касах
з адвечнымі пытаннямі: «Что-что? А-а-а, сахар. Как интересно, по-беларуски разговариваете…» Гэта ўжо справа прынцыпу і звычкі.
Тое самае з беларускай мовай «у ложку». Варта толькі пачаць. Зрэшты, там гэта і не галоўнае…

Алесь Кіркевіч — намеснік старшыні «Маладога Фронту». Быў асуджаны па справе аб «масавых беспарадках», атрымаў чатыры гады турмы. Пазней быў памілаваны. Жыве ў Гродне.

Беларуская мова на зоне — з’ява рэдкая, таму яе трэба адстойваць.

З досведу скажу, што каўказцы ці сярэднеазіяты лепш ставіліся да нашай мовы, чым прадстаўнікі «трох братніх народаў».
Кінуць размаўляць, аднак, немагчыма: такая рэч была б успрынята як слабасць.
Часам мова — добрая нагода пасмяяцца ды падсадзіць адміністрацыю «на каня»: так у «амерыканцы» адзін прапар неяк выпаліў падчас праверкі: «Какой «шпацыр»?! Мы что по-польски с вами разговариваем?! Нет такого слова в словаре, я лично проверял! Давайте уважать родную белорусскую речь… «Шпацыр», б…ть!..« — апошнюю фразу кінуў, ужо схаваўшыся за дзвярыма.

Для мяне як верніка пэўны час стаяла пытанне мовы ў Бібліі, штодзённай малітве.

Ведаю, што некаторыя беларускамоўныя пратэстанты, напрыклад, маўчаць, калі царква спявае гімны па-расейску альбо індывідуальна дублююць тую ж песню па-беларуску, калі ёсць пераклад. Як уніяту мне прасцей: у грэка-каталіцкай царкве літургія, тэксты малітваў, духоўная літаратура — усё па-беларуску.

Па маім перакананні не варта накідвацца на знаёмых з пытаннем: «А чаму ты па-расейску размаўляеш?»

Большасць «фрыкаў», якія лезуць да вас з такімі папрокамі, маглі б атрымліваць штомесяц талоны на малако ад «камітэта» за дыскрэдытацыю беларускай мовы. Людзям патрэбен прыклад, а не папрокі.

На маю думку поўная беларусізацыя прыйдзе толькі зверху, і толькі пасля змены рэжыму. Пакуль жа мова прасоўваецца як сродак зносінаў андэграўнду, «нелегальнай» Беларусі.

Напрыклад, расейскамоўныя заўзятары, як «правыя», так і «левыя», зараз абклейваюць гарады беларускамоўнай агіткай сваіх клубаў.
Тое, на чым раней спецыялізаваўся Малады Фронт, зараз робяць яны — апаноўваюць беларускую вуліцу і робяць яе «беларускай».
Асабіста мне такія тэндэнцыі толькі дадаюць аптымізму.

Алесь Кіркевіч, Гродна

Наша Ніва / NN.BY – незалежная газета. Яна існуе на ахвяраванні і грошы з продажаў. Таму яна адлюстроўвае інтарэсы беларускага грамадства, а не дзяржавы. Наша Ніва была заснаваная ў 1906, адноўленая ў 1991.
Ахвяраваць грошы на НН праз WebMoney
Ваша імя (неабавязкова):
Сума (WMB):
вось напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 13:35
не варта накідвацца на знаёмых з пытаннем: «А чаму ты па-расейску размаўляеш?» Большасць «фрыкаў», якія лезуць да вас з такімі папрокамі, маглі б атрымліваць штомесяц талоны на малако ад «камітэта» за дыскрэдытацыю беларускай мовы. Людзям патрэбен прыклад, а не папрокі. ........................ Залатыя словы. Людзям патрэбен прыклад, а не зласлівае бла-бла
Вася напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 13:37
«Какой «шпацыр»?! Мы что по-польски с вами разговариваем?! Нет такого слова в словаре, я лично проверял! Давайте уважать родную белорусскую речь… «Шпацыр», б…ть!..« — апошнюю фразу кінуў, ужо схаваўшыся за дзвярыма. --- Правільна сказаў прапар, а то цягунць абы-што ў мову, потым дзівяцца, чаго іх ніхто не разумее. Дык натуральна ніколі ніхто не зразумее, бо прасьцей трэба гаварыць, бліжэй да народа, а не ствараць змагарскі "птичий язык".
Міхал напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 13:49
На першым пакуль сабраньні бацькоў лідскай гімназіі маць адной з выдатніцаў (прынамсі такой яна зараз лічыцца) паспрабавала закаціць гістэрыку - чаму гэта настаўніца гісторыі выкладае гісторыю на гэтай мове. Маўляў, што за цырк, дзеці не разумеюць, зкуль яна такая знайшлась. Атрымала заўвагу ад маей жонцы. Але калі сур'езна разгледзіць гэтую справу, то пасля падобных гістэрык, як кажуць, трэба напісаць вялізарнішнімі літарамі - БЕЗ КАМЕНТАРОЎ. Вось таму мы ілічымся быдлам ня толькі ў Эўропе, але і ва ўсім сьвеце. Людзі нас проста не разумеюць, што ж мы за стада такое.
гарадзенец напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 14:09
Нельга, Алесь ігнараваць ролю ложка ў пашырэнні беларускамоўнай прасторы. Рускамоўная дзяўчына павінна станавіцца беларускамоўнай жонкай! Іначай, лічы, справа пайшла на марна. Хлопцы! Нельга адпачываць нават у ложку :) Выхоўвайма нашым дзеткам талковых беларускамоўных мацярок! Ад узроўня іх адукацыі і грамадзянскай пазіцыі ў большай ступені, чым ад нашай, залежыць ці будуць шанаваць родную мову нашыя дзеткі. "...я спаць кладуся з дзевачкай прастой, а прачынаюся са шчырай беларускай" - спявае мэтр Бартосік. Словы гіганта! :)
Чарнякевіч Андрэй напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 14:42
to Вася Размаўляць з парпарам на яго ж мове, каб стаць да яго бліжэй? Выдатная прапанова, толькі яна вядзе да культурнай люмпінізацыі грамадства, што зараз і адбываецца...
Таня напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 15:00
Раней размаўляла па-беларуску значна лепш, у дзяцінстве, калі з татам гутарылі, калі чытала дзіцячыя кнігі на беларускай мове. Дыплом пісала па-беларуску. У час навучання ва ўніверы мне здавалася, што такім чынам я нешта сапраўды раблю для сваёй краіны. Потым зразумела, як і Алесь, што нешта змяніць можна толькі зверху. Размаўляю на беларускай мове і далей, з кожным годам усё складаней, бо ніхто больш з маіх знаёмых на ёй не размаўляе, а тыя, што размаўлялі раней - кінулі гэтую справу пасля ўніверу. Зараз я размаўляю на ёй не з патрыятычных поглядаў, а таму што мова падабаецца і не хочацца на яе забывацца. Калі просяць перайсці на расійскую мову - без праблем, як і на англійскую альбо нямецкую. Таксама вельмі прыгожыя мовы. Беларускую мову варта ведаць, каб прынамсі пачытаць ў арыгінале Багдановіча і падобнае. Варта ведаць, каб не саромецца свайго няведання, спакойна адказваць за мяжой, што ты з Беларусі а не Расіі, і мова твая беларуская:) У замежнікаў няма негатыўнага стаўлення да нашай мовы, як у нас саміх, і мой сябар амерыканец увесь вечар рассказваў мне завучанае па-беларуску "ты мне падабаешся". А я глядзела на яго, і думала, вось чалавек, такі ўвесь шакаладны, усмешлівы, і размаўляе па-беларуску :) А мы ўсё саміх сябе саромеемся.
belariy напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 15:32
2 Таня знаходзь мясцовую суполку ТБМ. мяне, можна сказаць, менавіта гэта ўратавала ў агульным расейскамоўным асяродку. таксама адчуваў сябе як іншапланецянін. а цяпер нашмат лягчэй. рэгулярна зьбіраемся. ладзім розныя мерапрыемствы. прабіваемся да людзей рознага ўзросту і нават да мясцовай улады. ))) пакуль наш лысы не забараніў яшчэ ТБМ, то яно як выспы ў нашым расейскамоўным акіяне, на якіх ратуюцца тыя, хто яшчэ ня здаўся. і ты, Таня, таксама не здавайся. памятай, ты не адна.
Anatol Starkou напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 15:33
РУСКАЯ МОВА і ЎНУКI-АМЕРЫКАНЦЫ Вось ужо два дні мы з дачкой абмяркоўваем яе прапанову аддаць вучыць рускай мове Нікаласа, якому чатыры гады і два месяцы, ў нядзельную школку пры рускай праваслаўнай царкве, што ў Лонг Айланде - недалёка ад Нью Ёрка і таго гарадка, дзе жыве дачка: ехаць ім туды на машыне недзе каля 30 хвілін. Чаму рускую, а не беларускую школку? А хто іх тут бачыў у Нью Ёрку? СВАБОДА некалькі (мо пару год таму) сказала пра такую з'яву пры беларускай праваслаўнай царкве ў Брукліне, дый змоўкла - бо панты яны і ў Афрыке панты. Шчэ пару месяцаў таму, калі запісвалі Нікаласа ў музычную школу (ў іншым гарадке Лонг Айланда), то сустрэлі маладога тату-габрэя з былога СССР, сын якога навучаўся музыкай ужо другі год, дык Саша (так ён назваў сябе) вазіў сына шчэ й у Стоні Брукскі універсітэт, дзе нашы быўшыя саўкі-настаўнікі па выхадным для дзетак бацькоў з былога Саюза вялі класы рускай мовы і матэматыкі. Але дачке туды трэ было ехаць амаль гадзіну... А шчэ ж звычайная амерыканская школка пры каталіцкай царкве, куды ўжо год ходзіць Нікалас і заняткі плаваннем... Амаль тое ж самае у таго таты-габрэя з яго сынам, які старэйшы за майго ўнука на паўтара года, і каб не было перагрузкі Саша вырашыў спыніць платныя заняткі па рускай мове ў Стоні Бруку. Яго сын часам падыходзіў да нас і звяртаўся на ангельскай мове, нягледзячы на тое, што тата казаў і з намі, і з cынам па руску. Для Нікаласа таксама ангельская мова першая. Негледзячы на тое, што шматгадовая нью ёркская практыка паказвае, што дзеткі бацькоў з былога саўка ўсёроўна будуць думаць і размаўляць на ангельскай мове, дачка хоча аддаць Нікаласа ў школку пры рускай царкве, ў якой аднойчы мы былі разам. Спачатку я падыйшоў здалёка і сказаў, маўляў, твой сын каталік, а ў рускай царкве рускі дух. "А я туды хаджу і мне гэты дух не замінае," - парыравала яна. Тады я кажу, што руская суполка, мо ўжо сто лят, паступова стварала сваю царкву на свае грошы і адпаведна на іх адчыніла школку для сваіх рускіх дзетак, а твой сын напалову амерыканец, а напалову беларус, але не з якога боку не рускі. "А я ўжо пагаварыла з мужам і ён не супраць той школкі," - кажа яна. І вось нарэшце, я так думаю, мы з ёй падыйшлі да тэмы вялікаросаў, а я ня ведаю працягваць гэтую тэму з дачкой ці не... Бо тады прыйдзецца расказаць ёй дзве байкі, як амаль год таму на дзіцячай пляцоўцы ў Брукліне, дзе мы былі з Нікаласам, рускі хлопчык, які равеснік Сашынага сына-габрэя, у прысутнасці сваёй мамы (і я выпадкова пачуў) сказаў по-русски пренебрежительно некому своему ровеснику, что он, маўляў, нерускі дый распавесці пра сваю гісторыю, якой амаль 40 год. Тады ў першыя армейскія часы лістапада 1972 года мы навабранцы запытвалі адзін аднаго: "А ты адкуль?" На пытанне двух рускіх хлопцаў з Кіева я адказаў: "Из Белоруссии. С Минска." - "А-а-а, ты из нацменов!" - расхохотались они, але я не зразумеў і перапытаў: "Кто это НАЦМЕНЫ?" - "Национальные меньшинства," - адказалі мне два славянскіх брата. Вось так у 21 год я з савецкага чалавека ў імгненне стаў беларусам, і з тых армейскіх часоў ужо ніколі болей у сваім жыцці не даваў спуску старэйшаму брату па нацыянальным пытанні, негледзячы на тое, што тады ўсе два гады праслужыў адзіным салдатам з Беларусі. "А как будет матрас по-белорусски," - запытаў аднойчы мяне салдат з Каўказа - "Не знаю," - адказаў я, бо ня ведаў сваёй мовы. Але ведаю, што мой унук Нікалас можа сутыкнуцца ў той рускай школцы з схожай сітуацыяй, як яго дзед амаль 40 год таму ў Савецкай Арміі сутыкнуўся з нацыянальнай, і, магчыма, ўнук атрымае душэўную траўму і назаўсёды адрачэцца ад няроднага для яго русского языка. А родныя ў Никаласа дзве мовы: беларуская і ангельская. Аб першай ён амаль нічога ня ведае, а на другой думае і размаўляе. Падрасце мо тады і даведаецца больш аб сваёй беларускай мове і аб Беларусі. І малодшы ўнук Эндрю таксама. І гэта думка мяне надхняе на добрае пачуццё аб будучыні маіх унукаў-амерыканцаў.
belariy напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 15:53
2 гарадзенец далучаюся. бяда толькі, што многія цяперашнія дзяўчыны ня бачаць у мове аніякай каштоўнасьці, у адрозьненьні ад грошай або футры. і перавыхаваць іх, ужо дарослых, думаю, нават у ложку будзе цяжкавата, калі ўвогуле магчыма. а такіх як Таня, што тут з'явілася, на жаль, адзінкі.
Справядливая напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 17:01
Anatol Starkou напiсаў(ла) А родныя ў Никаласа дзве мовы: беларуская і ангельская. Аб першай ён амаль нічога ня ведае, а на другой думае і размаўляе. Падрасце мо тады і даведаецца больш аб сваёй беларускай мове і аб Беларусі. І малодшы ўнук Эндрю таксама. І гэта думка мяне надхняе на добрае пачуццё аб будучыні маіх унукаў-амерыканцаў ---------------------------------- А можа и не узникнуць жаданне даведацца, што ж гэта за мова матчына и дзедава - пакуль дзед не пачне их часцяком называць ужо зараз па-беларуску, Микола и Андрусь. Так и застануцца проста амерыканцами.
Димыч напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 17:03
На маю думку поўная беларусізацыя прыйдзе толькі зверху, і толькі пасля змены рэжыму. И только в том случае, если власть захватят националисты. А это в наших условиях абсолютно нереально.
Anatol Starkou напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 17:35
Справядливая напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 17:01 А можа и не узникнуць жаданне даведацца, што ж гэта за мова матчына и дзедава - пакуль дзед не пачне их часцяком называць ужо зараз па-беларуску, Микола и Андрусь. Так и застануцца проста амерыканцами. ---------------------------------- Дзякуй за тое што прачыталі мой нарыс. Дзед іх заве і будзе зваць так, як унукаў хрысцілі ў касцёле. Наконт жадання даведацца... Будзе. Ўзнікне. У коледжы, дзе я працую пазаёміўся з настаўнікам - малады чэл гадоў 37 напалову армянін і напалову італьянец. Дык калі даведаўся, што я быў у Ерэване і Эчмеадзіне з цікавасцю слухаў аб іх і сказаў, што ў марах пабываць там і ў Італіі.
калян напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 19:00
Беларусізацыя зверху толькі здолее падтрымліваць існаванне беларускай мовы, а не камунікатыўнае пашырэнне. Глядзіце што было і маем зараз ва Украіне, і тое пры наяўнасці украінамоўнага захаду! Калі хутка, цягам 2-5 год, не пачнецца татальная беларусізацыя з квотамі, то мова стане мёртвай. Мы яшчэ чулі бабулек з вёскі, а моладзь і трасянкі не пачуе. Здаецца, мы спазніліся.
Беларус напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 19:05
Anatol Starkou напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 15:33 -------------------------------------------------------------------------------------------------------- Сёння Вы стварылі нешта цікавае і шчырае. З'явілася жаданне дапамагчы Вам і Вашым унукам. Таму канкрэтна пераходзім да Вашых памылак: нядзельную - тыднёвую; у Афрыке - у Афрыцы; слова панты няма ў беларускай мове; быўшыя - былыя; па выхадным - па выхадных; дачке - дачцы; здалёка - здалёк; лят(лет) - гадоў; не з якога боку не рускі - ні з якога боку не рускі; равеснік - аднагодак; по-русски - па - рускі; пренебрежительно - грэбліва; некому - камусьці; своему - свайму; расхохотались - зарагаталі; матрас па-беларуску будзе матрац; надхняе - натхняе. Таксама вялікая колькасць памылак у косках. Трэба прапрацаваць правілы пастаноўкі коскі. Ёсць прапушчаныя літары і г.д. Вельмі добра, што Вы самі, без Гугла, спрабуеце пісаць на беларускай мове. Аднак пасля таго, як Вы напісалі тэкст, трэба падазрона расейскія словы ўставіць у гуглаўскі перакладчык. І выправіць дапушчаныя памылкі. Жадаю Вам усяго найлепшага!
Справядливая напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 19:40
Anatol Starkou напiсаў(ла) У коледжы, дзе я працую пазаёміўся з настаўнікам - малады чэл гадоў 37 напалову армянін і напалову італьянец. Дык калі даведаўся, што я быў у Ерэване і Эчмеадзіне з цікавасцю слухаў аб іх і сказаў, што ў марах пабываць там і ў Італіі. ------------------- Не вельми удалы прыклад. У армян и тым больш итальянцау, якия жывуць за мяжой, пачуццё радзимы у крыви, яны дома размауляюць на роднай мове, бо прывыкли жыць вяликими камунами, селяцца гуртам. Пэуна ж, Ваш знаёмы валодае абедзьвюма мовами, бо два складники у им вельми моцныя з гэтага пункту гледджання. У минулым годзе была у Бостане восенню, якраз на Thankgiving Day,была запрошана да адной итальянскай сям"и. Гаспадар Симонэ, памятаю, сказау:" Маё цела тут, а сэрца належыць Италии". И у дзяцей ува усих имёны итальянския, жонка Патрыцыя. Маладая сям"я, нарадзилися у Амерыцы. Вось бы и нашым беларусам так, а не растварацца у иншых нацыях, трапиушы за мяжу Прабачце, а што Вы выкладаеце у каледжы?
бабуля напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 19:48
tu Anatol Starkou Вы вельмі мудры і сапраўдны Беларус. Я не аднойчы Вас чытаю і ўвесь час з Вамі згодна. Мой сын, 37 год, жыве ў Брытаніі, але сэрцам у Беларусі. А я ў свой час вельмі задаволена, што ён там, таму што, без сумневу, у мяне была б горкая доля Маці палітвязьня. Але, на вялікі жаль, не кожнаму так шчасьціць, і я скланяю галаву ўсім родным, якія нясуць гэты цяжкі крыж з-за нашай беларускасьці. Жыве Беларусь.
БЕЛАРУСУ напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 21:35
Беларус, нядзельная школа - гэта тая, што па нядзелях працуе, а тыднёвых школ няма нідзе, я такіх не ведаю, ва ўсякім выпадку. Нядзельныя школы існуюць пры цэрквах, у суполках нацыянальных за мяжой, У ТЫМ ЛІКУ БЕЛАРУСКІХ. ТАКІМ ЧЫНАМ ЁСЦЬ ШКОЛЫ НЯДЗЕЛЬНЫЯ, А ЁСЦЬ ЗВЫЧАЙНЫЯ. Шкада, што не ведаеце элементарных рэчаў, а СТАРКОВА ВУЧЫЦЕ...
Беларуска напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 21:41
Добра Кіркевіч напісаў. Адно толькі не пагаджуся з тым, што ў ложку мова - не галоўнае. Як вядома, жанчына кахае і "вушамі" таксама. Адпаведна, напрыклад, мне зусім не ўсе роўна ў ложку, на якой мове мяне каханай клічуць... ТЫМ, БОЛЬШ, НАКОЛЬКІ ВЕДАЮ, ВАШАЯ ДЗЯЎЧЫНА, ЗДАЕЦЦА, БЕЛАРУСКАМОЎНАЯ...
Димыч напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 22:23
калян напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 19:00 Беларусізацыя зверху толькі здолее падтрымліваць існаванне беларускай мовы, а не камунікатыўнае пашырэнне. Глядзіце што было і маем зараз ва Украіне, і тое пры наяўнасці украінамоўнага захаду! Калі хутка, цягам 2-5 год, не пачнецца татальная беларусізацыя з квотамі, то мова стане мёртвай. =============== На счет квот поясните. Что это?
Психотерапевт напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 1:19
Сможет ли кто нибудь мне посоветовать хороший самоучитель беларуского языка? Или хотя бы бел.-рус. рус.-бел. словарь? Чувствую себя идиотом,не умея говорить на родном языке. Как то купил в книжном бел.-рус. словарь,но коллега сказал чтоб я его выбросил,так как в этом словаре (как он сказал) был перевод на "трасянке" а не на беларуском.
Anatol Starkou напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 3:17
бабуля напiсаў(ла) 8 верасня 2012 у 19:48 Шчырае дзякуй, бабуля, за тое, што прачыталі мой нарыс.
5-я калёна напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 8:50
Психотерапевт напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 1:19 Сможет ли кто нибудь мне посоветовать хороший самоучитель беларуского языка? ........................ Пачніце з чытаньня белмоўных тэкстаў.
Алесь Беларус напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 9:13
Да Псiхотерапевт. Яшчэ не так даýно, y кнiгарнi Логвiнаý, бачыý дапаможнiк для самастойнага навучаньня беларускай мове (тарашкевiца) А лепшы слоýнiк - Некрашэвiча-Байкова. Але слоýнiка, каб навучыцца размаýляць на роднай мове, недастаткова. З майго асабiстага досьведу: вельмi дапамагае чытанне ýголас мастацкай лiтаратуры, балазе, ёсць што чытаць (раю пачаць з Караткевiча). Тут i ý маýленнi практыкуешся, i слоýнiкавы запас пашыраеш, i час цiкава бавiш.
Несцераў напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 10:15
У якасці слоўніка можна ўжываць любы слоўнік даступны ў краме, але аптымальна - Байкова-Некрашэвіча (вельмі адэкватны слоўнік). У якасці самавучыцеля - кнігі для падрыхтоўкі да экзаменаў для школьнікаў. Тое, што напісана тарашкевіцай трэба ўспрымаць з асцярожаю. Калі аўтар - не паваенны беларускі эмігрант, хутчэй за ўсё ўбачанае мае мала дачынення да беларускай мовы.
Психотерапевт напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 13:15
Re: 5-я калёна,Алесь Беларус,Несцерау. --------------------------------------------------- Спасибо огромное!
Несцераў напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 14:04
А што ўсіх заклініла на Караткевічу? Я яго наагул не люблю, дый мова ў яго толькі адносна беларуская. Затое ў Чорнага, дапусцім, ці Гарэцкага, проста цудоўная мова. А яшчэ люблю перачытваць Новую Зямлю. Усе пачуцці і мары - як з мяне спісана. :) А яшчэ люблю пець пад Песняроў.
Беларус напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 18:35
Дапусціў памылку ў слове нядзельны. Аднак гэта не мяняе сутнасці - трэба ўважліва правяраць падазрона расейскія словы праз любы перакладчык. І толькі пасля гэтага дасылаць мадэратару. Бо такую трасянку, нягледзячы на цікавае і шчырае эсэ, чытаць не хочацца.
Анатолю Старкову - Вам трэба лецішча ў Беларусі з беларускамоўнай бабуляй напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 18:43
Аднойчы зусім яшчэ маленькі ЧАТЫРОХГАДОВЫ хлопчык разам з мамай і татай паехаў да сваёй бабулі ў вёску. Бегаў у хаце, бегаў на дварэ. Нават уцёк ад злоснага пеўня на гарышча. Але ў гульні пачуў хлопчык ад сваёй бабулі краем вуха нейкую цудоўную незнаёмую мову. Запомніў. Наступіў вечар. Час класціся спаць. Хлопчык не хоча. Калыханку ад маці хлопчык не прымае. Прыйшлося зваць бабулю. Як пачуў хлопчык беларускамоўнага “коціка”, дык адразу ўвесь сон прайшоў. Бабуля спела “коціка” і адзін раз, і другі раз, і трэці. А хлопчык усё не засынаў і прасіў: “Пой, бабака, Юіку коціка. Пой”. І няўцям было ўсім, што не засынаў ён таму, што вельмі зацікавіўся чароўнай беларускай калыханкай. Ужо і бабуля напаўсне, і хлопчык. А ўсё ніяк не можа наслухацца беларускай мовы. І калі бабуля спыняецца, зноў гаворыць: “ Пой, бабака, Юіку коціка. Пой”. Нарэшце пад раніцу заснуў хлопчык. А калі прачнуўся, выказаў жаданне назаўжды застацца з бабуляй. І гэта ў ЧАТЫРЫ гады! Усхваляваліся расейскамоўныя бацькі! Але ласункамі, падарункамі, абяцанкамі падманулі малога і звезлі назад, у расейскую мову. І больш ніколі не прыязджалі да бабулі. Але хлопчык быў на рэдкасць упарты. На ўсё жыццё запомніў гэты выпадак. Памерла бабуля, вырас хлопчык, нават сваю сям’ю завёў, але ўвесь час ён успамінаў пра гэты выпадак з беларускай мовай. І калі здарылася магчымасць вывучыць і авалодаць беларускай мовай, ён адразу гэта зрабіў. І пачаў карыстацца. І не пашкадаваў. Бо шмат праблем сышло з жыцця разам з расейскай мовай. Зразумеў ён, што расейская мова сваёй вялікасцю і магутнасцю душыць людзей. З вялікім жалем ён сёння глядзіць на расейскамоўных беларусаў. А самае галоўнае - праспяваў ён сваім дзецям не адну сотню разоў розных чароўных калыханак . На прыгожай, ласкавай, пявучай, гаючай беларускай мове!
Несцераў напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 19:25
Анатолю Старкову - Вам трэба лецішча ў Беларусі з беларускамоўнай бабуляй напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 18:43 ================= Гэта ў вас добрая гісторыя. А ў мяне гісторыя кепская. Зайшоў я тут неяк да адной сям'і з Беларусі. І дзяўчыначка 8-мі год мяне слухаць доўга не стала. Як пырсне: "А можно не по-белорусски?" Ну, я дзе сеў, там і злез. Не паспеў я "коціка" спець. :))
2 напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 19:28
ПРАЗ ЛОЖАК - ХУТЧЭЙ ... Прачытаў Кіркевіча І быў задаволены: Жыцьма мове вечна, Хаця і павольна. А хутчэй жыць зможа, Хіба што, "праз ложак" ...
Кампосцераву напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 19:35
Караткевіч - гэта рэдкае спалучэнне творчага і аналітычнага талентаў. Ён адзін з нямногіх сучасных беларускіх пісьменнікаў падняў тэму паўстання Кастуся Каліноўскага. Колькасць крэатыўных, калючых, забытых, але чыста беларускіх словаў перавышае нават усе магчымыя сучасныя межы. Можа, Вам не падабаецца караткевічава слова "хвостміжножнік"?
praleska напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 20:03
Аааа...як жа мне спадабаліся бабулька з Юікам... А мяне бабулька ў падале спадніцы качала, касічкі заплятала, на жаль песні ўжо не памятаю. Дзякуй за цёплую гісторыю.
Анатолю Старкову - Вам трэба лецішча ў Беларусі з беларускамоўнай бабуляй напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 20:07
Несцераў напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 19:25 Гэта ў вас добрая гісторыя. А ў мяне гісторыя кепская. Зайшоў я тут неяк да адной сям'і з Беларусі. І дзяўчыначка 8-мі год мяне слухаць доўга не стала. Як пырсне: "А можно не по-белорусски?" Ну, я дзе сеў, там і злез. Не паспеў я "коціка" спець. :)) ------------------------------------------------------------------------------------------------------- У Вас заўсёды будзе дрэнная гісторыя ў незалежнасці ад мовы, бо Вы праз мову нясеце дэпрэсію і ныццё.
Несцераў напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 21:17
Караткевіч - гэта рэдкае спалучэнне творчага і аналітычнага талентаў. Ён адзін з нямногіх сучасных беларускіх пісьменнікаў падняў тэму паўстання Кастуся Каліноўскага. ============= Я зусім не адмаўляю таленту Караткевіча. Проста здзіўляўся, чаму ўсе на ім зацыкліліся. Куды ні кінь - Караткевіч, а астатніх быццам-бы і няма. У Вас заўсёды будзе дрэнная гісторыя ў незалежнасці ад мовы, бо Вы праз мову нясеце дэпрэсію і ныццё. ============= А што, ёсць з чаго цешыцца?
praleska напiсаў(ла) 9 верасня 2012 у 23:38
Дзеля мяне гісторыя цёплая яшчэ і таму , што было гэткае натуральнае асяроддзе, дзе ніхто не казаў "давай не па-беларуску". Памятаю, гуляючы з вясковымі дзяцьмі ў час канікул у бабулі, са ўсёй душы хацела імітыраваць тых хлопчыкаў і дзяўчынак, што басяком па лужам бегалі, елі пыльны гарох, пілі цёплае малако з-пад каровы, купаліся ў сажалцы, каталіся на роварах утраём ці больш... Ніхто не смяяўся, што па першасці не разумела "разгадаваўся як гумно" або "спазаранку па парэчкі" . Мне гэта бабуля дазваляла , а маці баялася, што "заболею, запачкаюсь, шею сломаю...". Колькі б цяпер аддала хоць за дзень тых дзіцячых канікул!!!!!!! Пішыце, калі ласка, за тое й чытаю НН.
George напiсаў(ла) 10 верасня 2012 у 0:55
поўная беларусізацыя прыйдзе толькі зверху, і толькі пасля змены рэжыму ........... Вы забываете, что эту белорусизацию сверху сможет осуществить только тоталитарный режим, которому к тому же придется существовать без поддержки РФ. Т.е. в полной изоляции. Любые "насильственные белорусизаторы" будут сметены на следующих же демократических выборах, причем с последствиями для мовы еще более печальными, чем после референдума-96.
Дадаць каментар (прэмадэрацыя)

Націсканьне кнопкі «Дадаць каментар» азначае згоду з рэкамендацыямі па абмеркаванні.

Спам-фільтр: падлічыце, колькі будзе...

не бачу сімвалы
Галоўнае
«Заданні з алімпіяды па расейскай мове не змагла выканаць ніводная з настаўніц» 20 Вы таксама лічыце, што школьныя веды існуюць толькі на паперы?
Дашлі сваю навіну
Усе навіны
Курсы валют
23.11 НБ РБ
USD 10780
EUR 13520
RUB 235
PDF-версія
23
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Гарачыя тэмы
© ПУП «Суродзічы». Усе правы абароненыя. Выкарыстанне матэрыялаў дазваляецца пры ўмове спасылкі (для інтэрнэт-рэсурсаў - гiперспасылкi) на «НН»
Кантакт з Рэдакцыяй: пошта: nn@nn.by; тэлефоны: +375 17 284-73-29 (тэл./факс), +375 29 613-32-32 (Velcom), +375 29 707-73-29 (МТС). Skype: nashaniva
Дызайн сайта ТО «Brama»
www.brama.by
brama.art@gmail.com
Сістэма Orphus RATING ALL.BY