Пра газету «Наша Ніва»

Газета «Наша Ніва» была заснаваная ў 1906 годзе і адноўленая ў 1991-м. Выходзіць штотыднёва, у сераду. Паралельна з папяровым выданнем з 1997 году існуе інтэрнэт-платформа nn.by.
Сёння гэта самы наведваны сайт на беларускай мове ва ўсім www.

Гісторыя газеты

1906–1915 гады ў беларускай гістарыяграфіі называюцца «нашаніўскім перыядам». Бо з выхадам 10 (23) лістапада 1906 г. у Вільні першага нумара тыднёвіка «Наша Ніва» была запачаткаваная цэлая эпоха ў развіцці беларускага грамадства.

«Наша Ніва» на пачатку ХХ стагоддзя выпрацавала норму беларускай літаратурнай мовы.
У яе коле была створана беларуская класічная літаратура. Паўстала ідэя беларускай дзяржаўнасці. Скіраваная на пазітыўную асветную працу, гэтая газета стала цэнтрам інтэлектуальнага жыцця. У ёй друкавалася цэлая плеяда інтэлектуалаў – сярод іх Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч, Вацлаў Ластоўскі.

«Наша Ніва» асвятляла шырокі спектр палітычных, эканамічных і культурных праблем. Газета мела галоўнай задачай кансалідацыю беларускай палітычнай нацыі. Пры гэтым, як адзначалі сучаснікі, для многіх «Наша Ніва» была першай крыніцай інфармацыі, якая не несла казённай адзнакі.

Вакол «НН» гуртавалася нацыянальная грамадзянская супольнасць. Сельскагаспадарчыя ініцыятывы, тусоўкі моладзі, выдавецтвы — усе яны выкарыстоўвалі трыбуну «НН».

Характэрнай асаблівасцю газеты ад першых дзён выдання была моцная інтэрактыўная сувязь з чытачамі. Газета мела больш за тры тысячы сталых і часовых карэспандэнтаў, якія дасылалі інфармацыю ў Рэдакцыю. Прыход у літаратуру і журналістыку вялікай колькасці аўтараў з розных мясцовасцяў Беларусі стварыў магчымасць вытварыць літаратурную мову, замацоўваючы як норму найбольш пашыраныя моўныя з’явы. Сам кшталт сучаснай беларускай мовы, асноўныя правапісныя і граматычныя нормы, словаўтваральныя тыпы былі выпрацаваныя, дзякуючы жывой моўнай практыкі на старонках газеты.

Падпісчыкі й дапісчыкі газэты выраслі ў цэнтральныя асобы нацыянальнага палітычнага і інтэлектуальнага жыцця (як Цішка Гартны, у будучыні адзін з кіраўнікоў БССР, ці Браніслаў Тарашкевіч, палітычны лідар заходніх беларусаў).

Выдаўцом i рэдактарам газеты доўгі час быў землеўласнік з-пад Мінска (фальварак Мігаўка) Аляксандр Уласаў.

Адным з ідэолагаў выдання – мінчук Іван Луцкевіч, стваральнік славутага віленскага Беларускага музея і фундатар шматлікіх палітычных і культурных праектаў.

Побач з ім працаваў ягоны брат, ідэолаг Беларускай сацыялістычнай грамады і будучай Беларускай Народнай Рэспублікі Антон Луцкевіч.

З 1909 г. сакратаром газеты, а ў 1912–1913 г. фактычным яе рэдактарам стаў гісторык, будучы прэм'ер БНР Вацлаў Ластоўскi.

З «Нашай Нівай» супрацоўнічаў класік літаратуры Якуб Колас. Вядомыя кожнаму школьніку творцы Максім Багдановіч і Змітрок Бядуля таксама былі адкрытыя менавіта «Нашай Нівай». А нацыянальны паэт Янка Купала ў лютым 1914 г. стаў яе рэдактарам. Ён кiраваў газетай да восенi 1915 г., калі «Наша Ніва» была пастаўленая царскай ваеннай цэнзурай у немагчымыя для існавання ўмовы.

Адстойванне беларускіх інтарэсаў правакавала нападкі з боку каланіяльнае цэнзуры цягам усяго існавання газеты. Нават у арганізаванай у 1907 г. дыскусіі па аграрным пытанні, у тым ліку ў артыкуле «Зямельная справа ў Новай Зеландыі», была знойдзеная «крамола» і «непавага да ўраду». Рэдактара Аляксандра Уласава судзілі, садзілі ў турму. Некалькі разоў наклад газеты канфіскоўвалі, рэдакцыя плаціла штрафы.

Дарэчы, аналагічны ціск газеце прыйдзецца перажыць за аўтарытарным рэжымам Аляксандра Лукашэнкі ў 1990-я і асабліва 2000-я гады. У 2006—2008 гадах газета распаўсюджвалася добраахвотнікамі, бо ўлады забаранілі яе продаж у «Белсаюздруку», крамах і падпіску праз «Белпошту».

Яе зноў не раз судзілі, штрафавалі, КДБ праводзіў ператрусы ў Рэдакцыі і рэдактараў.

Нягледзячы на абвінавачанні з боку ўладаў у рэвалюцыйнасці, «Наша Ніва» акурат-такі і ў ХХ ст., і ў ХХІ-м была прынцыпова памяркоўным выданнем.
Менавіта таму яна і гуртавала пад нацыянальным сцягам чытачоў розных перакананняў. «Наша Ніва» выступала за мірны і паступовы прагрэс праз дэмакратызацыю цэнтральных і мясцовых органаў улады, няспынна нагадвала пра неабходнасць паважаць правы і годнасць чалавека, цаніць усякую культуру.

Культурная адкрытасць «Нашай Нівы» выявілася таксама ў тым, што ад пачатку газета друкавалася двума шрыфтамі – кірыліцай і лацінкай. Так было да кастрычніка 1912 года, калі чытацка-выдавецкі рэферэндум зрабіў выбар на карысць кірыліцы.

Вакол Рэдакцыі газеты ўзнікалі аўтаномныя культурныя і сацыяльныя праекты.
«Наша Ніва» выконвала функцыю каардынацыйнага выдавецкага цэнтра. Асабліва папулярнымі былі штогадовыя «Беларускія календары» – альманахі, у якіх чытачы знаходзілі не толькі звычайныя даведачныя звесткі, але й мастацкія творы. Выдавецтва выпускала таксама асобныя кніжкі, арыгінальныя і перакладныя. У 1912 г. у Вільні пачаў выдавацца сатырычны часопіс «Крапіва», а сельскагаспадарчы аддзел «Нашай Нівы» перарос у самастойны часопіс «Саха», які з канца 1913 г. выдаваўся ў Менску.

Адзін з заснавальнікаў «Нашай Нівы» Іван Луцкевіч пачаў пры Рэдакцыі збор калекцыі для будучага беларускага Нацыянальнага музея. Большая частка яго фондаў цяпер захоўваецца ў Нацыянальным гістарычным музеі Літвы.

Супрацоўнікі газеты дапамагалі станаўленню Першай беларускай тэатральнай трупы Ігната Буйніцкага.
Шмат увагі надавала газета папулярызацыі эканамічных, прававых і аграрных ведаў. Маштаб здзейсненага і зададзеныя імпульсы дазволілі гісторыкам і культуролагам акрэсліць пэрыяд развіцця беларускай культуры пачатку ХХ ст. як «нашаніўскі», маючы на ўвазе якасныя і колькасныя змены ў станаўленні сучаснай культуры і грамадства.

Першая спроба аднаўлення газеты адбылася ў 1920 г. таксама ў Вільні, дзе 28 кастрычніка выйшаў першы нумар грамадска-палітычнага і літаратурнага штотыднёвіка «Нашай Нівы». У снежні 1920 г. газету зноў забараніла польская вайсковая цэнзура.

Сучаснасць газеты

Аслабленне Савецкага Саюза ды разгортванне нацыянальна-вызваленчага руху зрабілі магчымым аднаўленне газеты. Ад траўня 1991 году ў Вільні «Наша Ніва» зноў пачала выходзіць, гэтым разам пад рэдакцыяй Сяргея Дубаўца.

Адноўленае выданне заняло выключнае месца сярод іншых беларускіх перыёдыкаў. «Наша Ніва» адмовілася ад «абарончай стратэгіі», ад самаізаляцыі, уласцівых многіх беларускамоўным выданням савецкае пары. На старонках «Нашай Нівы» значнае месца занялі дыскусіі на ўніверсальныя тэмы, з’явілася вялікая колькасць перакладаў. У цэнтры ўвагі апынулася таксама спадчына Вялікага Княства Літоўскага і мадэль узаемаадносінаў народаў рэгіёна.

У Беларусі ішлі складаныя працэсы будаўніцтва нацыі. Узяла верх аўтарытарная мадэль дзяржавы. Час патрабаваў стварэння паўнавартых СМІ. Таму ў 1996 г. было прынятае рашэнне пра перанясенне рэдакцыі ў Мінск і трансфармацыю «Нашай Нівы» з выдання літаратурна-інтэлектуальнага ў выданне грамадска-палітычна-культурнага характару. Гэты працэс быў паступовым і зацягнуўся на дзесяцігоддзе.

«Наша Ніва» зноў стала ўласна газетаю, якая надае вялікую ўвагу палітычным, сацыяльным і культурным працэсам у Беларусі і свеце.

У 1998 годзе газета дабіваецца сімвалічнае перамогі ў Найвышэйшым гаспадарчым судзе, адстойваючы права выдавацца класічным правапісам.

Ад 1999 году газета вяртаецца да штотыднёвае перыядычнасці.

Ад 2000 году рэдактарства ў «Нашай Ніве» пераймае Андрэй Дынько.

Ад 2002 году аб’ём газеты павялічваецца з 12 да 16 старонак штотыднёва, ад 2005 году – да 24-х.

У 2005 годзе ўлады забараняюць распаўсюд газеты праз «Белпошту» й «Белсаюздрук». Газета выжывае, дзякуючы стварэнню ўласнай сістэмы распаўсюду. Яна пераходзіць у кішэнны фармат і павялічвае колькасць старонак да 48-мі.

Ад 2006 году інтэрнэт-вэрсія «Наша Ніва» пачынае эвалюцыю ў фармат інтэрнэт-платформы, прыстасоўваючы тэхналогію выдання да эпохі электронных СМІ.

З 2006 года да рэдактарства газеты далучаецца Андрэй Скурко. А Алесь Кудрыцкі стварае сэрвіс «НН-Відэа». У 2011 годзе рэдактарам папяровага тыднёвіка робіцца Зміцер Панкавец.

Ад 2008 года сайт НН актыўна асвойвае мультымедыйную сферу. НН можна чытаць у асноўных сацыяльных сетках, глядзець і слухаць.

Нягледзячы на перапынкі, традыцыя выдання «Нашай Нівы» існуе ўжо больш за сто гадоў. Для беларускай прэсы гэта ўнікальная з’ява.

Заўважце, што «Наша Ніва» заўжды была выданнем грамадскім і ніколі – дзяржаўным, ніколі не трапляла пад кантроль аўтарытарнай ці таталітарнай улады.
Ва ўсе перыяды існавання газеты яна была газетай нацыянальнага інтарэсу.

У 1990-я было распачата факсімільнае ўзнаўленне выдання 1906–1915 г., а таксама пачаў выходзіць «Слоўнік мовы «Нашай Нівы».

Асноўнай крыніцай сродкаў для развіцця газеты застаюцца грошы, ахвяраваныя грамадзянамі. У гэтым сэнсе НН нагадвае «грамадскія СМІ», што існуюць у многіх краінах Захаду.

«Наша Ніва» – гэта і культурны сімвал, і жывая традыцыя. і паўнаварты сучасны інтэрнэт-партал. Яна і сёння, як і сто гадоў таму, – голас незалежнага грамадства.

Галоўнае
Дашлі сваю навіну
Усе навіны
Курсы валют
18.09 НБ РБ
USD 10520
EUR 13630
RUB 274
PDF-версія
18
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
Гарачыя тэмы
© ПУП «Суродзічы». Усе правы абароненыя. Выкарыстанне матэрыялаў дазваляецца пры ўмове спасылкі (для інтэрнэт-рэсурсаў - гiперспасылкi) на «НН»
Кантакт з Рэдакцыяй: пошта: nn@nn.by; тэлефоны: +375 17 284-73-29 (тэл./факс), +375 29 613-32-32 (Velcom), +375 29 707-73-29 (МТС). Skype: nashaniva
Дызайн сайта ТО «Brama»
www.brama.by
brama.art@gmail.com
Сістэма Orphus RATING ALL.BY