За рэканструкцыяй Радзівілаўскага палацу сачыла фотакарэспандэнтка «НН» Юлія Дарашкевіч. Архітэктар Уладзімер Папруга ў інтэрвію «НН»: Толькі выключэньне Нясвіскага замку са Сьпісу ЮНЭСКА здолее спыніць разбурэньне.
Юлiя Дарашкевiч
***
Уладзімер Папруга: Толькі выключэньне Нясвіскага замку са Сьпісу ЮНЭСКА здолее спыніць разбурэньне
«НН»: Спадару Папруга, калі меркаваць па здымках, зробленых у Нясьвіскім замку, там адбываецца не рэстаўрацыя, а нешта іншае…
Уладзімер Папруга: …І яно шакуе ня толькі людзей, далёкіх ад рэстаўрацыі, але і спэцыялістаў. Сапраўдную рэстаўрацыю падмяняюць разбурэньнем і стварэньнем макетаў — цалкам з сучасных матэрыялаў. Рэстаўрацыя падмяняецца імітацыяй. Тое самае робіцца ў гістарычным цэнтры Менску. Зьнішчаецца аўтэнтыка каштоўнасьці — зьнішчаецца і сама каштоўнасьць.
«НН»: Але Нясьвіскі замак унесены ў сьпіс Сусьветнай культурнай спадчыны, куды ўключаюць толькі аўтэнтычнае.
УП: Нясьвіскі замак (разам зь Мірскім і Белавескай пушчай) мае ў гэтым сьпісе катэгорыю 0. Але калі «спосаб» рэстаўрацыі праз падмену стаў нормай, то на належнасьць аб’екту да сьпісу ЮНЭСКА ўвага папросту не зьвяртаецца.
Нясьвіскаму замку ня дзьве тысячы год, як помнікам Рыму, што і цяпер знаходзяцца ў зайздросным стане. Гэты замак ніколі ня быў у руінах, на працягу ўсёй сваёй гісторыі ён актыўна ўжываўся. І раптам аказваецца, што ён яго трэба разбурыць, бо немагчыма ўтрымаць! У любой краіне разабрацца ў гэтай гісторыі было б справай Пракуратуры ці Камітэту дзяржаўнага кантролю.
«НН»: Але ў выпадку замены часткі Нясьвіскага замку макетам гэта нагода для ЮНЭСКА выключыць аб’ект са Сьпісу.
УП: І я асабіста толькі б вітаў такое рашэньне. Лічу, што гэтай справе трэба надаць міжнародны розгалас. На жаль, гэта адзіны спосаб спыніць нарэшце Мінкультуры. Парушана ўсё, што можна сабе ўявіць — працэдура, мэтадалёгія, нарматыўная база.
Я асабіста перакананы, што калі б нарэшце ўдалося данесьці да кіраўніка дзяржавы ўсю праўду аб тым, што насамрэч сёньня адбываецца з культурнай спадчынай, гарантам захаваньня якой зьяўляецца дзяржава, ён быў бы моцна расчараваны.Сёньня ўвесь працэс абыходжаньня з гісторыка‑культурнай спадчынай стараньнямі Мінкультуры проста выведзены з прававога поля, а данесьці адэкватную пазыцыю да вышэйшага кіраўніцтва празь «легальныя» СМІ, на жаль, немагчыма.
Заўважце, калі на пачатку 90‑х гадоў у Беларусі сьпісы гісторыка‑культурных каштоўнасьцяў налічвалі каля 19 тысяч аб’ектаў, то ўжо сёньня — толькі каля пяці тысяч. Нават Замчышча ў складзе Гістарычнага цэнтру Менску, у 2006 годзе было пазбаўлена сваёй найвышэйшай катэгорыі.
Гутарыла Наталка Бабіна
Уладзімер Папруга архітэктар, былы галоўны дзяржаўны інспэктар па ахове спадчыны Менгарвыканкаму, гадаванец ICCROM (міжнароднай інстытуцыі, створанай пад патранатам ЮНЭСКА ў 1959 у Рыме як галоўны мэтадычны цэнтар для кансультаваньня апошняй ў дачыненьні да гісторыка‑культурнай спадчыны), ляўрэат Прэміі прафсаюзаў БССР у галіне архітэктуры.
Ну почему чуть что так сразу московское варварство? Давайте называть вещи своими именами. Это происходит при абсолютном равнодушии белорусского населения. Идет разрушение белорусского архитектурно-замкового наследия, а белорусы молчат. Так что надо говорить о белорусско-цыганском варварстве в центре Европы, где белорусы не являются ни по духу, ни по менталитету европейцами. Прискорбно, но факт.
І хто гэта такі разумны, што называе нас, БЕЛАРУСАЎ, быдланацыяй?! Не маеце права!!!
Не са спісу ЮНЭСКА выключаць трэба замак, а скардзіцца ў міжнародныя арганізацыі!
але так хочацца прыстраліць паказальніцка з розгласам тыз, хто мае дачыненне да руйнавання балерускай культуры. мне падаецца, што яны дзейнічаюць па замове чыйхсці спецслужбаў
за 400 гадоў ніхто, ніякая армія і ніякая падзея не змаглі так разрабаваць і разбурыць замак, як гэта адбываецца цяпер! што гэта за спецыялісты??? дакладна што не беларусы, бо не маюць да таго ніякай павагі да сваёй спадчыны і разумення гэтых каштоўнасцяў!
калі сядзець партызанам у лесе а потым выскачыць і бухнуць- во гэта будзе той самы выпадак, калі ў цябе зусім іншыя ў'яўленні аб свеце і тым што там робіцца, бо пакуль сядзіш- свет мяняецца, а ты застаешся там дзесці ў мінулым са сваім лясным у'яўленнем...
«Людзі, што робяць гэта, і людзі, што загадалі гэта рабіць, памруць у муках. Ніколі небыло шчасьлівага лёсу ў тых, хто разбураў сваю спадчыну»
1) А яны зусім ня лічаць, быццам разбураюць *сваю* спадчыну. «Сваёй» яны гэту спадчыну ня лічаць, яна для іх - не «свая», а таму Вашы праклёны ім - безпрадметныя.
2) І ўвогуле, я ўпэўнены, што яны шчасьліва пражывуць на заробленыя грошы і памруць верагодна спакойнай сьмерцю ў дабрабыце і дастатку. Яны ад разбурэньня гэтага нічога ня страцілі - толькі зарабілі! Нешчасьлівыя жа застануцца толькі тыя, «чыю» спадчыну разбурылі - але гэта зусім іншыя людзі.
Мараль: не лічыце разбураемыя будынкі «сваёй» спадчынай, і тады іх разбурэньня не прынясе вам пачуцьця няшчасьця. Паколькі спыніць жа разбурэньня ўсё роўна ня ў стане, дык які сэнс безсэнсоўна пакутаваць?
Зірніце, калі "баліць", калі "плача"
Прычым быдла гэтае не у куфайцы, гумавых ботах ды з сахаром (віламі) гной кідае, а часьцей езьдзіць на Мэрсэдэсах, носіць афіцэрскія і гэнэральскія пагоны, мае званьне заслужаных артыстаў і дзеячаў мастацтваў. Радзівілы такіх бы на стайню адправілі, дзе б іх за гэтую рэстаўрацыю бізунамі пазасякалі.
Калі б ведаў некалі Дамінік Радзівіл, што зробяць халопы з палацам, то два свае гусарскія палкі не павёў бы з Напалеонам на Маскву, а вынішчыў бы дазваньня ўсю Шклоўшчыну, да апошняга бадзягі.
================
Дзясяткі разоў быў там, у парку, палацы, касьцёле, ля Слуцкае Брамы, яшчэ з 60-х гадоў. Якое шчасьце, што фарны касьцёл у Нясьвіжы Саветам зачыніць ніколе не ўдавалася.
Так што тое што спадчына іхняя не зусім родная беларусам - і самі трохі вінаватыя
Меньш за ўсё хацеў атрымаць эфект \"плачу яраслаўны\" у які перавялі тэкст рэдактары з НН. Таму гранічна лаканічна апісаў і \"мэханізм\" праблемы, і што ў першую чаргу трэба з гэтай бядой рабіць.
Калі б прагучаў увесь тэкст, пытаньняў ў чытачоў было б меньш і абвінавачваньня ў тым, што \"пракляты змагар зусім звар\'яцеў!\" напэўна б не атрымаў.
Міжнародная грамадскасць толькі і змагла б зразумець да канца, што ў Беларусі са спадчынай насамрэч адбываецца, толькі праз такі рашучы крок, як выключэньне помніка са спісу ЮНЭСКА.
Ці статус для кагосьці важнейшы за помнік? З Гістарычным цэнтрам Менску, Замчышчам ня тое самае адбываецца? Паверце на слова, хто ня ведае- там яшчэ горш..
Але галоўнае ў тым, што выканаўчая адміністрацыя, якая ажыцьцяўляе гэтае злачынства па \"расстрэльных сьпісах\" рыхтаваных мінкультурай- яны знаходзяцца па-за прававым полем. А ўсё, што па-за прававым полем, у гэтае поле абавязкова вяртаецца. Усё без выключэньняў.
За гэта У ПЕРШАЮ ЧАРГУ трэба змагацца. Гэтаму і быў прысвечаны матэрыял, які па недагляду ператварыўся ў бездапаможную "сьлязу"...
Цэрца нянавісцю кіпіць. Глядзець без слёз не магчыма. Радзівілы ў трунах па пераварочваліся. Рабіць тэрмінова нешта трэба, але паглядзеўшы на усё гэта рукі апускаюцца.
Крытыкавалі будаўнікоў, пра галерэю разбураную сказалі...
Ну і , паказалі трохі адрэстаўраваныя інтрэр'еры.. Плтіка ёсць, але шахматная, на падлозе....
Калі акрамя галерэі нічога не разбураць - які шанец?
Дык няма ва ўсім гэтым ніякай загадкі, што народ да ўсяго гэтага, помнікаў цёмных старонак гісторыі, абыякавы - скажыце цяпер дзякуй самім прыгоннікам-Радзівілам і падобным прыгнятальнікам-панам, помнікі чыего панаваньня на беларускай зямлі сёньня вось так руйнуюцца!
Не, сур'ёзнае пытаньне, бо вельмі цікава, такое ў галаве чалавека з Саветаў засталося ці гэта ўжо новае пакаленьне так пры Лукашэнку ўзгадавалася?
- магчыма, што быў прыгон і сацыяльны прыгнёт і эксплуатацыя?
- ці што існавала клясавы ўціск і барацьба і пагарда/нянавісьць да самага 39 г. пакуль па маёнтках сядзелі паны а сяляне былі вымушаны на іх укалываца за грады?
- ці што для нармальнага насельніцтва усе гэты маёнткі-фальваркі былі нечым чужым і варожым, так што і па сёньняшні дзень не ўспрымаецца як нешта «сваё»?
Проста гістарычная памяць у народзе перадаецца ў агульным нават калі канкрэтныя падзеі даўно забываюцца.
Ці яшчэ, вось калі беларускі клясык так пісаў:
«Багачы і панства,
нашы «дабрадзеі»!
Мы на суд вас клічам,
КАты вы! зладзеі!»
- паводле Вас, «такое ў галаве чалавека з Саветаў засталося ці гэта ўжо новае пакаленьне так пры Лукашэнку ўзгадавалася?» А гэта ж пісаў Якуб Колас у 1906 г. (гл. Зб. тв. т. 1) задоўга да Саветаў - ды нездарма!
Але прыгон і клясавае неравенства існавала паўсюль у Эўропе і не толькі, але чамусьці нідзе такога стаўленьня да сваёй гістарычнай спадчыны няма. Беларусь гэта фэномен. Ці на самой справе гэта вынік несфармаванай нацыі і адсюль усе праблемы? Цяжка сказаць.
Беларускія сяляне ўжо амаль стагоддзе жывуць без прыгону (канешне ўмоўна, таму што савецкія калхозы, гэта таксама прыгон), але шмат хто з гэтых сялян у савецкія чысы, тым не меньш, атрымаў вышэйшую адукацыю, змяніў свой
сацыяльны статус. Але стаўленьне да матэрыяльнай культуры (і не толькі) працягвае заставацца сялянскім (функцыянальным), вось што не зразумела.