28.03.2015 / 13:23

Вучоба за мяжой: хто дасць грошай беднаму студэнту 2

І як прыбраць «жалезную заслону» Мінадукацыі?

Для правядзення рэформы сістэма адукацыі Беларусі павінна быць адкрытая свету, а беларускія студэнты і выкладчыкі — мець магчымасць ездзіць за мяжу на стажыроўкі і вучобу. Пакуль па ўзроўні інтэрнацыяналізацыі Беларусь не дасягнула нават паказчыкаў савецкіх часоў.

Хоць доля замежных студэнтаў пастаянна павялічваецца і дасягнула амаль 16 тысяч чалавек (каля 4% усіх студэнтаў), узровень мабільнасці беларускіх ВНУ не адпавядае нормам Еўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі (ЕПВА), паказаў аналіз стану інтэрнацыяналізацыі вышэйшай адукацыі ў Беларусі.

Эксперт у сферы вышэйшай адукацыі Павел Церашковіч адзначае, што неадпаведнасць беларускай сістэмы вышэйшай адукацыі базавым параметрах ЕПВА «негатыўна адбіваецца на развіцці самой адукацыі і эканомікі Беларусі»

- Дзяржаўная адукацыйная палітыка арыентаваная амаль выключна на павелічэнне колькасці замежных студэнтаў і не разглядае інтэрнацыяналізацыю ў якасці рэсурсу інавацыйнага развіцця, — лічыць эксперт. — Партнёрскія адносіны беларускіх ВНУ з замежнымі ўстановамі ў большай ступені носяць дэкларатыўны характар, арыентаваны пераважна на ўзнаўленне кантактаў у рамках былых рэспублік Савецкага Саюза.

Найбольш актыўна да нас едуць вучыцца з краін СНД, а таксама Туркменістана і Кітая.

У параўнанні з краінамі Еўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі замежных студэнтаў у Беларусі няшмат. У Нідэрландах, Нарвегіі, Фінляндыі і Нідэрландах іх каля 14%, у Эстоніі - 9%, Чэхіі - 7%, Літве - 5%, Турцыі - 4%.

Сувязь паміж узроўнем акадэмічнай мабільнасці і якасцю адукацыі простая: краіны з высокай якасцю адукацыі прыцягваюць студэнтаў.

— У сваю чаргу, высокі ўзровень мабільнасці павялічвае канкурэнцыю і павышае попыт на высокую якасць адукацыйных паслуг, - адзначае сябра Грамадскага Балонскага камітэта Уладзімір Дунаеў.

Замежных студэнтаў становіцца больш, але іх па-ранейшаму мала

Уладзімір Дунаеў звяртае ўвагу, што адносныя велічыні прысутнасці замежных студэнтаў у Беларусі не дацягваюць да паказчыкаў савецкіх часоў, калі ў краіне навучалася каля 10% замежных студэнтаў (з улікам вайскоўцаў - 18%). Паводле некаторых экспертных ацэнак, доля замежных студэнтаў даходзіла да 15%.

Дзеля справядлівасці адзначым, што ў 2009 годзе доля замежных студэнтаў у цэлым па краінах, якія ўваходзяць у Балонскі працэс, складала 10%.

Да 2020 года плануецца, што з тых, хто атрымае вышэйшую адукацыю, 20% пройдуць стажыроўку або будуць удзельнічаць у даследаваннях за мяжой. У абсалютных лічбах гэта выглядае так - у 2014-2015 навучальным годзе толькі ўдзельнікамі праграмы Erasmus стануць не менш за 5 млн чалавек.

Шмат у чым развіццё мабільнасці і інтэрнацыяналізацыі стрымлівае тое, што Беларусь не ўваходзіць у Балонскі працэс.

Каб паехаць на стажыроўку тэрмінам больш за 10 дзён, студэнт або выкладчык беларускай ВНУ павінен атрымаць дазвол Мінадукацыі.

Каментуючы гэты факт на сустрэчы з еўрапейскімі экспертамі 4 сакавіка, міністр адукацыі Беларусі Міхаіл Жураўкоў сказаў:

- З часам ВНУ будуць самі вырашаць пытанні стажыровак. Пры гэтым мы хацелі б, каб стажыроўкі былі эфектыўнымі, не ператвараліся ў турызм. Неабходнасць браць дазвол павышае адказнасць і адпаведнасць мэтам стажыровак.

Недавер да студэнтаў і выкладчыкаў стварае ў сферы адукацыі атмасферу, якая не спрыяе развіццю акадэмічных свабодаў і паляпшэнню якасці адукацыі.

Як знайсці грошы на стажыроўкі?

Праблема развіцця мабільнасці ўпіраецца нават не ў ідэалагічныя пытанні, а ў недахоп фінансавання.

- На паездкі студэнтаў і выкладчыкаў у Беларусі папросту няма грошай, - адзначае Павел Церашковіч.

Сістэма стажыровак, ECTS-крэдытаў працуе ў Еўропе актыўна, у тым ліку і таму, што студэнты не аплачваюць сваё навучанне. Усе выдаткі на жыццё за мяжой пакрываюцца Еўрапейскім саюзам і almamater.

У Беларусі сродкі, якія выдзяляюцца дзяржавай на развіццё акадэмічных абменаў, мізэрныя і выдаткоўваюцца вельмі нерацыянальна, лічыць Павел Церашковіч.

- Вырашальнае значэнне ў развіцці гэтых працэсаў маюць замежныя праграмы (Еўрапейскага саюза, Швецыі), самастойная мабільнасць беларускіх выкладчыкаў і студэнтаў. Лакаматывамі інтэрнацыяналізацыі беларускай сістэмы вышэйшай школы з'яўляюцца праграмы Еўрапейскага саюза, Германіі, Швецыі і Польшчы, - кажа эксперт.

На яго думку, інтэрнацыяналізацыя развіваецца насуперак, а не дзякуючы дзяржаўнай адукацыйнай палітыцы. Заканамерным вынікам гэтага стала невыкананне прагнозных паказчыкаў па прыцягненні замежных студэнтаў.

- Да таго ж ёсць праблема ўзгаднення праграм і прызнання крэдытаў беларускіх і еўрапейскіх ВНУ. Праграма развіцця вышэйшай школы пакуль не прадугледжвае магчымасці мабільнасці, хоць у Кодэксе аб адукацыі студэнцкая мабільнасць згадваецца, - адзначае Павел Церашковіч.

Як рэфармаваць адукацыю, каб мабільнасць актывізавалася - з улікам таго, што ў бліжэйшы час багацей адукацыю ў Беларусі не стане?

Павел Церашковіч лічыць добрай ідэю аргкамітэта аб'яднання «Маладыя хрысціянскія дэмакраты» па стварэнні незалежнай нацыянальнай фонду падтрымкі студэнцкай мабільнасці. Гэта прапанова была выкладзена ў петыцыі ў Міністэрства адукацыі, Савет міністраў, Палату прадстаўнікоў і Адміністрацыю прэзідэнта.

Уладзімір Дунаеў адзначае: менавіта так робяць у большасці краін - арганізоўваюць фонды.

- Практыка стварэння падобных фондаў актыўна працуе ў сферы адукацыі. Сярод постсавецкіх краін яны ствараюцца ў Казахстане. У Бразіліі ёсць праграма прыкладна для 100 тысяч студэнтаў, якіх адпраўляюць за мяжу - у Кітай у асноўным. Падобная праграма ёсць і ў ЗША. Цалкам магчыма, што фонд дазволіў бы прыкладна 20% студэнтаў беларускіх ВНУ ўключыцца ў праграмы акадэмічнага абмену з універсітэтамі па ўсім свеце.

У любым выпадку, на думку Паўла Церашковіч, без акадэмічнага абмену проста немагчыма развівацца.

- Вышэйшая адукацыя з'яўляецца лакаматывам перамен. Калі не азнаёміцца з вопытам перадавых ВНУ, складана прасоўваць прагрэсіўныя ідэі тут, - рэзюмуе Павел Церашковіч.

Нагадаем, што рэформа сістэмы адукацыі абраная ў якасці аднаго з прыярытэтных напрамкаў у рамках праекта «Рэфорум».

0
павел / Адказаць
28.03.2015 / 14:46
я так понимаю информация не совсем актуальна т.к. согласование на выезд студентов сроком свыше 10 дней в минобре от енили года 2-3 назад. Плюс нужно признать, что наши студенты сами не до конца готовы поехать учиться в рамках обмена. К примеру по томуже Erasmus Mundus не в минске подает заявки максимум 20 студентов на университет, хотя программа покрывает все расходы.
0
Аліса / Адказаць
28.03.2015 / 23:54
Грошы, якія маглі б пайсці на адукацыю, ідуць на раздуты штат амону і міліцыі.
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру