09.12.2019 / 12:55

«Імкнуся мець мільён даляраў, каб пісаць п’есы ў доміку на Кіпры». Віталь Каралёў расказвае пра свой шлях з міліцыянта ў драматургі  6

За штодзённымі справамі і клопатамі не ўсе аматары тэатра заўважылі, што на небасхіле беларускай драматургіі заззяла новая зорка — Віталь Каралёў.

Яго п’есы перамагаюць на фестывалях і конкурсах, іх ставяць і ў Беларусі, і за яе межамі, а самаму Віталю тэатральныя крытыкі прадказваюць будучыню культавага драматурга.

«Наша Ніва» сустрэлася з Віталём Каралёвым, каб ад яго самога даведацца, што ж такога культавага ў п’есах 36-гадовага мінчука, які вучыўся на гісторыка і археолага, працаваў у міліцыі і крэатыўным агенцтве, а знайшоў сябе ў драматургіі.

Участковыя — гэта адзіныя людзі ў сістэме МУС, якіх шкада

Сваю першую п’есу «Участковыя. Пераадольнае супрацьдзеянне» Віталь напісаў у 2014 годзе, калі яшчэ працаваў у дзяжурнай частцы МУС.

«Па адукацыі я гісторык. Вывучаў гісторыю спачатку ў Ліцэі БДУ, пасля ва ўніверсітэце. Гісторыя мяне не так цікавала, як археалогія, настаўнікам быць я не хацеў, а вось корпацца ў зямлі, знаходзіць артэфакты, супастаўляць факты і рабіць высновы ну вельмі хацелася. Але каб быць археолагам у нас, у Беларусі, трэба скончыць аспірантуру.

І вось я прыйшоў да самага знакамітага беларускага археолага таго часу Георгія Штыхава. Ён тады мне сказаў: «Археолагам вы станеце, а вось багатым не будзеце ніколі». Глянуў я на яго пінжак, якому гадоў 20, не менш, і вырашыў, што археолагам я быць не хачу.

А паколькі ва ўніверы была ваенная кафедра, вырашыў пайсці ў сілавыя структуры», — распавядае Віталь Каралёў.

Віталь расказвае, што калі ішоў працаваць у міліцыю, то яму вельмі хацелася зрабіць свет больш справядлівым.

«Сапраўды. Але вельмі хутка расчараваўся ў сістэме. Наогул, тэма адносін чалавека і сістэмы будзе пасля не аднойчы ўздымацца ў маіх п’есах. Я не быў участковым, не быў даішнікам, я працаваў у дзяжурнай частцы, адказваў на званкі. Сядзеў на форумах участковых. І адтуль даведваўся такія трэшовыя рэчы, што ў пэўны момант зразумеў, што хачу напісаць пра гэта», — кажа Віталь Каралёў.

Сюжэт п’есы «Участковыя» распавядае пра двух участковых міліцыянераў: інтэлігентнага старшага лейтэнанта Сяргея і праставатага лейтэнанта Васю. Ім перадаюць па рацыі, што жыхары элітнай новабудоўлі пачулі ў адной з кватэр стрэл. Там жывуць трое: бацька-прадпрымальнік, маці-акторка і іх 15-гадовы нямы сын-інвалід. Падзеі ў п'есе развіваюцца так, што ставяць герояў перад выбарам: застацца чалавекам ці выканаць абавязак. 

«Канечне, у п’есе ўсё гіпербалізавана, але я раіўся з сапраўднымі міліцыянерамі, і яны расказвалі, што я быў максімальна праўдзівы ў апісанні характараў і сітуацый.

«Участковыя — гэта адзіныя людзі ў сістэме МУС, якіх мне сапраўды шкада. Сярод участковых сустракаюцца вельмі разумныя, начытаныя людзі, людзі цікавыя. Але сістэма, у якой яны знаходзяцца, ставіцца да іх не па-чалавечы», — расказвае Віталь Каралёў.

Першая п’еса Каралёва адразу трапіла ў міжнародны тэатральны форум «ТэАрт».

«Мне было тады 29 гадоў. І я вырашыў, што трэба мяняць сваё жыццё. Калі ты не можаш існаваць унутры сістэмы, у якой табе некамфортна, то трэба выбіраць іншы шлях. І я вырашыў пайсці ў рэкламу», — дзеліцца Віталь Каралёў.

Пасля ў Віталя Каралёва быў нават пэўны перыяд у жыцці, калі ён з’ехаў жыць у Іспанію.

«Я пажыў там месяцы тры, дамаўляўся з жонкай, што яна пераедзе да мяне, але яна перадумала і вырашыла разысціся. Трэба было прымаць рашэнне: пачынаць новае жыццё ў Іспаніі ці тут. І я вырашыў вярнуцца», — кажа Віталь.

Ці канкрэтна тады Віталь усвядоміў, што для яго галоўнае свабода, ён дакладна не ведае. Але і ў жыцці, і ў творчасці Віталь імкнецца арыентавацца ў першую чаргу на свае жаданні.

«Опіум» не пра ўкраінскі канфлікт, а пра рэакцыю беларусаў на яго

«Калі я пісаў п’есу «Опіум», я быў упэўнены, што яе наогул не паставяць. Але я хацеў яе напісаць. Пісаў я «Опіум» у пачатку 2015 года, калі ўкраінскі канфлікт балеў усім. Пачалі забіваць адзін аднаго людзі, якія яшчэ ўчора лічыліся «братамі навек». І маўчаць пра гэта я не мог. Але мне быў цікавы не сам канфлікт, я пісаў пра рэакцыю на яго беларусаў, пра тое, як людзі не ведаюць абсалютна ніякіх фактаў, але выказваць сваё меркаванне і нават адстойваюць яго. Гэта гісторыя адбываецца ўнутры адной сям’і», — расказвае Віталь Каралёў.

П’еса «Опіум» стала адметнай у тэатральным жыцці Беларусі яшчэ тым, што гэта была першая п’еса, грошы на пастаноўку якой цалкам сабралі падчас краўдфандынгавай кампаніі.

Пасля пастаноўкі п’есу нават пачалі параўноўваць з Купалавым «Раскіданым гняздом».

«Я ўпэўнены, што паняцця «неактуальная п’еса» проста не існуе. Калі аўтар ведае, пра што піша, калі ён разумее сваіх герояў, то абсалютна не важна, у якую эпоху ці лакацыю аўтар змесціць сваіх герояў, іх перажыванні будуць зразумелыя гледачу. Паверце, людзі не моцна змяніліся за апошнія 25 000 гадоў, і тое, што балела стагоддзі таму, выклікае цікавасць і цяпер. І яшчэ я ўпэўнены, што аўтару зусім не трэба разбірацца ў тым, што цяпер модна, актуальна, запатрабавана. Трэба проста быць праўдзівым у тым, што ты робіш», — расказвае Віталь Каралёў.

Цікава, што толькі адна п’еса Віталя Каралёва заканчваецца адносным хэпі-эндам. Гэта п’еса «Москаў дрымін». Усе астатнія творы маладога драматурга з трагічным канцом.

П'еса «Опіум» і «Москаў дрымін» ідуць у Мінску і Бабруйску. 

«Не, я не песіміст. Проста так атрымліваецца, што, калі сядаю пісаць п’есу, яе героі вядуць мяне за сабой. Нават калі я сам хачу, каб усё закончылася добра, падзеі развіваюцца так, што ў рэшце рэшт гэта прыводзіць да трагедыі. І гэта хтосьці з выбітных пісьменнікаў сказаў, што, калі ў канцы твора герой жывы, значыць, твор яшчэ не закончаны», — адказвае Віталь.

Новая п’еса Віталя Каралёва, якая яшчэ нідзе не надрукаваная, «Світанак, якога няма», таксама заканчваецца трагічна.

«П’еса падымае пытанне: а ці жыве чалавек сваім жыццём? Па сюжэце чалавек аднойчы прачынаецца ў незнаёмым доме, а ўсе, хто знаходзіцца побач з ім, паводзяць сябе так, быццам гэта іх самы блізкі чалавек, муж, бацька», — дзеліцца Віталь Каралёў.

«Я пакутую сам, калі пішу. Я ўпэўнены, што так павінна быць. Калі няма пакут аўтара, твор выйдзе непраўдзівы. Ну паглядзіце самі! Нават у самай вясёлай камедыі, калі яна якасная, абавязкова прысутнічае ўнутраная трагедыя ці пакута», — упэўнены Віталь Каралёў.

Ці ўбачым мы п’есу «Світанак, якога няма» ў найбліжэйшы час у тэатры, будзе залежыць ад таго, ці зацікавіць яна рэжысёраў.

«Я адаслаў п’есу ў некалькі тэатраў. Канечне, мару, каб яе паставілі. Аўтар, які пра гэта не марыць, — вар’ят. І тут трэба паказвацца псіхіятру, а не пісаць для «сябе», «у стол». І яшчэ я мару, каб па маёй п’есе знялі фільм. Але я не ведаю, як дагрукацца да кіношнікаў, я не ўмею прасоўваць свае творы», — уздыхае Віталь Каралёў.

Я мару пра мільён даляраў

Віталь Каралёў упэўнены, што творчасцю драматурга ў Беларусі зарабіць немагчыма.

«Я не ведаю такіх людзей, якія б зараблялі на жыццё толькі аднымі п’есамі. Драматургі ў Беларусі, якія зарабляюць дастаткова, пішуць сцэнары для расійскіх серыялаў. Я так не магу. У мяне былі дзве замовы ад буйных беларускіх тэатраў, але тыя тэмы, на якія яны прапанавалі напісаць п’есы, мяне не чаплялі. Таму я адмовіўся», — прызнаецца Віталь.

І паўтарае: «Галоўнае для мяне свабода».

«Я зарабляю на жыццё не літаратурай. Аднак я імкнуся рабіць тое, што мне цікава, тое, што мне прынясе ў тым ліку і фінансавую свабоду. Так, я імкнуся мець мільён даляраў. Але я іх не буду траціць на тое, каб купіць кватэру большую ці машыну лепшую, мне грошы патрэбныя, каб мець магчымасць займацца тым, чым я хачу, каб мець магчымасць падарожнічаць, бачыць свет. Я хачу пісаць свае п’есы ў доміку недзе на Кіпры. Ці здзейсніцца мая мара, я не ведаю, але я ведаю адно, што ніколі ў жыцці больш не вярнуся да працоўнага графіка з 8.00 да 17.00», — запэўнівае Віталь Каралёў.

Наталля Тур, фота Надзеі Бужан

0
меркаванне / Адказаць
09.12.2019 / 15:29
 Цікавы чалавек. А хто-небудзь піша пьесы пра тутэйшых суддзяў, дэпутатаў? А цікава было б, на мой погляд. А яшчэ, пра маладых дзяўчонках, якія прыехалі скараць сталіцу, а потым апынаюцца ў "кавуновым батальёне" ці яшчэ дзе? Ці пра хлопцаў, якія ідуць у амап ці міліцыю, каб збегчы з дэградаванай вёскі ці малога гарадка? 
  Вось таленавітыя італьянскія рэжысёры здымалі шмат якасных фільмаў у 50-60хх гадах аб жыцці італьянцаў (простых і не простых), пра заганы таго грамадства і асобных людзей. Думаю, што карысна (і цікава) глядзець на сябе і навакольных вачыма разумных і таленавітых творцаў. І фільмы з спектаклямі маюць большую аудыторыю гледачоў, чым кнігі чытачоў.
5
Максим Дизайнер / Адказаць
09.12.2019 / 19:24
Очень рад был прочитать о Виталике здесь. Был знаком с ним лично. Прекрасные мысли. Правильные цели. Уважаю его принципиальную позицию. Успехов в творчестве, и ни за что не сдаваться, Виталь. И как обычна, еще одна достойная большего сбежала, не успей Виталик обжиться в Испании. Сколько моих знакомых поломали эти браки с любительницами варить свекольный суп для нищих за пол зарплаты мужа. Некоторые даже спустя много лет не могут слезть со стакана, и вернуться к обычной жизни.
3
Максим Дизайнер / Адказаць
10.12.2019 / 14:33
Из-за очередной достойной большего пришлось вернуться из Испании в сасут стабильности и вечно кислых морд. Но все равно развелись. Сколько помню Виталя, ни разу не видел на его лице агрессии. Под два метра ростом, обаятельный, талантливый. Что этим психически больным принцессам из Пинсков и Копылей нужно, не понятно.
Паказаць усе каментары/ 6 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру