05.10.2013 / 01:19

Шлёмы, альбо Канец Савецкага Саюза 6

Камертон Сяргея Ваганава.

Два тыдні таму ў нататках «Шкарпэткі для галоўнага» я абяцаў падрабязней распавесці пра ралі журналістаў Еўропы, што адбыліся ў кастрычніку 1989 года ў Польшчы.

Ні я, ні Слава Дубінка, які не меў правоў кіроўцы і выконваў ролю фоталетапісца, не былі ні аўтагоншчыкамі, ні ўвогуле спартовымі людзьмі, аніякага, нават аматарскага, уяўлення пра ралі не мелі.

Але калі даімчалі з Варшавы да Жэшува, дзе на 17 гадзін быў прызначаны агульны збор, і па радыё прагучаў адпаведны сігнал, я сказаў Славе: «Мабыць, гэта і ёсць ралі – хвіліна ў хвіліну…»

Паляк, што рэгістраваў удзельнікаў, узняў да гары вялікі палец, а потым пахітаў галавой: «Бач ты, на «Волзе» прыехалі… А дзе шлёмы?!»…

Я ведаў, што трэба мець шлёмы, аднак пакінуў іх у Мінску. Спужаўся, каб з імі нічога не здарылася – так неахвотна пазычыў іх знаёмы аўтагоншчык. І вось цяпер над намі навісла пагроза адхілення ад спаборніцтваў…

Бліжэй да ночы пад’ехалі журналісты з тальяцінскай шматтыражкі. Хлопцы сціплыя і чулыя, адразу пачалі спачуваць нам. Дасталі мы бутэльку «Белавежскай», шматок сала, цыбуліны, яшчэ сёе-тое з часова пакінутай радзімы, сядзім з тальяцінскімі хлопцамі, добра сядзім, чакаем яшчэ маскоўцаў з часопісу «За рулём»…

З’явіліся апоўначы – маладыя, амбіцыйна вяртлявыя, і адразу ў камандзірскі тон: «Почему без шлёмов?». Высветлілася, што адзін з іх ўзначальвае так званую «команду СССР», у якую быццам уваходзім і мы.

Вось тут Слава і пачаў размаўляць з імі на роднай мове. «Навошта так?», – спытаўся я, калі ўсе разышліся. Слава неяк сумна паглядзеў на мяне: «А хай не лічаць беларускую мову «плохой русской»…». І дадаў: «Што, табе падабалася, як яны з намі размаўляюць?»

І сапраўды: адмовіліся ад «Белавежскай» і без усялякіх добрых пажаданняў на ноч загадалі заўтра з раніцы ехаць «в разведку» па першаму этапу спаборніцтваў, 350 кілометраў у адзін бок.

Інакш не дадуць камандзіровачных і паведамяць аб нашых паводзінах кіраўніцтву ў Маскве. Як кіроўца, я адмовіўся. Заўтрашні дзень быў вольны, палякі абяцалі цікавейшыя экскурсіі. Якая «разведка»? Ды і навошта?…

«Вам что, не дорога честь команды?» – «Не-а…» – «Может, и честь страны не дорога?» – «Не-а… Мы не спортсмены, проедем, как сможем…»

Заўважу: ніякіх «команд» у тых спаборніцтвах не было, кожны змагаўся, ці проста руліў, як мог, сам за сябе. Прычым тут «честь страны»?

Слаўка ледзь утрымліваўся ад рогату, слухаючы гэты «дыялог». Мяне таксама душыў смех з таго, як чырванеў, нібыта грэбень у пеўня, твар «капитана команды». Ды непатрэбны нам твае грошы, унь, уся «Волга» будучымі «грашыма» набіта – рознымі бэбахамі на продаж.

І ўсё ж па-сапраўднаму хваляваліся мы, калі вярнуліся з экскурсіі, а іх яшчэ не было.

Урэшце рэшт з’явіліся – з перавязанымі галовамі, кульгаючы і падтрымліваючы адзін аднаго… А назаўтра з’ехалі паціху ў Маскву, хаваючыся ад ветру за прарэзаным, як у танку, лістом фанеры замест шкла. Шкада іх было. Але ж засталіся нам ад іх два шлёма…

Ажно два тыдні кружыліся мы па доўгіх этапах, коўзаліся па Татрах, выконвалі розныя «змейкі»… На нейкі дзень я заўважыў, што трымаем 3-е месца. І завяло…

Апошнім было спаборніцтва пад назвай «горная хуткасць». Дасюль, мабыць, плыве між вяршынямі пах прыпечанай гумы. Але – «II miejsce w klasie V»!

Ззаду засталіся «Сааб», два «Мерседеса» і адзін «Ніссан». Зрэшты, іншых, акрамя яшчэ аднаго «Сааба» і нашай «Волгі», у тым «V klasie» і не было.

А вось тальяцінцам не пашанцавала: іх родная «дзевятка» некалькі разоў псавалася. У выніку шостае месца…

Як зараз бачу сумныя вочы Мікалая, заўзятага гоншчыка, калі на ўганараванні, што адбылося напрыканцы, вярнуўся ён да стала з прызам – спартовай сумкай з нейкай тонкай хімічнай тканіны, выявай драпежнай звярыны і надпісам PUMA. Я працягнуў яму свой прыз: «Мяняемся?»

Гэта быў цудоўны, неверагодна бліскучы нямецкі шлём.

…«Вось шлёма!, – усклікнуў знаёмы аўтагоншчык ўжо ў Мінску, – Ведаеш, колькі ён тут каштуе? 400, а, мо, і ўсе 500 даляраў!»

Вядома, я засумаваў. Адно супакойвала: не адзін я шлёма, унь, і Слаўка свае бэбахі так і не прадаў…

Не, немагчыма забыцца на тое, як ірванулі мы з-пад Жэшува ў Кракаў да знаёмага, еўрапейскай вядомасці, археолага Казіміра Гадлоўскага, бацька якога згінуў у Катыні; як нечакана апынуліся на званай ім вячэры ў гонар двух аўстрыйскіх калегаў; як, седзячы ў пацёртых джынсах побач з імі і рэктарам Ягелонскага універсітэту, апранутымі ў фракі, пад’ядалі адзіную на той вячэры грэчневую кашу, закусваючы вогнепадобны крупнік — Казік усё падліваў і падліваў яго нам пад круглым дубовым сталом…

Як ужо на радзіме заблудзіліся ў цемры і з перакрыжавання, на якое прывёў гразкі аб’езд, памкнуліся праз дождж па пустой вузкай бятонцы, пакуль не ўпёрліся ў зялёныя металічныя вароты з чырвонымі зоркамі па баках.

Я выключыў рухавік, адчыніў акно… І тут мы пабачылі нейкую постаць у накінутым на галаву меху, што рабіла яе падобнай да ўваскросшых вобразаў Сярэднявечча.

З-пад меха бліскануў казырок. «Што гэта? Дзе мы?» – «Што-што, дзе-дзе… Усё, прыехалі. Застава гэта. Канец Савецкага Саюза…»

…Няма ўжо Славы, няма Казіка, няма той Польшчы… І Савецкага Саюза няма. Разам з ягонымі «командамі»… Засталася толькі падраная звонку спартовая сумка PUMA, у якой я цягаю бульбу з Камароўскага рынку.

Сяргей Ваганаў, kamerton_41@mail.ru

0
Ales J / Адказаць
05.10.2013 / 06:48
Што ты муциш?
0
Расхадун / Адказаць
05.10.2013 / 16:33
Як зараз бачу сумныя вочы Мікалая, заўзятага гоншчыка, калі на ўганараванні, што адбылося напрыканцы, вярнуўся ён да стала з прызам – спартовай сумкай з нейкай тонкай хімічнай тканіны, выявай драпежнай звярыны і надпісам PUMA. ============================================= Я так і ведаў! Яшчэ не чытаўшы гэты абзац, ведаў, што калі будзе весьціся пра вынік - дык прызам будзе якаясь валіза, кшталту таго. У той час было за правіла ў заходнікаў надзяляць савецкіх, у якасьці прэзэнту, кайстрамі рознага кшталту. Пэўна лічылася, што голасранцам трэба добрая торба, каб набіць яе трантамі, бо ў сябе яны нічога ня маюць. Памятаю, як у самым пачатку 90-х., студэнтамі, на валейбольным турніры ў Брэмэрхафэне, наша каманда "вынесла" ўсіх з "сухім" лікам. У фінале разграмілі немцаў. У выніку таксама атрымалі нейкія кайстры хімічнаха складу й колеру. А немцам за другое месца - модныя ў той час плэеры-волкманы, баўгарам за трэцяе - годныя зімовыя курткі. Не палічыце, што зайздрасьць ці крыўда нейкая затрымала той выпадак у памяці, зусім не. Проста з цягам часу неаднойчы ( і во, цяпер) чуў пра такое ад іншых. :))
0
Алесь:) / Адказаць
05.10.2013 / 22:16
Цікавыя ўспаміны аўтара...дзякуй. У апошні год перад "рэвалюцыяй" з Польшчы эмігравала каля ста тысяч чалавек, якія ня верылі ў перамены....А яны нечакана прыйшлі.:) Можа калі ў нас у год з'едуць 25тыс.(прапарцыйна нас-ву Польшчы) то нечакана адбудуцца і ў нас змены да лепшага:)
Паказаць усе каментары/ 6 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру