18.09.2013 / 10:02

Памёр мастак Віктар Маркавец 10

Сябры лічаць, што ягоная анкалогія была выклікана атручваннем феноламі.

Удзельнік падпольных незалежніцкіх групаў у савецкі час, ён выкладаў у Акадэміі і стварыў геніяльнае палатно «Свята ў Докшыцах».

Падпольная вечарына памяці Івана Луцкевіча ў мастэрні Віктара Маркаўца. Мінск, 1981. Віктар Маркавец — крайні справа ў першым шэрагу.

«Свята ў Докшыцах» (1976). Мастак намаляваў сябе з сёстрамі Валянцінай і Галінай на фоне роднага горада.

Такім ён быў. Віктар Маркавец на лецішчы ў Вайшкунах. Фота Дзяніса Раманюка.

Віктар Маркавец і Алесь Разанаў. Іх «Яйкаквадраты» — унікальны прыклад супольнага праекта пісьменніка і мастака.

Віктар Маркавец у майстэрні. 1980-я. Фота Анатоля Клешчука.

Віктар Маркавец быў вучнем славутага Ахрэмчыка, сябрам Саюза мастакоў ад 1977, выкладчыкам Акадэміі мастацтваў. З яго курсаў выйшлі вядомыя сёння мастакі і пісьменнікі. Разам з Марачкіным, Караткевічам, Чарняўскім ён браў удзел у дысідэнцкай групе беларускай інтэлігенцыі «На Паддашку». Ягоная майстэрня ў Ракаўскім прадмесці была мазгавым цэнтрам руху за незалежнасць у 1980-я. У часы незалежнасці ён належаў да суполкі мастакоў «Пагоня». Нават ягонае лецішча ў Вайшкунах на возеры Балдук было цэнтрам прыцягнення для творцаў.

У Віктара Маркаўца была анкалогія. 66-гадовы мастак згас за месяц ад вострай лейкеміі.

Сябры мяркуюць, што лейкемію выклікала прафесійная хвароба — атручванне феноламі.

«Мне дактары сказалі, што гэта хвароба, якая часта сустракаецца ў мастакоў і маляроў, — кажа сябар мастака Алесь Пушкін. — Віктар Пятровіч рэстаўраваў царкву ў Докшыцах, і атруціўся фарбамі, дакладней феноламі.

Я быў у ягонай палаце яшчэ ўчора, трымаў яго за руку.

Віктар Маркавец — той чалавек, які сціпла, па-за медыйнай прасторай, рабіў сапраўдную беларускую справу. Маркавец і Алесь Марачкін для нас, дзесяцікласнікаў, сталі сапраўднымі аўтарытэтамі. Менавіта тады я ўбачыў ягоныя маляваныя дываны… Апошняя ягоная выстава была на 20-годдзі суполкі «Пагоня», ён выставіў велізарны краявід, надзвычай прыгожы. Я вельмі абрадаваўся, што Віктар Пятровіч ізноў пачаў пісаць.

Апошнія гады ён займаўся аздабленнем дзвярэй, шафаў, ладзіў выставы ў фальварку «Добрыя мыслі». Спадар Маркавец разам з жонкай стварылі ў «Добрых мыслях» сапраўды сямейную атмасферу,

выстава там у 2011 годзе стала найлепшай маёй выставай за апошнія гады.

Я лічу, што галоўнае цяпер — працягнуць ягоныя няскончаныя праекты: маляваць беларускую Вільню, напрыклад. Каб фарба на палітры Віктара Маркаўца ніколі не засохла».

«Ён стварыў сапраўды геніяльную карціну «Свята ў Докшыцах», — кажа вучань мастака Адам Глобус. — За савецкім часам мастакі малявалі свята на заводзе ці ваенны парад. Гэта ўсё было, але ўласна свята ў гэтых карцінах не было. А Віктар Маркавец паказаў, што звычайнае свята ў мястэчку можа мець велізарную колькасць святла, быць сапраўдным святам. Проста танец у мястэчку. Шкада, што спадара Віктара болей з намі няма».

«Асоба Віктара Маркаўца — з ліку легендаў беларускага Адраджэння, — расказвае мастак Рыгор Сітніца. —

Калісьці разам з Алесем Марачкіным яны на матацыклах аб’ехалі ўсе тыя сцежкі, якімі хадзіў Язэп Драздовіч, літаральна вярнуўшы гэтага творцу ў гісторыю мастацтва.

Цяпер і Марачкін і Маркавец сталі сапраўднымі класікамі. Віктар Маркавец быў вельмі сціплай, але яркай і харызматычнай асобай.

Ён спраектаваў і распісаў царкву ў Заслаўі, ён стварыў два праекты з Алесем Разанавым, у тым ліку знакамітыя «Яйкаквадраты» —

не памятаю, каб калісьці раней мастак і паэт у Беларусі мелі супольны праект. Ён стварыў згуртаванне «Мастак» у Заслаўі, рабіў пленэры, напрыклад — па маляваных дыванах. Гэта рэдкае, вельмі прыгожае мастацтва, і ніхто не рабіў па ім пленэраў да Маркаўца. Віктар быў сапраўдным рупліўцам беларускай справы».

Рэдакцыя «НН» смуткуе разам з роднымі і сябрамі мастака.

Чытайце таксама:

100 твораў мастацтва ХХ ст.: Віктар Маркавец. Вечар на вуліцы Замкавай у Менску

Віктар Маркавец. Матацыклетныя вандроўкі з Марачкіным

Віктар Маркавец. На Дзімітраўцы

Юрась Ускоў

0
L.Kardzis / Адказаць
18.09.2013 / 10:17
Svietly supakoj jaho dušy. Ščyryje spačuvanni rodnym i blizkim. U vačach stajic naša apošniaja sustreča. Krasavik hetaha hoda, Zaslauje. Ahlad pracau, niaspiešnaja havorka za harbataj, plany na budučyniu...
0
Міхал / Адказаць
18.09.2013 / 11:07
Сумленны мастак і чалавек. Сьветлая памяць.
0
Уладзімір Сіўчыкаў / Адказаць
18.09.2013 / 11:57
Выдатны мастак, сапраўдны мужчына, руплівец Беларушчыны. Спачуваньні Тацяне Гаранскай, усім родным і блізкім!
Паказаць усе каментары/ 10 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру