03.07.2015 / 00:22

В Налибоках чудом сохранилась ритуальная еврейская купальня 12

Во дворе Ирены Францевны Дощечко на Виленской улице в Налибоках (Столбцовский район Минской области) находится необычное сооружение. Это каменное, с небольшой лестницей, углубление, уходящее почти на 2 м ниже уровня земли.

Долгое время местные жители считали, что это фрагмент довоенного погреба, который немцам не удалось уничтожить, когда они сжигали Налибоки в 1943 году.

— А вы знаете, что это такое? — спрашиваю у пани Ирены Францевны.

— Это еврейская баня, наверное. Говорили, что там мыли детей когда-то. Тут же вся наша улица до войны была сплошь еврейской. А вон там стояла синагога и их школа — показывает рукой пани Ирена в сторону своего огорода.

Сооружение во дворе Ирены Францевны похоже на миниатюрный бассейн. Женщина осторожно снимает с него сбитый из досок щит и показывает на воду внизу.

— Вода никогда не высыхает. Я иногда и сама удивляюсь. Как дождь пройдет так она и стоит. Как наберется много той воды то я беру и поливаю ею огород. А потом снова…

Ирена Францевна не ошибается: водный резервуар в ее дворе действительно принадлежал налибоцкой еврейской общине. Но до войны это место было не просто баней, где мылись местные евреи. Каменная сооружение во дворе пани Ирены — это еврейская ритуальная купальня, которую сами иудеи называют миквой.

«Миква — это рукотворный бассейн, который частично наполняется природной водой (дождем, снегом) и эта вода не может быть проточной — объясняет нам белорусский еврей Давид Лисовский. — Воды должно быть минимум 750 литров».

Над налибоцкой миквой до войны находилось деревянное строение. Но в 1941 году немцы сожгли его вместе с синагогой, находившейся в считанных метрах от миквы.

Как поясняет Давид Лисовский, наливать в микву воду при непосредственном участии человека запрещено. Кроме того, человек должен сначала вымыться в обычном душе, бане, и только полностью чистым физически несколько раз окунуться в микву с головой. За погружением обычно должен наблюдать служитель миквы, чтобы убедиться, что человек правильно окунается и помочь, если что-то не так.

От ритуальной грязи в микве отмываются не только люди, но и предметы. Есть миквы для посуды, куда следует окунуть новый сосуд, прежде чем начать им пользоваться.

«Кстати, когда евреи селятся в каком-нибудь новом месте, где раньше их не было, первое, что они должны сделать, это миква — продолжает Давид Лисовский. — Ее появление даже важнее, чем построить синагогу или найти раввина».

Согласно иудаизму, от миквы зависит семейная жизнь. Женщины после месячных должны окунаться в микву и только после этого они могут снова прикасаться к мужу.

Верующие евреи считают, что без миквы не будет никаких семейных отношений, не будет детей и счастья.

Улица Виленская (ныне Садовая). До войны на ней жили в основном евреи.

До Второй мировой войны в Налибоках жили сотни евреев. У них были свои магазины, бровары (винокурни), пекарни, мастерские, отель и школа. Но налибокских евреев Ирена Францевна не помнит, поскольку родилась она незадолго до войны, которая почти всех их в местечке изничтожила. Осталась лишь каменная миква — будто тот камень, символизирующий вечность, который евреи кладут на могилу умершего, чтобы увековечить память о нем.

Дмитрий Гурневич

0
n / Ответить
02.07.2015 / 21:36
"іўдаізм" - чаму "у" кароткае? Гэты правапіс узнік у рускай мове простай транслітарацыяй грэка-лацінскіх слоў (Iudaea/Judaea: вымаўляецца "ю", у рускай мове з-за арфаграфіі спалучэнне стала вымаўляцца асобна, што потым было запазычана ў беларускую мову, дзе "у" зрабілі скарочаным у этымалагічна неўласцівым месцы).
0
нікс / Ответить
02.07.2015 / 21:49
Доўгі час мясцовыя жыхары лічылі, што гэта фрагмент даваеннага склепу, які немцы не здолелі знішчыць, спальваючы Налібакі ў 1943 годзе. http://nn.by/?c=ar&i=152305 Налибоки спалили партызаны, Пра гэта усе ведаюць и многа написана. Напрыклад з https://be.wikipedia.org/wiki/Трагедыя_ў_Налібоках .Масавае забойства ў Налібоках, Трагедыя ў Налібоках — расправа, учыненая савецкімі партызанамі над грамадзянскім насельніцтвам беларускай вёскі Налібокі (у Налібоцкай пушчы, цяпер тэрыторыя Беларусі) 8 мая 1943 года. У выніку расправы загінула 128 чалавек, у тым ліку тры жанчыны, некалькі падлеткаў і 10-гадовы хлопчык. Прычынай нападу стала супрацоўніцтва мясцовага насельніцтва з польскай Арміяй Краёвай. Паводле дадзеных Інстытута нацыянальнай памяці Польшчы мясцовай ячэйцы было ва ўльтыматыўнай форме прапанавана падпарадкавацца партызанскаму цэнтру ў Маскве, але тыя адмовіліся, што і паслужыла падставай для карнага рэйда[1]. Непасрэдна расправе папярэднічала перастрэлка партызан з мясцовымі жыхарамі[2] Пасля масавага забойства партызаны выкралі з вёскі 100 кароў і 70 коней[3]. У справаздачы савецкіх партызан было ўказана, што ў баі ў сяле разбіты нямецкі гарнізон самаабароны. Было таксама ўстаноўлена, што сілы самаабароны ў Налібоках у выглядзе ўзброенай ячэйкі Арміі Краёвай дзейнічалі пад кантролем акупацыйных уладаў і супрацоўнічалі з імі. Па ўспамінах вязня мінскага гета Міхаіла Окуня ў 1943 годзе «вельмі шмат партызан загінула ад рук гэтых акаўцаў, і з імі пачалася вайна». Трагічныя падзеі ў Налібоках прыцягнулі ўвагу грамадскай думкі ў пачатку XXI стагоддзя ў сувязі са стварэннем галівудскага фільма Выклік (2008) пра яўрэйскіх партызанаў Бельскіх, якіх падазравалі ў расправе над палякамі[4][5] http://nn.by/?c=ar&i=170518 траўня 2008 г. у Налібоцкай парафіі адбылася імша, хросны ход на могілкі, і жалобнае набажэнства, ў памяць 127 налібачанаў, што загінулі ад рук партызанаў з атраду братоў Бельскіх 65 гадоў таму. 8 траўня 2008 г. у Налібоцкай парафіі адбылася імша, хросны ход на могілкі, і жалобнае набажэнства, ў памяць 127 налібачанаў, што загінулі ад рук партызанаў з атраду братоў Бельскіх 65 гадоў таму. Фота — 65nalibaki.at.tut.by Ксёндз пробашч а. Марыян Шэршань каля адзінага ў РБ помніку ахвярам партызанскага гвалту склаў невялікую прамову ў памяць налібачанаў, што трагічна загінулі ў 1943-м. Самая старая парафіянка падзялілася сваімі ўспамінамі аб трагедыі. Паводле яе словаў, партызаны меліся спачатку дамовіцца з кіраўніцтвам мясцовай самаабароны, каб «зымітаваць» карную акцыю ў пэўнай частцы Налібокаў. Відавочна, партызаны мусілі здаць адпаведную справаздачу ў БШПД, які вымагаў ад атраду Бельскіх «больш рашучых дзеяньняў супраць пасобнікаў гітлераўцаў», але, калі верыць гэтай інфармацыі, спрабавалі абысьціся малой крывёю. Аднак папярэдне ўзгоднены сцэнар (калі ён меў месца) не спрацаваў, бо ў кагосьці з самаабароны ня вытрымалі нервы, і ён застрэліў разьведчыка зь перадавога партызанскага патруля, што справакавала помсту, абсалютна неадэкватнага маштабу, і накіраваную ў значнай ступені супраць мірнага насельніцтва, а не «самаабароны». Трагедыя ў Налібоках, як і многія іншыя злачынствы супраць цывільнага насельніцтва ў былой БССР, зьдзейненыя рознымі бакамі, па-ранейшаму застаецца належным чынам не дасьледаванай, вінаватыя ў ёй неназванымі і неасуджанымі. Увосень на экраны сьвету мусіць выйсьці галівудзкі «блёкбастэр» прысьвечаны пазытыўнаму боку дзейнасьці атраду Бельскіх — ратаваньню цывільнага насельніцтва габрэйскіх гета ад зьнішчэньня, але наўрад ці глядач атрымае аб’ектыўную карціну, не даведаўшыся пра кошт, які за безумоўна высакародную місію «Ерусаліму ў лесе» заплаціла насельніцтва Налібокаў. Пазьбягаючы заклікаў да помсты і міжнацыянальнай варажнечы, варта памятаць таксама пра пэрсанальную адказнасьць канкрэтных людзей за канкрэтныя злачынствы, якая ня мае тэрміну даўнасьці. Усе акты гвалту супраць мірнага насельніцтва, кім бы і супраць каго яны не былі накіраваныя і якім б высокімі мэтамі не апраўдваліся, мусяць быць аб’ектыўна дасьледаванымі, і вінаватыя мусяць панесьці, хаця б пасьмяротную і сымбалічную, але адказнасьць.Налібоцкі, Алесь Белы http://nn.by/?c=ar&i=17051
0
Филифион / Ответить
02.07.2015 / 22:01
Кали гэтая миква месьцилася у адпаведным будынку, дык як яна сама напаунялася дажджавою вадою и вадою ад талага сьнега ? Нешта тут цямняць габрэи...
Показать все комментарии/ 12 /
Чтобы оставить комментарий, пожалуйста, активируйте JavaScript в настройках своего браузера