02.01.2014 / 01:18

Археолагі знайшлі на самым усходзе краіны помнік XVIII cт. з надпісам на беларускай лацінцы 39

На камені добра відаць надпіс: «Памажы, Госпадзе, Васілю року 1750».

Беларускае «г» невядомы Васіль перадаваў лацінскім «h», як і стане нормай пры кадыфікацыі беларускай лацінкі ў пачатку ХХ стагоддзя. Што да слова «рок», то яно бытавала ў многіх гаворках і выйшла з ужытку толькі паўстагоддзя таму.

Археолагам важна, што помнік дакладна датуецца сярэдзінай XVIII стагоддзя — «цёмнага веку», ад якога амаль не засталося пісьмовых помнікаў на беларускай мове. Традыцыя старабеларускага пісьменства выгасала пад ціскам паланізацыі, а новабеларускае крыніцай забруіць толькі праз 150 гадоў.

Знаходка зробленая на самым усходзе краіны — у Горацкім раёне. У тыя часы Падняпроўе было адным з самых багатых рэгіёнаў краіны.

Цяпер у Горацкім раёне ажыццяўляецца інвентарызацыя помнікаў археалогіі. Яе праводзяць супрацоўнікі і студэнты Магілёўскага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова.

Курганны магільнік, а на ім надмагільны камень, званы «прыкладам» адшукала каманда пад кіраўніцтвам доктара гістарычных навук, прафесара, кіраўніка кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін МДУ Ігара Марзалюка. Камень ачысцілі, і на пабачылі выдатна захаваны надпіс: «Памажы, Госпадзе, Васілю року 1750».

Дарэчы, Ігар Марзалюк — член савета рэспублікі нацыянальнага сходу.

Вакол каменя маюць зрабіць ахоўную тэрыторыю і паставіць адмысловы знак, паведамляе тэлекампанія «Магілёў».

Колькі ж неадкрытага яшчэ ёсць вакол нас на беларускай зямлі.

Сяргей Гезгала

0
Janina / Адказаць
02.01.2014 / 01:23
oho jak fajna! Padarunak na 2014! Viedala szto 2014 - nasz hod! :)))))
0
сепараторам / Адказаць
02.01.2014 / 01:41
вот вам и восточная беларусь.
0
Анатоль Сідарэвіч / Адказаць
02.01.2014 / 02:12
Паночкі, не ўсё было так драматычна. Па-першае, пісанне па-беларуску не перапынялася ні ў 18-м стагоддзі, ні ў 19-м ст., бо ў звычаях тутэйшай шляхты нават у канцы ХІХ ст. было пісаць віншавальныя вершы да заручын, вяселляў, імянін па-русінску, але лацінкай. Далей, калі не браць пад увагу кірылічнае кнігадрукаванне ў Супраслі, Горадні, Вільні (уніяты) і Магілёве (праваслаўныя), якое не спынялася да канца 18 ст., а ўзяць вызначальныя "Собраніе пріпадков" мітрапаліта Льва Кішкі (1722) і "Вечарніцы..." ды "Гапона" Дуніна-Марцінкевіча (абедзве лацінкай у 1855), дык не 150, а 130 гадоў. І наша Г і Марцінкевічам, і Багушэвічам да ўсякай кадыфікацыі перадавалася праз H. Гэтае Н перайшло ў 16-18-м стст. у польскую мову: Sapieha, Bohuszewicz, hultaj... Ну, а помнік, ведама, трэба зберагчы.
Паказаць усе каментары/ 39 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру