24.06.2011 / 23:55

Памяці Віталя Сіліцкага 3

Піша Янка Запруднік.

Перадчасная сьмерць Віталя Сіліцкага нанесла вялізарную страту беларускаму грамадзкаму, палітычнаму й навуковаму жыцьцю.

Выбыў з актыву аналітыкаў сучаснага палітычнага раздарожжа ў Беларусі сьветлагаловы палітоляг Віталь Сіліцкі. Як камэнтатар беларускай сучаснасьці, Віталь адзначаўся ня толькі шырокім кругаглядам — набыткам грунтоўнай асьветы — але й грамадзянскай адвагай. Віталь гаварыў публічна тое, да чаго прыходзіў на аснове аналізу падзеяў і сытуацыі.

Нехта трапна сказаў: трэба быць адважным, каб весьці спрэчкі з ворагам, але яшчэ больш адважным, каб спрачацца зь сябрамі.

Віталь не баяўся спрачацца зь сябрамі, бо навуковая сумленнасьць была яму даражэйшай за аднадумства з прыяцелямі.
Грамадзянская адвага была асабліва дадатнай рысай Сіліцкага-палітоляга, бо ў беларускім публічным дыскурсе выказваньне непапулярнай думкі выклікае цірэдчас з боку порсткіх (часта ананімных) камэнтатараў абразьлівыя словы й мянушкі. Аляксандар Фядута, адзін зь Віталевых сяброў, з жалем сказаў пасьля ягонай сьмерці: у нас ёсьць шмат людзей для сварак, але мала для спрэчак. А зь Віталем было цікава спрачацца. Ён плённа стымуляваў грамадзкую думку, і ў гэтым наша найвялікшая страта зь ягоным адыходам.

У мяне зь Віталем завязалася самая цесная сувязь яшчэ з часу ягонага студэнцтва ў Ратгерскім унівэрсытэце, дзе ён рабіў бакалаўрат. Ягонае зацікаўленьне кампаратыўным мэтадам вывучаньня сацыяльных і палітычных зьяваў заўсёды давала тэму да гутарак і спрэчак, у якіх ён вырабляў свой падыход да ацэнак рэчаіснасьці.

Калі ж у 2005 годзе выдавецтва Скеркроў Прэс зьвярнулася да мяне з прапановай перавыдаць мой англамоўны, апублікаваны ў 1998 годзе,«Гістарычны слоўнік Беларусі» (а ўзяцца за гэта я ня мог дзеля занятасьці), я параіў выдавецтву зьвярнуцца да Сіліцкага. Віталь ахвоча згадзіўся. Нам двум быў запрапанаваны кантракт, які мы падпісалі ўлетку 2006 году. Дамова прадугледжвала, што слоўнік выйдзе пад двума прозьвішчамі: Сіліцкага й Запрудніка. Віталь салідна папрацаваў над дапаўненьнем даведніка і ён выйшаў у 2007 годзе ў сэрыі «Гістарычныя слоўнікі Эўропы». Апрача гэтага, кніга была апублікаваная ў мяккай вокладцы ў сэрыі «From A to Z».

У сваёй прадмове да другога выданьня «Гістарычнага слоўніка Беларусі» Віталь прысьвяціў яго памяці Ўладзіміра Каткоўскага,
маладога журналіста й навукоўца, які перадчасна памёр у веку 31-го году. Якая трагічная іронія лёсу: адзін памірае ў 31 год, а другі — у 38!

У прысьвяце Віталь напісаў: «Асобы Ўладзіміра Каткоўскага я ніколі не сустракаў, але ягоныя непаслабныя намаганьні пашыраць беларускую мову, культуру й гісторыю ў інтэрнэце прывялі да стварэньня шматлікіх інтэрнэтаўскіх рэсурсаў, якімі я карыстаўся ў сваёй працы».

Уладзімір Каткоўскі зыйшоў з жыцьця 26 травеня 2007 году, акурат дзень перад тым як Віталь выслаў да друку свой апрацаваны манускрыпт гістарычнага слоўніка.

Сьветлыя постаці двух заўчасна памерлых навукоўцаў і патрыётаў, завочна зьяднаных у пошуку выйсьця Беларусі з постсавецкага тупіка, стаяць сёньня перад намі як сымбаль беларускай гістарычнай трагедыі.
Але іхныя постаці адначасна — і сьведчаньне таго, што беларуская народная глеба ня страціла свае самаабароннае пладавітасьці, ня страціла свайго нацыянальнага імунітэту.

Вечная памяць Віталю Сіліцкаму ў вечнай Бацькаўшчыне, якой ён шчодра паслужыў сваім зямным жыцьцём!

Янка Запруднік (ЗША)

0
Франак Нырка / Адказаць
25.06.2011 / 11:10
На-качкі на-крапіву Далі дыплом мне, што баран. Я не хацеў, але мне далі. Прапанавалі жыць ля брам, Дакладней жыць там загадалі. Я не хачу быць бараном! І ледзь не кінуўся ізноўкі... За што далі мне той дыплом? Мо ва ў ім мая спадзёўка? За бараном ідуць! Але. Ідуць авечкі. Як за богам... Чаму яны ідуць за «Бе»? Не так ужо ж яны знямоглы. Ім незнаёма, што рабіць! Як адбівацца! Бараніцца! Хто здольны даць ім шанец жыць? Дык вось чым далі ганарыцца! А што, калі яны маўчаць, Ім распаведаць, тым ягнятам Пра то, што мае ваўчаня, Пра сваё логава, не хату? Пра тое, як за іх парвець Матуля, шэрая ваўчыца? І як яны з таго ўсе Імгненна здольны навучыцца? Што будзе з тымі, дзе стаяць, Як манументы – толькі брамы, Калі авечкі наляцяць, Ды не на логава, а крамы? Мы возьмем самі свой дыплом! Чырвоны, з белымі краямі. На белым добра бачна кроў!... Сівым вядомы зрухі шалей.
0
д / Адказаць
25.06.2011 / 11:56
Дзякуй, ня многия гэта чытаюць, дзякуй.
0
Дар'я Каткоўская / Адказаць
28.06.2011 / 13:30
Рэдакцыя НН і спадар Янка Запруднік, вялікі Вам дзякуй за гэты артыкул ад нашай сям'і.
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру