06.05.2017 / 12:49

Глыбоцкія журналісты добраўпарадкавалі магілу Тарквінія Буйніцкага — бацькі заснавальніка беларускага тэатра ФОТАФАКТ 26

Магілу Буйніцкіх раней можна было знайсці толькі выпадкова, ці, калі шукаць яе мэтанакіравана

Вёска Вострава — не тое, што востраў пасярод ракі ці возера, але востраў у нетрах Галубіцкай пушчы. Вольнае ад лесу месца. Востраў. Тут некалі быў адзін з маёнткаў роду Буйніцкіх, ад якога сёння засталіся, хіба, рэшткі парка. На мясцовых могілках пахаваны ўладальнік маёнтка Тарквіній -Тэафіл Зыгфрыдаў-Гіяцынтаў Буйніцкі (1824—1896). Так, гэта бацька Ігната Тарквіньевіча Буйніцкага, заснавальніка беларускага прафесійнага тэатру.

Некалькі разоў, штовесну, нашыя глыбоцкія журналісты парываліся прыехаць у Вострава і прывесці ў належны стан магілу Тарквінія Буйніцкага, зладзіць талаку. Ды ўсё неяк не складвалася, то ў апошні момант кіроўца вырашыў не рызыкаваць, бо тэхагляд не прайшоў, іншым разам — непагадзь, а вось у мінулую пятніцу усё склалася, нарэшце, на выдатна!

Маці Ігната Буйніцкага — Клатыльда з Гласкаў — памерла досыць рана. Тарквіній Буйніцкі адышоў у лепшы свет у 1896 годзе. Праўдападобна, праз год, ці крыху пазней быў пастаўлены помнік — вялікі гранітны крыж. Яго другая жонка Вера Буйніцкая (з Янковічаў) памерла ў 1920 годзе і пахаваная побач. Імя Тарквінія Буйніцкага на помніку выгравіравана ідэальна, нібы надпіс, кажучы сучаснай мовай, зроблены плотарам. То бок яго рабілі ў майстэрні ў гарызантальным становішчы. А вось імя Веры Буйніцкай ўжо дапісвалі па месцу пахавання, майстру цяпер было цяжкавата рабіць надпіс у вертыкальным становішчы, таму і літары не ідэальныя. Праўда, гэта заўважна, калі ўжо прыдзірліва ўглядацца ў надпісы.

Глыбоцкая талака

Магілу Тарквінія і Веры Буйніцкіх, пад час навуковай экспедыцыі, адшукалі 27 жніўня 2013 года Алег Куржалаў, Ігар Куржалаў і Вольга Гінько, настаўніца беларускай мовы і літаратуры, якая шмат зрабіла для стварэння музея Ігната Буйніцкага пры Празароцкай СШ.

Пахаванне Буйніцкіх знаходзіцца ў старой частцы востраўскіх могілак. Таму, гэтая частка могілак, у адрозненне ад пахаванняў апошніх дзесяцігоддзяў, знаходзіцца ў запушчаным стане. Сярод векавых соснаў у два абдымы — надмагільныя помнікі, руіны каплічкі — у густым «падлеску» з зараснікаў рознага кустоўя, якое ў некаторых месцах амаль непраходнае яшчэ і з-за бураломаў і складанасцяў рэльефу (ямы, яры).

Надпісы на помніку

Нам пашанцавала, што на гэтым 10-метровым адрэзку — ад помніка да галоўнай дарожкі праз могілкі — не патрапілі вялікія дрэвы, а толькі густое кустоўе. Для 5 чалавек — той працы было гадзіны на паўтары. Шкадавалі, што не здагадаліся ўзяць з сабой шматгадовых кветак і пасадзіць ля помніка. Пасадзілі пралескі.

Цяпер помнік Буйніцкім добра бачны з цэнтральнай дарожкі праз могілкі.

У нас, на месцы, працы ўзнікла дыскусія: «Чаму ва ўсіх даведніках імя па бацьку ў Ігната Буйніцкага — Цярэнцьевіч, калі ён сам, уласнаручна, падпісваўся — Тарквіньевіч?» Аўтар прапанаваў сваю версію.

Ёсць такія жаночыя імёны Яніна і Ядзвіга. Для Беларусі — абсалютна прымальныя. Варта якой Яніне ці Ядзвізе выйсці замуж, ды яшчэ за рускага, і паехаць жыць у Расею, то там пачынаюць цвяліць: Я — Ніна, Я — Дзвіга! Ну й мяняюць дзеўкі імёны, была Яніна — стала Ніна. Ці, неяк, аднойчы, ужо не ў Расеі, а ў Глыбокім(!!!)са здзіўленнем даведваюся, што ў маёй добрай знаёмай, аказваецца, імя па бацьку не Вітальеўна, а — Вітольдаўна. Прыйшлося з гэтай спадарыняй праводзіць «маральна-выхаваўчую» працу, і нагадаць пра Вітаўта (Вітольда) Вялікага, што такіх імёнаў па бацьку нельга цурацца, а толькі ганарыцца…

Трупа Ігната Буйніцкага двойчы гастралявала ў Пецярбургу… Цярэнцьевіч — больш прымальна для рускага вуха? Сцэнічны варыянт? Можа мая версія і абсурдная, але ж мусіць быць хоць нейкае і ўцямнае тлумачэнне! Бо гэтае пытанне будзе задавацца заўсёды.

Фрагмент уласнаручнага тэксту, дзе сам Ігнат Буйніцкі падпісваецца Тарквіньевічам. Дарэчы, каталік І. Буйніцкі, як вынікае, з тэксту (і не толькі гэтага), дапамагаў праваслаўным будаваць царкву ў Празароках

Беларускамоўныя надпісы на помніках

Фрагмент колішняга парка на сядзібе ў Востраве. Старыя ліпы памятаюць Буйніцкіх.

Уладзімір Скрабатун, Глыбокае

13
Раман / Адказаць
06.05.2017 / 13:32
Добрая справа, дзякуй ім. 
8
Джон Жарптушкін / Адказаць
06.05.2017 / 14:03
А чаму Максім Нэафіт Буйніцкі ня ўзяў удзелу?
7
Косьцік Крулеўскі / Адказаць
06.05.2017 / 14:51
Джон Жарптушкін, бо ён з Бабруйска, а не з Глыбокага.
Паказаць усе каментары/ 26 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру