30.08.2019 / 16:08

10 фактаў пра помнік князю Гедыміну ў Лідзе 10

7 верасня ў Лідзе адбудзецца маштабны фестываль Lidbeer-2019, а разам з ім — доўгачаканае адкрыццё помніка князю Гедыміну. Ніжэй — 10 фактаў, што распавядаюць, як і дзякуючы каму гэта сталася магчымым.

Факт першы

У кастрычніку 2017 года Лідскі райвыканкам абвясціў конкурс на найлепшы эскіз скульптуры «Заснавальнік замка — князь Гедымін». Удзельнічалі 28 работ. У лютым 2018-га пасля падліку галасоў перамог эскіз скульптараў Вольгі Нячай і Сяргея Аганава.

Вольга Нячай — мастачка, скульптарка, дызайнерка, магістарка мастацтвазнаўства. Працуе ў галіне манументальнай скульптуры, анімалістыкі, дробнай пластыкі, дэкаратыўнага мастацтва, жывапісу і дызайну. У сваёй творчасці апявае прыгажосць коней. Нарадзілася ў Мінску ў 1985 годзе.

Сяргей Аганаў — мастак, скульптар. Працуе ў жанры традыцыйнай скульптуры з выкарыстаннем керамікі, бронзы, каменя, дрэва. Нарадзіўся ў Лідзе ў 1974 годзе. Сярод яго самых вядомых работ — скульптура «Войт» у Мінску, прысвечаная атрыманню горадам магдэбургскага права, скульптура княгіні Анастасіі Слуцкай у Слуцку, помнік Давыду Гарадзенскаму ў Гродне.

Факт другі

Помнік паказвае князя Гедыміна ў дасканалых рыцарскіх даспехах, але без шлема. Князь у раскошных шатах з доўгім шлейфам едзе на кані — відавочна, гэта ўрачысты ўваход валадара ў свой замак. На галаве князя карона: Гедымін, як і Міндоўг, называў сябе каралём. 

Сяргей Аганаў запэўнівае, што пры ўсёй мастацкай абагульненасці вобраза Гедыміна ў дадзенай трактоўцы ягонае аблічча адпавядае гістарычнай праўдзе. Гэтаму паспрыялі шматлікія кансультацыі.

Аўтары ўлічылі парады спецыялістаў па палітычнай гісторыі Вялікага княства, матэрыяльнай культуры і мастацтве таго часу. Не абышлі ўвагай нават пароду каня, на якім сядзіць князь. Былі спрэчкі і па тым, як правільна пісаць яго імя. Адпаведна, матэрыялы, якія зацвярджала кіраўніцтва Лідчыны, стала вынікам сумеснай працы мастакоў, архітэктара, навукоўцаў.

Факт трэці

У ліпені 2018-га эскіз помніка князю Гедыміну прайшоў усе этапы ўзгадненняў: і ў Адміністрацыі прэзідэнта, і на пасяджэнні Рэспубліканскай мастацка-манументальнай рады.

Факт чацвёрты

У верасні 2018-га Сяргей Аганаў і Вольга Нячай пачалі выраб дэталёвай рабочай мадэлі помніка ў маштабе 1:4. На аснове гэтай мадэлі скульптурны камбінат адліваў бронзавы помнік.

Паралельна вялася праца па напісанні праектна-каштарыснай дакументацыі па падрыхтоўцы пляцоўкі, дзе непасрэдна планавалася паставіць помнік, прадумвалася светлавое рашэнне.

Пастамент для помніка распрацаваў знакамiты беларускi архiтэктар Сяргей Багласаў, а кансультантам па гістарычнай дакладнасці і адпаведнасці ўсіх элементаў помніка стаў Мікалай Плавінскі.

Факт пяты

Помнік ствараўся за кошт пазабюджэтных і спонсарскіх сродкаў. Асноўным спонсарам стала прадпрыемства з замежным капіталам «Белтэкс Оптык», якое працуе ў Лідзе. 

Рухавікамі працэсу стварэння і ўсталёўкі помніка Гедыміну сталі Лідскі райвыканкам, архітэктар Сяргей Багласаў, скульптары Сяргей Аганаў і Вольга Нячай, гісторык Мікалай Плавінскі.

Факт шосты

Агульнае рашэнне навукоўцаў, скульптараў і кіраўніцтва Ліды — што падрабязна распісваць тытул князя на помніку не мае сэнсу. Гедымін — ужо само па сабе брэнд беларускай гісторыі. Былі спрэчкі па напісанні: Гедзімін ці Гедымін.

Рэспубліканская мастацка-манументальная рада зацвердзіла на помніку надпіс «Гедымін», звыклы для большасці беларусаў.

Факт сёмы

Акрамя імя князя на помніку змешчаныя «Калюмны» — старажытны герб усяго роду Гедымінавічаў, адзін з галоўных сімвалаў Вялікага Княства Літоўскага. У чырвоным полі тры белыя слупы, злучаныя ўнізе. Падобны герб сустракаўся на манетах ВКЛ, а таксама з гэтым сімвалам на сцягах літоўскія харугвы змагаліся пад Грунвальдам.

Цікава, што ў сёлета ў лютым у Гродне на раскопках у Старым замку археолагі знайшлі цагліну з «Калюмнамі». Цагліна датуецца канцом 14 стагоддзя — часам, калі замак у Гродне перабудоўваў Вітаўт.

Факт восьмы

Восенню 2018 года дызайнер Макс Пякарскі намаляваў для Symbal.by аўтарскі прынт «Вялікі Гедымін». 

На сайце Symbal.by і ў краме на пр-це Машэрава, 18 можна набыць гэтую цішотку ды новую серыю сувенірнай прадукцыі з выявамі элементаў скульптурнай кампазіцыі ў Лідзе.

Мерч Гедыміна будзе прадстаўлены на кірмашы рамеснікаў на фестывалі Lidbeer-2019 7 верасня. Акрамя гэтага ў межах фэсту Symbal.by плануе арганізаваць фотазону, прысвечаную Гедыміну, і аўтограф-сесію з аўтарамі помніка Вольгай Нячай і Сяргеем Аганавым, дзе вы зможаце атрымаць адказы на ўсе пытанні да вядомых скульптараў.

Шэрыя і чорныя цішоткі «Гедымін»

Тэкстыльныя торбы «Гедымін»

Драўляныя магніты «Гедымін» сіняга і пясчанага колераў

Кубкі «Гедымін»

Круглыя значкі і магніты «Гедымін»

Факт дзявяты

У 2017 годзе ў Лідзе на будынку, размешчаным недалёка ад замка, з’явілася графіці з выявай князя Гедыміна. Яго аўтар — мясцовы мастак Сяргей Русак.

Мурал знаходзіцца на сцяне шматфункцыянальнага гандлёвага комплекса на бульвары Гедыміна.

Факт дзясяты

Помнік Гедыміну ўсталявалі ў скверы на скрыжаванні вуліц Грунвальдскай і Замкавай каля паўночнай сцяны Лідскага замка 12 жніўня 2019 года. Замкавы мур за плячамі князя надае яго постаці яшчэ большую значнасць.

З 30 жніўня ў Лідскім гісторыка-мастацкім музеі (вул. Перамогі, 37а) працуе выстава скульптур Вольгі Нячай і Сяргея Аганава «Спадарожнікі».

1
Беларус з-за мяжы / Адказаць
30.08.2019 / 16:30
Отличная новость!!!
Посочувствуем черносотенцам - им сейчас дурно
3
Юзік Крулеўскі / Адказаць
30.08.2019 / 16:45
Рады за горад Ліду! Здавалася б, існуе антыбеларускі рэжым, наперадзе -- толькі безнадзейнасць. І ў гэты ж час, пры гэтай уладзе ставяцца помнікі Сапегу ў Слоніме і Лепелі, Альгерду ў Віцебску, Усяславу Чарадзею ў Полацку, адбудаваны з нуля 2 храмы ў стылі віленскага барока ў Віцебску, на чарзе -- трэці храм. Хоць спакваля паўстаюць з нябыту нашы замкі...

Ды што там казаць! Хто б падумаў, што ў Глыбокім паставяць помнікі В. Ластоўскамі і ваяводзе Язэпу Корсаку. Апошні і Смаленск адваёўваў, і на Маскву хадзіў. Мне ў 2012-м наш ідэёлаг сказаў: "Вось бачыш! Усё што ты прасіў, пісаў нам, аб чым марыў -- усё ўжо стаіць і пры гэтай уладзе!" І Пагоню Віцебская вобласць сабе вярнула! Лукашэнка зацьвердзіў. На ўсіх святах у Глыбокім -- лунае зялёны сцяг з Пагоняй. І, ўсё ж! А дзе беларускія школы?
2
Фокс / Адказаць
30.08.2019 / 17:50
5 факт хочу дополнить: на памятник собирали деньги с людей путем субботника на предприятиях, на моём субботник проходил 2 раза. Но потом на Белтекс Оптик решили оплатить памятник полностью и приклеить к постаменту табличку с информацией о том, что памятник оплачен полностью на их средства. Деньги, которые собрали работники предприятий и другие, пошли не на памятник, а просто поступили в районный бюджет... Так и живём...
Паказаць усе каментары/ 10 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру