16.05.2019 / 23:32

Вышел из печати новый том собрания сочинений белорусского историка Николая Улащика 1

Выданне спадчыны Мікалая Улашчыка, які займае пачэснае месца сярод беларускіх гісторыкаў XX стагоддзя, вядзецца ўжо шмат гадоў. Першы том яго збору твораў выйшаў у 2017 г., і вось, нарэшце, можна патрымаць у руках другую, не менш паважную, з увагі на яе памеры і змест, частку.

Мікалай Улашчык быў адным з нямногіх навукоўцаў, чые інтарэсы не абмяжоўваліся адной тэмай ці перыядам, але ахоплівалі ўсю гісторыю Беларусі.

Адзін з тых, хто выжыў з першай плеяды беларускіх гісторыкаў эпохі Адраджэння, прайшоўшы сталінскія лагеры, ён знайшоў у сабе сілы, каб працягваць навуковую дзейнасць. Ён займаўся і беларуска-літоўскімі летапісамі, і выданнем крыніц, і гісторыяй беларускай вёскі.

У новым томе збору твораў — пераважна працы па сацыяльна-эканамічнай гісторыі. Акрамя грунтоўнага даследавання «Перадумовы сялянскай рэформы 1861 г. у Літве і Заходняй Беларусі» і вядомага сярод гісторыкаў і этнолагаў нарыса пра родную вёску Віцкаўшчыну, том уключае шмат артыкулаў і рэцэнзій на гістарычныя тэмы.

Мікалай Улашчык быў не толькі вельмі пладавітым аўтарам, але і па тых часах надзвычай адважным.

Не маючы магчымасці вярнуцца на радзіму, дзе яго баяліся і не хацелі бачыць як «нацыяналіста», ды працуючы ў Маскве, ён бязлітасна высмейваў афіцыёзную беларускую навуку, якая займалася рэпрадукцыяй расійскацэнтрычных міфаў з імперскіх часоў.

Нават маючы за плячыма чатыры арышты і гады лагераў, ён, тым не менш, не прапускаў прац, дзе беларусы паказваліся несамастойным народам, а іх гісторыя разглядалася выключна ў кантэксце імкнення да ўз’яднання з рускім народам. «Кожная старонка рукапісу выклікае раздражненне сваім фальшам» — так сканчаецца ягоная рэцэнзія на кнігу пра Беларусь у складзе ВКЛ, якая каля дваццаці гадоў рыхтавалася ў Інстытуце гісторыі АН БССР ды так і не пабачыла свет.

Знакамітая «Віцкаўшчына», першае выданне якой выйшла ў 1989 г. пад назвай «Была такая вёска» ў выдавецтве «Мастацкая літаратура», нязменна карыстаецца папулярнасцю як лёгкае і займальнае, але ў той жа час і сур’ёзнае чытво пра паўсядзённасць беларускай вёскі канца XIX — пачатку XX ст.

Вёска Улашчыка зусім не адпавядала вобразу той забітай вёскі, які малявалі савецкія гісторыкі: пасля адмены прыгону сяляне там багацелі, будаваліся, куплялі тэхнічныя навінкі, насілі боты, а не лапці, чыталі часопісы ды нават не здагадваліся, што іх чакае ў недалёкай будучыні.

У дадзеным томе праца друкуецца ў арыгінальным варыянце, які істотна адрозніваецца ад першага выдання, без апрацоўкі і скарачэння.

Другі том збору прац налічвае 1280 cтаронак у цвёрдай вокладцы, мае геаграфічны ды іменны паказальнікі.

Інфармацыю пра тое, як набыць кнігу, можна знайсці на сайце Arche.

* * *

Николай Улащик (1 февраля 1906, д. Вицковщина, Койдановская волость, Минский уезд (ныне Дзержинский район, Минская область) - 14 ноября 1986, Москва) - белорусский историк, археограф, этнограф, краевед, литератор.

Доктор исторических наук (1964). Автор научных работ по истории ВКЛ, по проблемам летописания, источниковедения и археографии.

Родился в деревне Вицковщина, недалеко от Минска, в семье зажиточного крестьянина.

Учился на социально-историческом отделении педагогического факультета Белорусского государственного университета. Принимал активное участие в национальном жизни Минска, с 1924 года начал публиковаться. В 1929 году закончил университет.

В 1930 году на военных сборах Николая арестовали в связи с делом так называемого Союза освобождения Беларуси, но фактически за его работу в области белорусского краеведения.

После суда был сослан в Вятскую область. Потом был еще дважды репрессирован, окончательно был освобожден из лагерей 25 марта 1955 года.

После лагерей Улащик не имел возможности вернуться в Беларусь, поэтому после долгих переездов осел в Москве. Работал в Московском университете, а потом с 1955 года в Институте истории СССР Академии наук СССР.

Доктор исторических наук, автор научных работ по истории Беларуси времен ВКЛ, по проблемам летописания, источниковедения и археографии.

В своих работах Улащик активно противостоял шовинистическом российской и польской концепциям белорусской истории, доказывая самостоятельность Беларуси как исторического субъекта.

Похоронен на Чижовском кладбище в Минске.

0
Фасон Брыля / Ответить
13.05.2019 / 10:40
Добрая навіна. Збіраем грошы -- гэта з тых кніг, якія павінны быць у хаце, калі ты аматар альбо выкладчык гісторыі.
P.S. Прыкол журналістаў -- "вядомы гісторык Улашчык". Гэта ўсё роўна, што напісаць "вядомы Бог Іісус Хрыстос", альбо "вядомы прэзідэнт Беларусі".
Чтобы оставить комментарий, пожалуйста, активируйте JavaScript в настройках своего браузера