13.11.2017 / 22:17

У Польшчы хочуць перайменаваць вуліцу Браніслава Тарашкевіча 87

Ахвяра НКВД можа стаць і ахвярай «дэкамунізацыі», піша Алесь Чайчыц.

У Бельску-Падляскім могуць перайменаваць вуліцу Браніслава Тарашкевіча, знакамітага беларускага лінгвіста і палітыка, аўтара першай граматыкі беларускай мовы, дэпутата польскага Сойма ў дваццатыя гады, закатаванага савецкім НКВД ў 1938 годзе.

Як піша Gazeta Wyborcza, польскі Інстытут Нацыянальнай Памяці прапаноўвае перайменаваць гэтую вуліцу ў рамках працэсу «дэкамунізацыі» ў Падляскім ваяводзтве.

Абсурд: у сучаснай Беларусі рэпрэсаваны незалежнік Тарашкевіч і названая ў ягоны гонар «тарашкевіца» — наадварот, сымбалі антысавецкасьці.

У гонар Тарашкевіча таксама названы беларускі ліцэй у Бельску-Падляскім. Ці прымусяць яго таксама перайменавацца?

Тарашкевіч, масон і сацыяліст, у выніку складанай палітычнай эвалюцыі стаў адным зь лідараў Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамады і сябрам прасавецкай КПЗБ. Інстытут Нацыянальнай Памяці, магчыма, ня памятае, што прычынай палітычнай эвалюцыі Тарашкевіча была шматгадовая дыскрымінацыя беларусаў у Заходняй Беларусі. Тарашкевіч быў арыштаваны палякамі спачатку ў 1927 і другі раз у 1931 гадах, і ў 1933 годзе абменены з Францішкам Аляхновічам у рамках абмену палітычнымі вязьнямі між Польшчай і СССР. У 1937 годзе ён быў арыштаваны ўжо ў СССР, разам з усімі паплечнікамі па заходнебеларускім нацыянальным руху, і забіты.

Для беларусаў Тарашкевіч — важная гістарычная асоба, інтэлектуал і сымбаль змаганьня за свае нацыянальныя правы.

А канфлікты вакол гісторыі — гэта наша супольная ўсходнеэўрапейская бяда.

Войны на Балканах, анэксія Крыма і вайна на Данбасе, вугорскія пагрозы Ўкраіне з-за закону аб адукацыі — усё гэта сымптомы той жа самай хваробы. Беларусы ад гэтай хваробы, на жаль, таксама не свабодныя. Сярод іх таксама ёсьць наіўныя людзі, якія заклікаюць да перадзелу межаў. Праўда, у Беларусі гэта робяць адзінкавыя маргінальныя паўвар’яты, а не буйныя палітыкі ці рэспэктабэльныя грамадзкія дзеячы.

Прыкра назіраць, як пасьпяховая эўрапейская Польшча у пытаньнях гістарычнай памяці ўстае на чатыры нагі. Хаця памятайма, што ня ўсе палякі стаяць за гэтай палітыкай.

Удвая прыкра, што ў Польшчы робяцца шкодныя інфантыльныя жэсты ў той самы час, калі гэта больш за ўсё выгадна агрэсіўнай пуцінскай Расеі.

Аднойчы ўсе мы — палякі, беларусы, вугорцы, расейцы, літоўцы, сэрбы — гэтымі дзіцячымі нацыяналістычнымі хваробамі, нарэшце, перахварэем. Хутчэй бы ўжо гэты час прыйшоў.

А пакуль заклікаю беларускую грамадзкасьць у Польшчы не пакідаць сытуацыю па-за ўвагаю. Мабілізуйце беларускую амбасаду, рабіце нешта, каб абараніць імя Браніслава Тарашкевіча.

Алесь Чайчыц

72
Гугль Вяйшнорыі / Адказаць
13.11.2017 / 22:27
Я што, павінен змагацца і за БЕЛСАТ, і за помнікі ў Швайцарыі, і за вуліцы ў Бельску-Падляскім? 
65
абсюрд а ля рэспектабль / Адказаць
13.11.2017 / 22:32
Улицы переиминовывают в Польше, а диавол - Россия.
4
Анатоль Сідарэвіч / Адказаць
13.11.2017 / 22:50
Тарашкевіч быў памяркоўны паланафіл: гэта значыць, што ён, не здраджваючы прынцыпу незалежнасці Беларусі, хацеў дасягнуць беларуска-польскага паразумення (у 1918 -- 1920 гг. -- прызнання незалежнасці БНР з боку Польшчы, усталявання добрасуседскіх адносін; пасля Рыжскага пакту (пакту Леніна-Пілсудскага, як яго называюць некаторыя польскія нацыяналісты) -- стварэння ў Польскай Рэспубліцы беларускага П'емонту: шырокага самакіравання, калі не аўтаноміі для Заходняй Беларусі, беларускага школьніцтва, справядлівага вырашэння зямельнага пытання). Яму цяжка было парваць адносіны з многімі польскімі дзеячамі, бо з аднымі ён разам вучыўся, з другімі ўваходзіў у адну арганізацыю да І сусветнай вайны, з трэцімі -- у масонскую ложу пасля рэвалюцыі. Ён доўга верыў абяцанкам. Ён паверыў абяцанкам нават генерала Сікорскага і ўгаварыў Беларускі пасольскі клуб (а таксама і ўкраінскі) галасаваць за яго кандыдатуру на пасаду прэм'ера. Ды вось бяда: польская нацыянальная, сацыяльная, аграрная, культурна-асветная палітыка зрабіла з Тарашкевіча камуніста, радыкала. І ня дзіва. Яшчэ ў 1919-м Луцкевіч пісаў, што палякі сваёй палітыкай бальшавізуюць беларусаў. Драматычная гісторыя заходнебелаускага камунізму яшчэ чакае сваіх даследчыкаў. Валянцін Таўлай, Алесь Салагуб, Міхась Машара, Міхась Васілёк, Максім Танк -- доўга можна лічыць пісьменнікаў-камуністаў... Калі палякі мелі за ворагаў каталіцкіх святароў Гадлеўскага, Станкевіча, Германовіча, Неманцэвіча, Цікоту, Абрантовіча, Стаповіча ды іншых, чаму ворагам іхняй дзяржавы не мусіў стаць Тарашкевіч?

Паказаць усе каментары/ 87 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру