12.01.1998 / 13:00

Андранiк Антанян. Наша Панi памерла

№ 1 (98) 12 студзеня 1998 г.

Наша Панi памерла

 

Калi я быў яшчэ маленькiм ды хадзiў у школу, то кожнае лета станавiўся сталым жыхаром пiянэрскага лягера «Кiравец» пад Магiлёвам. I калi бясконцы дождж ператвараў нас у закладнiкаў, вымушаных сядзець у вiльготных палатах, у якiх ужо празь дзень пачыналi цьвiсьцi самыя чэрствыя сухары, ад нуды ратавала толькi Наша Панi.

Наша Панi — гэта такая гульня. Дзiўная, змрочная, чароўная гульня, якая давала нам, дзецям-падлеткам перажываньнi, якiя па сёньня зьдзiўляюць сваёй сапраўднасьцю.

Сцэнар просты. Трэба было набраць шэсьць ахвочых у адным пакоi, ссунуць два ложкi. Выбраць аднаго з ахвочых на ролю Панi. Ён клаўся на ложак, заплюшчваў вочы, складаў на грудзёх рукi, не раўнуючы як нябожчык. Усе астатнiя кленчылi каля яго, i падкладалi па два пальцы рук пад нерухомае цела Панi. Вылучылася сьвятло, i адзiн з удзельнiкаў пачынаў рытуал. Ён прамаўляў замагiльным голасам: «Наша Панi памерла...» Мы падхоплiвалi гэтую фразу, i па чарзе паўтаралi: «наша Панi памерла». Вядучы цягнуў далей: «Але мы яе хаваць ня будзем. Хай яе хаваюць злыя духi. Хай яна стане лягчэй за лебядзiны пух. Амэн». Кожная з гэтых фразаў кацiлася рэхам: «Але мы яе хаваць ня будзем...» Пасьля апошняга слова, лёгка, як пярынку, на двух пальчыках, падымалi цела Панi ўверх. Мне ўсяго пару разоў давялося пабыць у ролi нябожчыцы. Уражаньне ад iмклiва-лёгкага пад’ёму да столi, калi вочы самi расплюшчвалiся ад сполаху, калi цела забываецца на iснаваньне зямнога прыцягненьне й iмкнецца дагары. На нейкi час яно завiсае ў паветры. У гэткiм стане ты знаходзiсься ўсяго нейкую хвiлю. I рэзка падаеш на рыпучыя спружынныя ложкi, засланыя вiльготнымi матрацамi.

Пошук сэмантыкi гэтага змрачнаватага рытуалу сёньня бачыцца мне заняткам безнадзейным. У гэтым я пераканаўся сёлета на Каляды, калi ўгаварыў сваiх сяброў аднавiць дзiцячую прагу бязважкасьцi. Згадзiлiся больш чым ахвотна. Вылучылi сьвятло, сумленна паўтаралi завучаны тэкст, усе паспрабавалi сябе ў ролi памерлай Панi. Толькi целы нiяк не хацелi адрывацца ад ложка. Нехта пажартаваў: «Вiдаць, Панi, закапалi бяз нашае згоды». А пасьля яшчэ доўга й нудна тлумачылi пра Пiтэра Пэна i пра пакiнутую ў дзяцiнстве магчымасьць лётаць.

Мой настрой сапсаваўся. Так псуецца ён ад усьведамленьня таго, што ў нашай хаце разам пасьля сьмерцi дзеда, вiдаць, назаўжды страчаны рэцэпт прыгатаваньня квасу з чайнага грыба, як не хапае калючых лiтараў армянскага альфабэту лiстоў маёй бабулi. Прыкра тое, што гэтыя сэнтымэнты нейкiя беспадстаўныя. Бо я нiколi ня быў аматарам квасу з чайнага грыба, i па гэты дзень не навучыўся чытаць па-армянску. Але, калi зiмовы вiленскi дождж перастае быць гiпэрбалаю, i падымацца ранiцою ня бачыцца нiякага сэнсу, я проста ляжу ў ложку з заплюшчанымi вачыма й паўтараю як заклён: «Наша Панi памерла, але мы яе хаваць ня будзем. Хай яе хаваюць злыя духi. Хай яна стане лягчэй за лебядзiны пух. Амэн».

Андранiк Антанян

Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру