31.05.2013 / 10:22

Банк «Раснафты» вывеў праз Беларусь $900 млн?

Банк «Раснафты» падазраецца ў вывадзе капіталу з Расіі праз фіктыўны беларускі імпарт.

Пра крымінальную справу аб вывадзе грошай праз Усерасійскі банк развіцця рэгіёнаў (ВБРР) «Ведомостям» расказалі два супрацоўнікі праваахоўных органаў. Па іх словах, у канцы 2012 г. следчыя УУС Паўночна-ўсходняй адміністрацыйнай акругі Масквы распачалі справу па артыкуле 193 Крымінальнага кодэкса (невяртанне сродкаў у замежнай валюце, да трох гадоў пазбаўлення волі). Справа расследуецца, арыштаваных, абвінавачаных і падазраваных па ёй няма, грошы на рахунках ВБРР не арыштаваныя.

«Ведомости» азнаёміліся з матэрыяламі даследчай праверкі па гэтай справе. У іх апісаныя тры эпізоды: два на суму каля $300 млн кожны і адзін на $290 млн. Ва ўсіх трох выпадках расійскія кампаніі закуплялі розныя тавары ў дзясяткаў (ад 90 да 100 у кожным эпізодзе) беларускіх вытворцаў. Усе аперацыі прайшлі ў перыяд з верасня 2011 года па сакавік 2012 года

Грошы ў аплату пастаўкі паступалі на рахункі расійскіх кампаній ад іх контрагентаў — нібыта ў аплату дамоваў на куплю розных тавараў і абсталявання.
Пасля гэтага яны практычна ў поўным аб’ёме канвертаваліся ў замежную валюту і пераводзіліся не самім вытворцам, а замежным кампаніям на рахункі ў швейцарскіх і латвійскіх банках.

Аплата непастаўленых імпартных тавараў — адна з асноўных схем незаконнага вываду капіталу. Па дадзеных Расфіннагляду, у першым паўгоддзі 2012 г. на яе долю прыйшлося 4% усіх выяўленых агенцтвам парушэнняў. Але ў вартасным выражэнні лічба будзе значна большая. Па статыстыцы ФМС, у 2012 г. на імпарт з выкарыстаннем падробленых дакументаў прыпала больш за 35% ад усяго аб’ёму парушэнняў (135 млрд руб.). Па словах суразмоўцы «Ведомостей» у МУС, матэрыялы па справе на $900 млн у УУС накіравалі якраз мытнікі.

Банкі ў выпадку імпартнай пастаўкі глядзяць пашпарт угоды, дакументы, якія пацвярджаюць пастаўку, у тым ліку ад грузаадпраўшчыка, але адзін з самых важных дакументаў — грузавая мытная дэкларацыя (ГМД), кажа мэнэджар банка з топ-30.

Калі ўгода сумнеўная, банк можа прыпыніць плацеж. Але калі тавары былі беларускімі, яны імпартуюцца ў Расію свабодна, без ГМД, заўважае суразмоўца «Ведомостей», г. зн. у банка няма ключавога дакумента ад незалежнага боку — мытні. Калі пастаўшчык і пакупнік звязаныя паміж сабой і падрабілі дакументы, то выявіць гэта цяжка — трэба правяраць пастаўшчыкоў, склады, дзе захоўваецца тавар, заключае банкір: «У банкаў на такую працу няма сілы». Ён заўважае, што ўгоды прайшлі да кастрычніка мінулага года, калі ЦБ абавязаў банкі больш жорстка сачыць за незаконным вывадам валюты. З кастрычніка яны абавязаныя правяраць не толькі кантрактныя, але і чаканыя тэрміны паступлення сродкаў і выканання абавязанняў перад расійскімі кампаніямі па замежнагандлёвых дамовах.

У 2011 г. мытнага кантролю на мяжы для вырабленых у Беларусі тавараў ужо не было, кажа генерал мытні ў адстаўцы, кіраўнік Цэнтра падтрымкі ЗЭД Галіна Баландзіна. Дакумента ад мытніка, які бачыў груз, у гэтым выпадку не будзе. Але, кажа Баландзіна, правяраць рэальнасць аперацый можна і па ўскосных дакументах — беларускіх статыстычных справаздачах, дакументах аб выплаце ПДВ, транспартных накладных. «Намаляваць» можна любыя дакументы. Вядома, калі не трэба падрабляць ГМД — прасцей, але гэта адбываецца і з дэкларацыямі, заўважае яна: банкі ў такой сітуацыі не заўсёды могуць даць гарантыю, гэтым павінны займацца праваахоўнікі.

Банкір заўважае, што, як правіла, для такіх сумнеўных аперацый выкарыстоўваюцца нязначныя банкі, якімі ў выпадку чаго не шкада ахвяраваць. Але ВБРР — досыць буйны банк, па выніках I квартала ён заняў 64-е месца па памеры актываў у рэнкінгу «Інтэрфакс-100».

Пасля пачатку працы Мытнага саюза ўвоз тавараў праз Беларусь дазваляў сэканоміць на падатках, кантроль за далейшым рухам тавараў не быў наладжаны, і многія гэтым карысталіся,
кажа топ-мэнэджар банка з топ-50. Але аперацыі маглі быць і рэальнымі — гэта не заўсёды правяралася, працягвае ён: да восені 2012 г. банкі толькі рэкамендавалі, але не патрабавалі ад кліентаў даваць дакументы па ўгодзе. У канцы мінулага года расійскі ЦБ выслаў банкам ліст з рэкамендацыямі правяраць угоды з Беларуссю, Украінай і інш. на спецыяльным сайце, а Мінск у мінулым годзе наладзіў рэгістрацыю транзітнага імпарту праз Беларусь, робіць выснову суразмоўца «Ведомостей».

Прадстаўнік «Раснафты» адмовіўся ад каментароў. Чалавек, блізкі да «Раснафты», кажа, што ў кампаніі ведаюць пра гэтую справу. ВБРР вядома, што ў 2012 г. «у дачыненні да шэрагу кліентаў праваахоўнымі органамі праводзіліся праверкі», аднак інфармацыі аб ходзе або выніку такіх праверак банк не мае, кажа прадстаўнік ВБРР.

Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру