На гэтым тыдні ў Літве пройдуць урачыстасці з нагоды вяртання Вільні ў склад Літоўскай дзяржавы ў 1939 г.
У чацвер на могілках Росы пройдзе ўрачыстая цырымонія, прысвечаная памяці змагароў за Вільню і Літву. Ва ўрачыстасці возьме ўдзел камандуючы Літоўскай арміяй генерал-маёр Арвідас Поцюс, вайскоўцы роты ганаровай варты і ваенны аркестр.
Затым у будынку Ратушы пройдзе мерапрыемства, прысвечанае вяртанню Вільні, падчас якога міністр абароны Раса Юкнявічэне ўручыць памятныя падарункі воінам незалежнай Літвы, якія ў канцы кастрычніка 1939 г. увайшлі ў складзе літоўскага войска ў Вільню, паведамляе delfi.lt
***
16 лютага 1918 г. Літоўская Тарыба абвясціла пра аднаўленне незалежнай Літоўскай дзяржавы са сталіцай у Вільні. Беларуская Народная Рэспубліка абвясціла сваёй сталіцай Менск.
У снежні 1918 г., пасля адыходу нямецкіх войск і з прасоўваннем Чырвонай арміі, была абвешчана Савецкая Літва са сталіцай у Вільні.
Ад 27 лютага па 21 красавіка 1919 г. горад – сталіца г.зв. Літоўска-Беларускай ССР (Літбел).
Ад 21 красавіка 1919 г. Вільня была акупавана польскімі войскамі. 14 ліпеня 1920 г. Вільню зноў занялі савецкія войскі. Паводле польска-літоўскага пагаднення Вільня мелася адысці да Літвы, але ў выніку «бунту» дывізіі Жалігоўскага 8 кастрычніка 1920 г. горад на нейкі час стаў цэнтрам г.зв. Сярэдняй Літвы.
8 студзеня 1922 г. прайшлі выбары ў Часовы Сойм Сярэдняй Літвы, які 20 лютага 1922 г. прыняў рашэнне пра далучэнне Віленшчыны (Віленскай зямлі) да Польшчы.
19 верасня 1939 г. у Вільню ўвайшлі савецкія войскі (г.зв. далучэнне Заходняй Беларусі), была створана Віленская вобласць.
10 кастрычніка 1939 г. была падпісана савецка-літоўская дамова аб перадачы Вільні і ваколіц у склад Літвы.
28 кастрычніка 1939 г. адбылася афіцыйная цырымонія сустрэчы літоўскай арміі.




+++++++++++++++++++++++++
Так уж и Польше? Так Вильня никогда Польше не принадлежала, а в составе Польши она оказалась после 1-й мировой, по решению третьих лиц.
Кстати, они перекопали её, Вильню, (и продолжают перекапывать не допуская наших туда историков) вдоль и поперёк, но так и не нашли ни одной монетки жмудзинской чеканки и росписи, ни одного пергамента писанного языком их, ни одного предмета относящегося к цивилизации жмудзинов. На Куршской косе у них есть стилизованное поселение куршей (кто такие будут?) и шведская крепость, приспособленная под морской музей. Говорят, что где-то (не знаю где) они прячут слуцкие пояса, называя их персидскими, и дают посмотреть на них, в качестве доказательства их торговых, в прошлом, возможностей.:)
Жмудзіны дарэчы выдатна усведамляюць, што Вільня найперш літоўская сталіца, а не жамойцкая. Для Жамойці культурным цэнтрам заўжды было Коўна, а ня Вільня. Старыя на жамойцкай вёсцы нават часта і не разумеюць па-літоўску.
++++++++++++++++++++++
Жмудзины заняли Вильню до такой степени старательно, что у литвинов, на то время всё ещё там проживавших, даже фамилии поизменялмсь. Появились Станкявичюсы, Буракявичусы, Будревичусы и т.д. Это что б и упоминания о литвинах не осталось.
++++++++++++++++
Ну, если есть жмудзины, значит (что логично!) нельзя исключать и наличие "жмудофобии", но и Станкявичюсов с Бурокявичюсами так же невозможно исключить из наличия. Они, как "живые памятники" исторической несправедливости. Хотя, как уже сообщалось, можно оказывается бороться и с "живыми памятниками". О таком роде вандализма, относительно недавно, НН уже была сообщала. Жемайчи собираются в трерий раз "шлифовать" режущие их глаз и слух фамилии...
Что касается Паланги,..не поеду я в Палангу. Погода не распологает. Вот было лето (август), так я там викэнды проводил, было дело. :))
И потом, когда жмудзины Станкевичей в Станкявичюсов обращали, их же никто в Палангу на успокоительные клизмы не отправлял! И фобий не замечал. Так что в Палангу - в порядке очереди, после диких...
Я не разумею, аб чым Вы тут можаце разважаць, калі нават не ведаеце элементарнага. КУЛЬТУРНЫМ цэнтрам Жамайціі лічыўся і лічыцца Цяльшай, але ніяк не Коўна. Коўна даносіцца да Аўкштайціі. Хаця ўжо знаходзіцца на памежжы паміж Аўкштайціяй і Сувалкіяй. Жэмайціі і блізка няма.
Нават не ведаю. Але яго фраза: Старыя на жамойцкай вёсцы нават часта і не разумеюць па-літоўску - навяла мяне на думку, што ён меў на ўвазе этнаграфічны регіён Жэмайція. Бо жамойцкі дыялект сапраўды вельмі розніцца ад літаратурнай літоўскай мовы, ад той, на якой размаўлялі ў той, Ковенскай Літве, калі Коўна было сталіцай Літвы. І тады і сёння Коўна не было сталіцай Жэмайціі. Нават у каталіцкай царкве афіцыйна дыяцэзія, якая распаўсюджвалася на жамойцкія землі называлася Цяльшайская, а не Ковенская.
Столицей Литвы всегда был Вильнюс. И до 1939 года он был по конституции официально столицей, однако в связи с его польской оккупацией временной столицей был объявлен Каунас.
Бей жмудов, спасай Литву?
++++++++++++
Ну, это то же самое, как если завтра Конституцией РБ провозгласить Вильню временно оккупированной жмудзинами столицей РБ? :))
Ведь не запись в Конституции жмудзи передала нашу Вильню жмудзинам. Тем более, что отбирали её у литвинов (белорусов), а типа возвратили жмудзинам...
++++++++++++++++++
С удовольствием прочёл ваш комментарий, и закинул себе в "закрома" некоторую, полученную от вас, интересную мне информацию.
Шаноўны, не ведаю, адкуль вы выкапалі гэтыя факты. Але Віленская вобласць БССР існавала. Я сам на свае ўласныя вочы бачыў афіцыйныя паперы за 1939 г. дзе стаяла пячатка Віленская вобласць БССР. А таксама тады і газета выходзіла Віленская праўда на беларускай мове. пацікайцеся, калі ласка, больш дэталёва гэтымі фактамі
_________________
Шаноўны Алесь, не ведаю, якія паперы і дзе Вы маглі бачыць, але Віленскай вобласці БССР ніколі не існавала - гэта Вам любы гісторык скажа. Ды Вы і самі элементарна супаставіце падставовыя даты. 17 верасня Чырвоная Армія пачала свой "вызваленчы паход", 10 кастрычніка была заключаная дамова СССР з Літвой аб перадачы апошняй Вільні і Віленшчыны, 28 кастрычніка ў Вільн ўвайшлі літоўскія войскі, і ў гэты ж самы дзень пачаўся "Народны сход Заходняй Беларусі" ў Беластоку, які пастанавіў прасіць Вярхоўны Савет СССР і Вярхоўны Савет БССР прыняць Заходнюю Беларусь у склад СССР i БССР. 2 лiстапада 1939 г. сесiя Вярхоўнага Савета СССР прыняла рашэнне гэту просьбу задаволіць, 12 лiстапада сесiя Вярхоўнага Савета БССР гэтае рашэнне прадублявала.
Такім чынам, калі Вільня была аддадзеная літоўцам, то не толькі Віленшчына, але нават і ўся іншая тэрыторыя Заходняй Беларусі юрыдычна ў склад БССР не ўваходзіла, таму пра ніякую Віленскую вобласць БССР гаварыць не даводзіцца. І ўвогуле казаць, што нібыта Вільн адабралі ад беларусаў ды аддалі літоўцам, у святле вышэйвыкладзенага не даводзіцца. Часткай Беларусі гэты горад рэальна, а не паводле дэкларацый, не з'яўляўся НІКОЛІ, ні юрыдычна, ні фактычна. Хоць у ім і знаходзіліся ўправы фактычна ўсіх найбуйнейшых беларускіх нацыянальных арганізацый у міжваеннай Польшчы. Літоўскіх, дарэчы, таксама. :)
Шаноўны, не трэба жадаемае выдаваць за рэальнае. Яму кажаш стрыжана, ён голена. Ведаеце такую народную прымаўку. Больш дэталёва, калі ласка, пацікаўцеся гісторыяй. Віленская вобласць уваходзіла ў склад БССР каля 40 дзён (вельмі мала).
Прыязджайце лепш у госці, я Вам пакажу гэтыя дакументы.
І пашукайце больш звестак пра гэта і пра газету "Віленская праўда" хаця б у інтэрнеце для пачатку. А пасля больш дэталёва што-небудзь. Хаця б успаміны старых віленчукоў - сведкаў таго часу. Да прыкладу Лявона Луцкевіча "Вандроўкі па Вільні".
Мы яе заснавалі, і яна была сталіцай нашае краіны гадоў 500, пакуль яе не акупавалі маскалі, пшэкі, жамойты. Ці гэтага не дастаткова, каб змагацца за яе сеньня? І зь якога пераляку яна павінна сеньня належаць тым жамойтам, якія сваё першае дзяржаўнае ўтварэньне стварылі толькі ў XX ст.? І чаму розныя беларускамоўныя алесі юркаўцы, як тыя камунякі, адлічваюць беларускую гісторыю ад 1917 г.?? Вось дзе сабака зарыты...
Но, возможно, что я и ошибаюсь, давно был читал его книгу.
____________
Пры чым тут 1917 год? Мы гаворым пра 1939-ты.
Жамойтаў у Вільні ўвогуле была жменька. І Вільню ім далі ў працяг зьнішчэньня Беларусі (Літвы).
Паглядзіце, калі ласка, некалькі спасылак. Адмыслова даю Вам іх на розных мовах, каб пасля не крычалі, што гэта нацдэмы тут панапісвалі ўсялякай лухты.
на беларускай мове:
http://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D1%9E%D0%B4%D0%B0_(1939)
на польскай мове:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Wilenskaja_Prauda
на расейскай мове:
http://www.istrodina.com/rodina_articul.php3?id=1998&n=7
І гэта толькі інтэрнет. І без інтернета захавалася вельмі шмат розных сведчанняў.
О, вы нават круцейшы за бальшавікоў! Гэта, мабыць, у жамойцкай амбасадзе такому вучаць? :-)
Хаця, нічога дзіўнага.
Але гэта так, да слова. Увогуле ж нават з Вашых крыніц не вынікае, што Вільня была часткай БССР. Вось у вікіпедыйным артыкуле пра "Віленскую праўду" як пішацца? "Планавалася як абласная газета Вільні і Віленскай вобласці БССР". Усё правільна - планавалася, што будзе Віленская вобласць у складзе БССР, але толькі планавалася - рэальнасцю гэта ніколі не стала, змяніліся планы. Пра што я, уласна кажучы, і кажу - юрыдычна Вільня ў склад БССР ніколі не ўваходзіла. Дзе прадмет спрэчкі?
Зразу ж здымаю яшчэ адно Вашае магчымае пярэчанне. Маўляў, калі планавалася ўключыць Вільню ў склад БССР, то гэтым самым яна прызнавалася адназначна беларускім горадам. Але гэта ніяк ні пра што не сведчыць, бо этнічны фактар для кіраўнікоў СССР меў другаснае значэнне. Характэрны прыклад - уключэнне (юрыдычна аформленае) ў тым жа 1939 г. у склад БССР безумоўна польскай этнічнай тэрыторыі з горадам Ломжай.
Такім чынам, я не аспрэчваю таго факту, што Вільня не была па свайму духу літоўскім горадам. Але адлучалі яе не ад Беларусі.
_____________
Ці я гэта аспрэчваю. Але беларусаў было таксама ненашмат больш (калі, вядома, не залічваць аўтаматычна да беларусаў мясцовых палякаў). Пры тым жменька "жамойтаў", як правіла, была свядомая, а вось большасць беларусаў (акрамя нешматлікай інтэлігенцыі - звычайна не вельмі. У гэтым і розніца паміж "жменькамі".
А што да прысутнасьці летувісаў у Вільні, дык іх там практычна не было. Практычна не было там (у адрозьненьне ад беларускіх) і нацыянальных інстытуцыяў. Прычына таму -- міждзяржаўны летувіска-польскі канфлікт, у выніку якога палякі на карню здушвалі ўсялякія "летуанскія" праявы. Адзінае, што на той час было летувіскага ў Вільні, дык гэта помнік этнографу Ёнасу Басанавічусу на Росах. Ці не таму адразу ж па апанаваньні места жамойты (з аўкштотамі) выставілі ля яго ганаровую вайсковую варту.
вінаватымі ў нізкай сьвядомасьці беларускага насельніцтва ў Вільні і Краі - безумоўна зьяўляюцца польскі нацыяналістычны касьцёл і расейскае праваслаўніцтва, якія стагоддзямі вынішчалі нашу сьвядомасьць. Таму наша нешматлікая інтэлігенцыя ў даваеннай Вільні цярпела паразы з двух бакоў у няроўным змаганьні з ворагамі за сьвядомасьць падзеленага простага люду. Адсутнасьць нацыянальнай ідэалогіі настагоддзямі вынішчалі нашу сьвядомасьць. Таму наша нешматлікая інтэлігенцыя ў даваеннай Вільні цярпела паразы з двух бакоў у няроўным змаганьні з ворагамі за сьвядомасьць падзеленага простага люду. Адсутнасьць нацыянальнай ідэалогіі на цяперашняй Беласточчыне шпаркімі тэмпамі вядзе да вынішчэньня нацыянальнай самаідэнтычнасьці этнічна няпольскага народу на карысьць паланізацыі.
"зь Літувы пайшлі абозы з харчамі"
Тое ж самае адбываецца сяньні ў Вільні праз пасыўнасьць і калабарацыю з жмудзінамі купленых за пайку тамтэйшых "беларускіх" актывістаў. цяперашняй Беласточчыне шпаркімі тэмпамі вядзе да вынішчэньня нацыянальнай самаідэнтычнасьці этнічна няпольскага народу на карысьць паланізацыі.
"зь Літувы пайшлі абозы з харчамі"
Тое ж самае адбываецца сяньні ў Вільні праз пасыўнасьць і калабарацыю з жмудзінамі купленых за пайку тамтэйшых "беларускіх" актывістаў.
______________
У кантэксце дадзенай спрэчкі не так ужо і важна, хто вінаваты. Вінаватых у сваіх бедах кожны народ знаходзіць, гэта не праблема. Галоўнае, што Вы самі не аспрэчваеце - самасвядомасць беларусаў у Вільні ў 1939 г. была, як правіла, нізкая. У адрозненне ад іхных суседзяў іншых нацыянальнасцяў. Таму і даводзілася беларусам тады для таго, каб зрабіць Вільню "беларускай", разлічваць толькі на ласку таварыша Сталіна. А Іосіф Вісарыёнавіч, як ні дзіўна, таксама не лічыў патрэбным рабіць незаслужаныя падарункі слабым. Таму і атрымалася так, як атрымалася.
_______________________
Падвучыце гісторыю, сп. Dardan, тады мо не будзеце казаць глупства.
Што да канкрэтных лічбаў апошняга перад вайной афіцыйнага перапісу (1937 год), дык у Вільні жыло 209 тысячаў чалавек. Зь іх летувісаў налічвалася, здаецца, 2.5%. Агулам на перададзеным Летуве абшары ў 37-м жыло 457 тысячаў. Адсотак летувісаў там быў яшчэ меншым. У асноўным, гэта былі палякі й беларусы-католікі. Каб пераканацца ў тым, што Віленскі край населены пераважна беларусамі, варта пераехаць мяжу, прайсьціся вуліцамі якіх-небудзь Лаварышак ці Кены ды паслухаць -- на якой мове гамоніць тамтэйшы люд.
Зрэшты, на момант \"узьяднаньня\" Вільні зь Летувою лічбы 37-га году выглядалі састарэлымі, бо ў горадзе сканцэнтравалася вялікая колькасьць уцекачоў як з глыбіннай Польшчы, так і з тэрыторыі, занятай бальшавікамі. У лютым 40-га летувісы спрабавалі ўзяць віленскіх уцекачоў на ўлік, і налічылі іх 26 тысячаў. Насамрэч тых было значна больш.
А наконт "ментарскага тону" - то ён не выглядае дысанансным, бо наконт адсутнасці ў міжваеннай Вільні літоўскіх нацыянальных інстытуцый Вы сказалі відавочнае глупства. Калі Вы асабіста пра іх нічога не чулі - гэта сведчыць толькі пра ўзровень Вашых ведаў, і не больш таго. Таму я Вам і параіў гісторыю трохі падвучыць, перад тым як рабіць такія катэгарычныя сцверджанні.
Сёньня Літоўская Рэспубліка - адна зь бяднейшых краінаў Эўропы зь вялікай безпрацоўнай масай.
____________________
Не, я такога не кажу. У сэнсе, што Кіеў і Львоў не ўкраінскія, і Прага таксама. Так склалася, што гэтыя гарады ў рэшце рэшт сталі часткай адпаведных дзяржаў і набылі те ці іншае нацыянальнае аблічча (праўда, дзеля гэтага частка насельніцтва (у першую чаргу габрэйскага) была фізічна знішчаная, частка - пераселеная (маю на ўвазе польскае насельніцтва Львова і Вільні). Так і Вільня ўвайшла ў склад Літвы і стала літоўскай.
Калі б Вільня ўвайшла ў склад БССР у 1939 г. і засталася там жа пасля вайны - безумоўна, яна сёння не мела б літоўскага нацыянальнага аблічча (праўда, не думаю, што мела б і беларускае - хутчэй была б такім самым ушчэнт маскалізаваных горадам, як і ўсе астатнія ў сённяшняй РБ). Але так не сталася, на шчасце ці на жаль - не бяруся меркаваць. І ход гісторыі павярнуць назад нельга.
Адзінае ж, што я даказваю тут - што ў 1939 г. Вільня НЕ БЫЛА ЗАБРАНАЯ АД БЕЛАРУСАЎ І АДДАДЗЕНАЯ ЛІТОЎЦАМ. Проста таму, што беларускай паводле свайго аблічча яна не была, і ў склад БССР увайсці не паспела. Таму можна казаць толькі, што Вільня была ЗАБРАНАЯ АД ПАЛЯКАЎ І ПЕРАДАДЗЕНАЯ ЛІТОЎЦАМ, А НЕ БЕЛАРУСАМ, хоць пры пэўнай сітуацыі, вядома, магло быць і наадварот. Але ўсё гэта залежала выключна ад геапалітычных планаў таварыша Сталіна, а не ад нейкіх большых ці меншых чыіхсьці гістарычных правоў.
На іх месца, у пустыя кватэры, рынуліся жамойты. Да 1946 году іх у Вільню прыехала да ста тысячаў. Нацыянальны склад былой сталіцы ВКЛ незваротна зьмяніўся. Але ці толькі Молатаў з Рыбэнтропам таму віною?
А хто рынууся у пустыя кватэры Гораднi на месца яе даваенных жыхароу...?
Respect. Дзякуй!
Никто туда не ринулся. Эти люди живут там, где и жили. Никуда они не убегали, никто их не выгонял и никто их домов не сделал государственными.
"Гэта ўжо потым, у сярэдзіне 50-х, пачаўся масавы наплыў сялянскага элемэнту зь вёсак."
I таксама рынулiся у пустыя чужыя кватэры. Сення яны чакаюць "Когда уже это государственную рухлядь снесут и им дадут благоустроенные квартиры?"
Дастаткова нават сення паглядзець, хто у тых кватэрах жыве.
++++++++++++
Ничего подобного. Отселяли народец.
Колькі можна ўсіх літоўцаў зваць жамойтамі? Вам жа сказана - Жамойць складае недзе 1/3 - 1/4 ад усёй Літвы (гледзячы як яе лічыць - з Віленшчынай ці без - але не істотна - бо менш за палову). Жамойць - гэта адзін з рэгіёнаў Літвы. Нават Коўна ляжыць не на Жамойці, а на поўдзень ад яе. І кідайце гэтыя польскія/паланізаваныя назвы - "жмудзіны", "літвіны". Па-беларуску больш карэктна будзе "жамойты" і "літоўцы".
++++++++++++
Ничего подобного. Отселяли народец."
Беларусов никто никуда не отселял.Чаще сами из "освожденного рая" убегали в Польшу. Если Вы о Лэмках, то это уже другая история.
Што да Коўні. У этнаграфічным пляне гэта Заходнія Аўкштоты. Умоўная мяжа паміж Жамойцю і згаданымі Аўкштотамі ідзе па рацэ Дубісе, якая пачынаецца у ваколіцах Шаўляў, цячэ шырокім зыгзагам на поўдзень і ўпадае ў Нёман ў пяцідзесяці кілямэтрах ніжэй Коўні.
Што да Віленскай вобласьці БССР, дык яе афіцыйна не існавала. Хаця б таму, што адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел на вобласьці і паветы абвясьцілі 4 сьнежня 39-га. Блытаніну тут унесла "Віленская праўда", якая ад пачатку выдавалася як ворган Часовага ўпраўленьня Віленскай акругі, а ад №19 -- Віленскай вобласьці.
Я з Вамi абсалютна згодная i мяне усе задавальняе, толькi хачу нагадаць, што з Горадняй было такая ж самая гiсторыя. Проста аб тым, што у апусцелыя кватэры Вiльнi прыехалi новыя жыхары-летувiсы усе помняць, а аб тым, што у апусцелыя кватэры Гораднi прыехалi таксама новыя жыхары - маучаць (мо таму, што i пiшуць тутука гэтыя новыя жыхары?). А даваенныя вiленчукi разам з даваеннымi гарадзенцамi нi бачаць нiякай рознiцы памiж лесам першых i лесам другiх.
А што да нахабства, дык куды нам да вас. У Беларусі дзяржаўныя СМІ і дагэтуль Вільню Вільнюсам называюць, і ніхто мапаў не друкуе, на якіх Вільня ў складзе Беларусі фігуруе. А ў вас у якую кнігарню не ўвайдзі -- паўсюль міфічная Летува з Гардзінасамі, Смурганеямі ды Навагардукасамі намаляваная. Чакаеце, відаць, што новыя Молатавы-Рыбэнтропы зьявяцца ды яшчэ адзін кус беларускай зямлі прапануюць?