08.08.2016 / 12:22

Вачыма прыезжага: дзе ў Беларусі галоўны беспарадак 15

Пры ўсёй хвалёнай беларускай любові да парадку, з выкарыстаньнем дзяржаўных моваў у Беларусі пануе суцэльны бардак

Беларусаў постсавецкія суседзі шануюць за любоў да парадку. Нешта ў гэтым, можа, і ёсьць — і нават самі беларусы пачалі апошнім часам пра гэта задумвацца і хто сваім гэтым «орднунгам» кічыцца, хто традыцыйна для беларусаў зь яго нагоды камплексуе.

Ёсьць гэтая любоў ці не, але ёсьць адна сфэра, у якой парадку няма нават блізка і дзе пануе суцэльная замяшаная на абыякавасьці і дрэнным гусьце анархія.

Гэтая сфэра — публічнае выкарыстаньне дзяржаўных моваў, якіх у Беларусі дзьве (у што, вядома, бывае складана паверыць).

У менскім аэрапорце гукавыя абвесткі робяцца па-расейску, па-ангельску й па-беларуску, але зь візуальнай камунікацыі на дзяржаўнай беларускай мове — толькі «Белсаюздрук» і прыватны шапік з кветкамі. І вялікі надпіс «МІНСК» на даху тэрміналу. Усё астатняе, ад указальнікаў да розных інструкцый, — выключна па-расейску і па-ангельску.

Зь менскім чыгуначным вакзалам — наадварот: надпісы на шыльдах і ўказальніках дублююцца на ангельскай і на беларускай мовах.

Прычына, напэўна, проста ў тым, што вакзальнае начальства вырашыла так, а аэрапартовае — гэтак.

А ў выніку — беспарадак.

Назвы крамаў на менскіх вуліцах ці спажывецкая інфармацыя на таварах — у 90% толькі на расейскай мове. Але назвы вуліц на шыльдах — па-беларуску.

У менскім мэтро на адной схеме назвы станцый напісаныя па-беларуску, а вытрымкі з правілаў — ужо па-расейску. Галасавыя абвесткі станцый гучаць па-беларуску, а вось папярэджаньні пра патэнцыйныя небясьпекі — раптам тым жа голасам па-расейску.

Суцэльны, поўны бардак.

Хаця, ганебная лёгіка ўсё ж прасочваецца: там, дзе тычыцца сур'ёзных рэчаў (бясьпекі, грошай), там у Беларусі дакладна не да беларускай мовы.

Тысячу разоў было сказана:

у іншых краінах, дзе ёсьць дзьве і болей дзяржаўных моваў, уся без выключэньня публічная інфармацыя даступная на ўсіх гэтых мовах.

Швайцарыя, Канада, Бэльгія, Каталёнія ў Гішпаніі. Нават у Казахстане, дзе расейская мова мае прыкладна такі ж статус, які яна мела ў Беларусі да спрэчнага «рэфэрэндуму» 1995 г., яна мае важнейшы статус, чым беларуская ў цяперашняй Беларусі.

І толькі ў Беларусі з мовамі такая ганьба.

Выкарыстаньне розных моваў на шыльдах у Нацыянальнай Бібліятэцы: ніякай сыстэмы

Нацыянальная Бібліятэка: чамусьці дзьве аднолькавыя шыльды на расейскай мове. Чаму б не зрабіць адну на беларускай?

Выкарыстаньне розных моваў на шыльдах у Нацыянальнай Бібліятэцы: ніякай сыстэмы

Падобнае, дарэчы, і з лацінкай.

Па закону беларускія геаграфічныя назвы на ўсіх замежных мовах, што выкарыстоўваюць лацінскі альфабэт, трэба пісаць толькі ў адзін спосаб: паводле афіцыйнай, зацьверджанай некалькімі міністэрствамі і профільнымі дзяржаўнымі камітэтамі «Інструкцыі па трансьлітарацыі геаграфічных назваў Рэспублікі Беларусь літарамі лацінскага альфабэту».

Менавіта згодна з гэтым афіцыйным стандартам пішуцца станцыі мэтро і назвы вуліцаў у Менску. Але варта толькі залезьці ў беларускі інтэрнэт, і тут мы на афіцыйных сайтах (!) гарадоў і раёнаў, на сайтах дзяржаўных (!) замежнамоўных СМІ амаль паўсюль бачым нейкія незразумелыя словы замест прадпісаных законам Hrodna, Viciebsk ці Mahiliou.

Гэты стан рэчаў пакідае вельмі дрэннае ўражаньне ў замежнікаў і як нішто дэманструе, наколькі беларусы не паважаюць саміх сябе і сваю ўласную мову — мову, якой больш ні ў каго няма.

У сёлетні прыезд у Беларусь я нават наўмысьне, насуперак 15-гадовай звычцы, вырашыў карыстацца ў камунікаваньні з афіцыянтамі й прадаўцамі расейскаю моваю.

У выніку ў мяне часам было адчуваньне таго, што я нікуды не выязджаў з Расеі.

Прысутнасьць беларускай мовы на вуліцах Менску — прыкладна як прысутнасьць экзатычнай мовы комі на вуліцах зрусіфікаванага Сыктыўкару і, здаецца, меншае, чым прысутнасьць татарскай мовы на вуліцах Казані.

У невялікай заходнебеларускай Бярозе-Картускай, дзе я часам бываю, сытуацыя яшчэ горшая.

Я зараз скажу крамольную рэч, але я ня супраць, каб шыльды з назвамі вуліц ці назвы станцый на схеме менскай падземкі былі на дзьвюх мовах: беларускай і расейскай. Але каб пры гэтым усе беларускія рэстараны былі абавязаныя мець дзьвюхмоўнае мэню, на ўсіх таварах прысутнічала паўнавартасная беларускамоўная маркіроўка, а мабільны апэратар пры жаданьні кліента мог бы даць для запаўненьня дамову на беларускай, а ня толькі расейскай, мове.

Нічога складанага ў тым, каб увесьці такое правіла, не было б: дастаткова проста зрабіць доўгі пераходны пэрыяд, скажам, у два ці тры гады.

Шыльды на вуліцах і ўпакоўка тавараў усё роўна абнаўляюцца, мэню ці правілы пажарнай бясьпекі ўсё роўна друкуюцца наноў, так што дадатковых выдаткаў было б няшмат.

Але самапавага — яна гэтага ў любым выпадку была б вартая.

Хочаш падзяліцца важнай інфармацыяй ананімна і канфідэнцыйна?

Алесь Чайчыц

0
Inhvar / Адказаць
08.08.2016 / 13:03
Хаця, ганебная лёгіка ўсё ж прасочваецца: там, дзе тычыцца сур'ёзных рэчаў (бясьпекі, грошай), там у Беларусі дакладна не да беларускай мовы...ды яшчэ якая ганебная! ў што тычыцца сур'ёзных рэчаў толькi на акупанцкай. Фармацыя,мэдыцына,навука,ЖКХ,банкаўскія аперацыi,нават не МНС а МЧС называецца. Няма нам(грамадзянам) апраўданьня,няма.
0
Правда / Адказаць
08.08.2016 / 13:09
Приезжий на это как раз-таки внимание обращать не будет. Для него важнее удобство, а не борьба за язык.
0
Inhvar / Адказаць
08.08.2016 / 13:13
А яшчэ асабiста для мяне,вельмi ганебна выглядае тое..што на могiлках на помнiках па ўсёй РБ,надпiсы выключна на расейскай. Нават пасьля сьмерцi беларус ляжыць пад "расейскай мовай" Што мы можам зрабiць? Працэс незваротны.
Паказаць усе каментары/ 15 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру