09.09.2015 / 20:39

На раскопках Лаўрышаўскага манастыра знайшлі ўнікальную матрыцу-пячатку XIII стагоддзя 20

Раскопкі на месцы першапачатковага размяшчэння Лаўрышаўскага манастыра. Фота сайта zviazda.by

Пры правядзенні археалагічных раскопак у Навагрудскім раёне (Гродзенская вобласць) знойдзеная рэдкая матрыца-пячатка другой паловы XIII стагоддзя. Археалагічная экспедыцыя праводзілася ў ліпені на месцы першапачатковага размяшчэння Лаўрышаўскага манастыра — аднаго з самых старажытных у Беларусі. 

Як паведаміў БелаПАН гісторык удзельнік экспедыцыі Тэльман Маслюкоў, пры раскопках быў выяўлены невялікі прадмет, які пры палявой апрацоўцы знаходак папярэдне вызначылі як каменны брусок.

Ён быў узяты ў калекцыю для навуковага вывучэння. Пры далейшым даследаванні прафесар Сяргей Рассадзін выявіў, што на тарцы бруска выразаны надпіс. Матрыца-пячатка вырабленая са сланцавага каменю. 

Расшыфроўку надпісу выканала спецыяліст у галіне эпіграфікі Іна Калечыц. Яна вызначыла, што характар надпісу ўласцівы для XII—XIV стагоддзяў.

Надпіс на пячатцы спалучае грэчаскую і старажытнарускую мовы і расшыфраваны як «Святая пустынь».

Сёлета ў маі ў Полацку была знойдзеная пячатка ХІІ стагоддзя, якая належала Ефрасінні Полацкай (але не матрыца, а адбітак). Таму, на думку Калечыц, гэты год у беларускай археалогіі па знаходках можна лічыць і годам пячатак.

Доктар гістарычных навук Сяргей Рассадзін

Доктар гістарычных навук Сяргей Рассадзін у каментарыі БелаПАН нагадаў пра значнасць Лаўрышаўскага манастыра, які пры князю Войшалку быў палітычным цэнтрам нашых зямель.

Пячатак вядома даволі шмат на старажытнарускіх землях, але гэта не самі пячаткі, а адбіткі. «Штэмпеляў, якімі рабіліся адбіткі на свінцы і іншых матэрыялах, практычна не было. І вось у Лаўрышаве матрыца-пячатка знойдзеная. Спецыялісты зараз чытаюць легенду пячаткі, гэта нялёгкая справа. Не толькі на Русі, але і Еўропе Сярэднявечча былі, напэўна, максімум некалькі дзясяткаў матрыц-пячатак. Цяжка прыгадаць, каб нешта падобнае было на Старажытнай Русі, не гаворачы пра тэрыторыю Беларусі», — падкрэсліў Рассадзін.

Знаходку ён назваў каштоўнасцю нацыянальнага маштабу, якая атрымае адпаведнае захаванне. Магчыма, у канцы года пячатка будзе выстаўленая ў Нацыянальным музеі гісторыі.

Раскопкі на месцы першапачатковага размяшчэння Лаўрышаўскага манастыра. Фота сайта novychas.info

Раскопкі ў Лаўрышаве плануецца працягнуць.

«Мы абіраем тэму, помнік, а потым тэма і помнік нас вядуць, вызначаюць наш кірунак. Таму зараз абарваць раскопкі у Лаўрышаве мы проста не маем маральнага права. Мы пакрысе зразумелі сапраўднае значэнне гэтага помніка, хаця яго спрабавалі прынізіць, неяк замаўчаць, паставіць пад сумнеў, але помнік гаворыць сам за сябе, у тым ліку і гэтай знаходкай», — падсумаваў доктар гістарычных навук.

Знаходкі з раскопак на месцы першапачатковага размяшчэння Лаўрышаўскага манастыра. Фота сайта novychas.info

Заснавальнікамі манастыра ў XIII стагоддзі былі Войшалк (сын Міндоўга), вялікі князь Літоўскі ў 1264—1267 гадах, і святы прападобны ігумен Елісей Лаўрышаўскі. У ХІІІ—ХІV стагоддзях манастыр быў летапісным цэнтрам краіны. У 1329 годзе ў манастыры было створанае рукапіснае Лаўрышаўскае Евангелле — помнік беларускага кнігапісання, што зараз знаходзіцца ў Кракаве, у прыватнай бібліятэцы-музеі Чартарыйскіх.

Даследаванні праводзіла археалагічная экспедыцыя, якая складалася з валанцёраў. Раскопкамі кіраваў прафесар кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі факультэта інфармацыйных тэхналогій БДТУ Сяргей Рассадзін. Археалагічныя раскопкі праходзілі пяць гадоў. За гэты час быў знойдзены падмурак манастыра, бытавыя рэчы, кераміка, кафля, манеты, якія дазваляюць датаваць культурны пласт.

0
А. Антановіч / Адказаць
09.09.2015 / 21:10
Шаноўная рэдакцыя ! Так дзе гэтае месца "першапачатковага знаходжаньня Лаўрышскага манастыра"?
0
Филифион / Адказаць
09.09.2015 / 22:00
Заснавальнікамі манастыра ў XIII стагоддзі былі Войшалк (сын Міндоўга), вялікі князь літоўскі ў 1264—1267 гадах, і святы прападобны ігумен Елісей Лаўрышаўскі. ===================== Jak tak ? Adpaviedna aficyjnych, uziatych za etalion, pohliadau, syn Mindouha pavinien byu trymacca pahanstva ! A jon manastyr zasnavau ? Nieparadak.
0
Алена / Адказаць
09.09.2015 / 22:11
А тут можна даведацца пра гэтыя раскопкі больш з Матэрыяла Вольгі Хвоін. http://novychas.info/poviaz_casou/tajamnicy_bjelarusi_douhi_shli/
Паказаць усе каментары/ 20 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру